Giờ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Nửa đêm trên đồng hồ điện tử 24-giờ
Giữa trưa trên đồng hồ

Giờ (tiếng Anh: hour; viết tắt là h) là một khoảng thời gian bằng 60 phút, hoặc bằng 3 600 giây. Trong hệ đo lường quốc tế, giờ là đơn vị đo được suy ra từ đơn vị cơ bản giây theo định nghĩa trên. Trong cách hành văn hàng ngày một giờ còn nhiều khi được gọi là một tiếng đồng hồ hoặc một tiếng.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Lưỡng Hà[sửa | sửa mã nguồn]

Giờ của SumerBabylonia chia ngày và đêm thành 24 giờ bằng nhau, đếm từ lúc mặt trời mọc.[1][2]

Ai Cập[sửa | sửa mã nguồn]

Người Ai Cập cổ đại bắt đầu chia buổi tối thành wnwt một thời gian nào đó trước khi biên soạn Văn bản Kim tự tháp Vương triều V[3] in the 24th century TCN.[4] Vào năm 2150 TCN (Vương triều IX), sơ đồ sao trong nắp quan tài Ai Cập—còn được biết đến là "lịch đường chéo" hoặc "đồng hồ sao"—có chính xác 12 ngôi sao.[4] Clagett viết rằng "chắc chắn" bộ phân chia buổi đêm này theo sau việc thông qua lịch dân sự Ai Cập,[3] thường đặt năm 2800 TCN làm cơ sở phân tích chu kỳ Sothic, nhưng âm lịch có lẽ bắt đầu từ trước đó rất lâu[5] và cũng có 12 tháng tháng trong mỗi năm của nó. Sơ đồ quan tài cho thấy rằng người Ai Cập ghi chép về sự mọc cùng Mặt Trời của 36 ngôi sao hoặc chòm sao (bây giờ được biết đến là "decan"), một cho mỗi "tuần" mười-ngày của lịch dân sự của họ.[6] (12 bộ của "tam giác decan" thay thế đã được sử dụng cho 5 ngày nhuận giữa các năm.)[7] mỗi tối, việc mọc của 11 decan được ghi chép, chia buổi tối thành 12 phần mỗi phần dài 40 phút. (bảy ngôi sao khác cũng được ghi chép lại bởi người Ai Cập trong lúc hoàng hôn và trước rạng đông, nhưng chúng không quan trọng cho việc phân chia thời gian.) Những decan nguyên bản từng được sử dụng bởi Ai Cập đã thay đổi đáng kể khỏi vị trí của chúng trong khoảng thời gian vài thế kỷ. Vào thời điểm Amenhotep III (1350 TCN), các linh mục ở Karnak từng sử dụng đồng hồ nước để xác định giờ. Đồng hồ nước được lấp đầy đến đỉnh điểm lúc hoàng hôn và giờ được xác định bằng cách so sánh mực nước với mười hai mức đo của nó, mỗi mức cho một tháng trong năm.[8] Trong khoảng thời gian Tân Vương quốc Ai Cập, một hệ decan khác được sử dụng, được làm từ 24 trong vòng 1 năm và 12 ngôi sao mỗi đêm.

Đông Nam Á[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Đồng hồ sáu-giờ

Thái Lan, Lào, và Campuchia, hệ tính giờ truyền thống là đồng hồ sáu-giờ. 7 giờ sáng là giờ đầu tiên của nửa đầu tiên của ban ngày; 1 giờ chiều là giờ đầu tiên của nửa sau của ban ngày; 7 giờ tối là giờ đầu tiên của nửa đầu tiên của ban đêm; và 1 giờ sáng là giờ đầu tiên của nửa sau của ban đêm. Hệ thống này tồn tại ở Vương quốc Ayutthaya, tạo ra áp dụng thực tế bằng cách thông báo công cộng giờ ban ngày với chiêng và giờ ban đêm với trống.[9] Nó được loại bỏ ở Lào và Campuchia trong thời kỳ Pháp thuôc và hiện giờ không còn phổ biến. Hệ thống của Thái Lan vẫn còn được sử dụng không chính thức theo điều lệ của Chulalongkorn đại đế năm 1901.[10]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Holford-Strevens (2005).
  2. ^ “Different Classification of Hours”. 
  3. ^ a ă Clagett (1995), p. 49.
  4. ^ a ă Clagett (1995), p. 50.
  5. ^ Parker (1950), tr. 30-2.
  6. ^ Clagett (1995), p. 50–1.
  7. ^ Clagett (1995), p. 218.
  8. ^ Parker (1950), tr. 40.
  9. ^ Thongprasert (1985), tr. 229–237.
  10. ^ “ประกาศใช้ทุ่มโมงยาม”, Royal Gazette, No. 17 (PDF), 29 tháng 7 năm 1901, tr. 206 . (tiếng Thái)