Bước tới nội dung

Thập niên 1300

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thập niên 1300
Theo năm: 1300 1301 1302 1303 1304
1305 1306 1307 1308 1309
Theo thập niên: 1270 1280 1290 1300 1310 1320 1330
Theo thế kỷ: 13 14 15
Theo thiên niên kỷ: 1 2 3

Thập niên 1300 là thập niên diễn ra từ năm 1300 đến 1309.

Chính trị và chiến tranh

[sửa | sửa mã nguồn]

Chiến tranh

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Năm 1300, sau loạt trận chiến với quân Flemish, Pháp chính thức chiếm đóng Flanders
  • Cuối năm 1300, liên minh Hiệp sĩ Dòng Đền, thành Almaric và Tyre đồng loạt mở cuộc tấn công vào quân Hồi giáo ở Ai Cập và Palestine
  • Năm 1301, sultan Osman I ra lệnh mở chiến dịch quân sự tấn công sâu vào Bithynia của Byzantine
  • Tháng 4 năm 1302, Muhammad III (tiểu vương quốc Granada) mở các cuộc tấn công vào Vương quốc Castille
  • Tháng 8 năm 1302, hòa ước Caltabellotta giữa Naples và Sicily, chấm dứt chiến tranh giữa hai nước trong nhiều năm[1]
  • Tháng 4 năm 1303, quân đội Ai Cập đánh bại quân Mông Cổ và đồng minh Armenia của họ ở trận Marj al-Saffar
  • Tháng 10 năm 1304, quân đội Ottoman đánh chiếm thành phố Ephesus, đồng thời thảm sát toàn bộ cư dân ở đây[2]
  • Cuối năm 1304, quân Byzantine liên tiếp bị đánh bại nhiều nơi: mất Thrace sau trận Skafida với Bulgaria, mất Chios sau trận thua người Genoa
  • Trong năm 1304, theo quyết định của hội nghị hòa bình với các hãn quốc Mông Cổ, Toqta Khan (hãn quốc Kim Trướng) chấp nhận quyền tối cao của vua nhà Nguyên, đổi lại ông củng cố quyền cai trị của mình đối với các hoàng tử Rus, những người đã tuyên thệ trung thành với ông tại một hội nghị ở Pereyaslavl[3]
  • Năm 1305, quân đội Vương triều Hồi giáo Delhi đánh bại vương quốc Malwa và giết chết vua nước này là Mahalakadeva. Người kế vị ông là Ayn al-Mulk Multani
  • Tháng 7 năm 1309, được sự viện trợ của Giáo hoàng và vua Bồ Đào Nha, quân đội hai nước Castille và Aragon liên tiếp đánh vào Ceuta, Gibraltar của Tiểu vương quốc Granada

Xung đột

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Tháng 5 năm 1302, dân quân Flemish giết chết 2.000 lính Pháp trong buổi cầu nguyện sáng tại Bruges, sau khi Pieter de Coninck và Jan Breydel ra lệnh cho binh lính tiêu diệt toàn bộ quân Pháp chiếm đóng thành phố ở Flanders.[4]

Thuộc địa hóa

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Tháng 4 năm 1301, Cộng hòa Genoa xâm lược và thống trị Công quốc Monaco trong hơn 30 năm tiếp theo
  • Năm 1306, người Moor (triều Nasrid) đánh chiếm Ceuta. Cùng lúc đó, Hoàng tử Uthman ibn Abi al-Ula bất ngờ nổi dậy chống lại Abu Yaqub Yusuf an-Nasr (vua Maroc)

Các sự kiện chính trị nổi bật

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1300

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1301

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1302

[sửa | sửa mã nguồn]
  • 2 tháng 1, Henry II "Sư tử" lên kế vị chức công tước Mecklenburg sau khi cha là Henry I "người hành hương" qua đời. Kế nhiệm là Albert II
  • 20 tháng 1, Al-Mustakfi I trở thành Caliph Abbasid mới của Cairo (Ai Cập) sau cái chết của cha ông, Caliph Al-Hakim I. Kế vị là al-Wathiq I.
  • 26 tháng 1, theo đề nghị của Pháp, Edward I (Anh) ký với các quý tộc Scotland bản hiệp ước hòa bình kéo dài chín tháng tại Linlithgow[9]
  • 8 tháng 2, Yesün Temür (Bột Nhi Chỉ Cân Dã Tôn Thiết Mộc Nhi) được phong làm Thái tử (Jinong) sau khi cha là Gammala (Cam Ma Lạt) mất. Ông sẽ lên ngôi sau vài năm với hiệu là Nguyên Thái Định Đế
  • Tháng 3, Gaston I lên chức bá tước de Foix và thay mặt vua Pháp quản lý Công quốc Andorra cùng với giám mục Guillem xứ Urgell, sau khi cha mất. Kế vị là Gaston II.
  • Tháng 4, Hội nghị Ba đẳng cấp đầu tiên được triệu tập ở Pháp
  • Tháng 10, Hoàng đế Byzantine Andronikos II Palaiologos ký hiệp ước hòa bình với Cộng hòa Venice, chấm dứt Chiến tranh Byzantine-Venezia (1296–1302)

Năm 1303

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Tháng 3, sau cái chết của cha, Yury III lên ngôi Đại công Moskwa. Người kế nhiệm tiếp theo là Ivan I
  • Tháng 5, theo quyết định của Giáo hoàng, Charles I Robert được bầu làm vua Hungaria
  • Tháng 9, Boniface VIII bị Guillaume de Nogaret, cố vấn và cố vấn người Pháp, bắt giam thay mặt Philip the Fair tại dinh thự của ông ở Anagni
  • Tháng 10, sau khi Giáo hoàng qua đời, Mật nghị Hồng y họp bầu Hồng y Nicolò Boccasini, Giám mục Ostia làm Giáo hoàng mới, tông hiệu Benedict XI

Năm 1304

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Tháng 4, Bá tước Albert I của Gorizia qua đời và con trai ông là Henry III kế vị
  • Tháng 5, Mahmud Ghazan, người cai trị Mông Cổ của Ilkhanate ở Trung Đông, qua đời và người kế vị là em trai ông, Öljaitü Qaghan
  • Tháng 7, Giáo hoàng Benedict XI qua đời tại Perugia. Mật nghị Hồng y được triệu tập, họ mất khoảng 1 năm để bầu ra tân Giáo hoàng tiếp theo
  • Tháng 8, theo kết quả của Hiệp ước Torrellas, vua James II của Aragon trả lại Vương quốc Murcia cho Castille, đồng thời Hoàng tử Alfonso de la Cerda từ bỏ yêu sách ngai vàng Castile, chấm dứt cuộc xung đột đã giữa hai vương quốc trong gần 30 năm
  • Cuối tháng 8, John II (Bá tước Hà Lan, Hainaut và Zeeland) qua đời, kế nhiệm là William III "tốt bụng".[10]
  • Tháng 12, sau khi William Greenfield được cử làm Giám mục xứ York, William de Hamilton được vua Anh cử làm Chưởng ấn (Thủ tướng) Anh tiếp theo

Năm 1305

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1306

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1307

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Tháng 1, sau gần 20 năm trị vì, vua Wareru (người sáng lập Vương quốc Martaban ở nơi hiện là miền nam Myanmar), vị hai người cháu ám sát. Hkun Law, em trai của Wareru, trở thành Vua mới của Martaban.
  • Tháng 2, vua Nguyên Thành Tông qua đời sau 12 năm trị vì. Ông được kế vị bởi cháu trai của mình, Külüg Khan[12]
  • Tháng 3, sau khi phong trào Tân Tông đồ bị đàn áp, những người lãnh đạo gồm Fra Dolcino xứ Novara, Margaret xứ Trent và Longino da Bergamo bị Giáo hoàng cho bắt giữ và họ sẽ bị hành quyết về tội dị giáo vài tháng sau đó
  • Tháng 4, vua Anh giải tán Nghị viện Scotland
  • Tháng 5, Abu Yaqub Yusuf an-Nasr (vua triều Marinid) bị một hoạn quan ám sát ở Maroc. Người kế vị ông là Abu Thabit Amir
  • Tháng 6, Nguyên Vũ Tông (Khúc Luật hãn) làm lễ đăng quang ngôi hoàng đế nhà Nguyên tại tại Khanbaliq, nay là Bắc Kinh. Người kế vị tiếp theo ông là Nguyên Nhân Tông
  • Tháng 7, Rudolf I (vua Bohemia) đời, kế vị ông là Henry xứ Grozia
  • 7 tháng 7, Edward I "chân dài (longshank)" băng hà, kế vị ông là con trai 23 tuổi, vua Edward II
  • Tháng 8, Edward II cải tổ triều đình London. Ông lần lượt bổ nhiệm Gilbert Segrave làm Chưởng ấn (Thủ tướng Anh), John Sandale làm Bộ trưởng Ngân khố, Walter Reynolds làm Tổng thủ quỹ (đến năm 1313 thì làm Giám mục Cantebury)
  • Tháng 10, Hiệp sĩ Dòng Đền chính thức bị Pháp tiêu diệt. Khoảng 140 hiệp sĩ (có cả đại sư Jacques de Molay) bị vua Pháp xử tử, tài sản bị Giáo hoàng La Mã tịch thu toàn bộ[13]
  • Tháng 11, các vua Armenia Hethum II và Leo III bị quân Mông Cổ ám sát trong một bữa tiệc ở Anazarbus (nay ở gần làng Dilekkaya của Thổ Nhĩ Kỳ). Người kế tiếp làm vua Armenia là Oshin
  • Tháng 12, Theodoric IV, người cai trị các tiểu bang bán độc lập Lusatia, Osterland và Thuringia (nay thuộc miền đông nước Đức) bị Philip xứ Nassau ám sát tại Leipzig. Lúc này, vùng Thuringia được giao cho Frederick và Lusatia được giao cho Otto IV cùng cai trị
  • Trong năm, Duwa Khan, người cai trị Mông Cổ của Hãn quốc Chagatai, qua đời sau 25 năm trị vì và được kế vị bởi Könchek

Năm 1308

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1309

[sửa | sửa mã nguồn]
  • 9 tháng 3, dưới áp lực của vua Pháp, Giáo hoàng Clement V dời Tòa thánh từ Rome về Avignon và lập cung điện ở đây, mở đầu thời kỳ "Giáo hoàng bị giam cầm ở Avignon"
  • Giữa tháng 3, đảo chính cung đình Granada đã phế truất vua Muhammad III, đưa người anh cùng cha khác mẹ Abu al-Juyush Nasr lên kế vị
  • Tháng 4, theo các yêu cầu của vua Castille và Aragon, Giáo hoàng ban hành sắc lệnh cấp tiền thuế thập phân thu được từ các giáo sĩ để tài trợ 2 ông này trong cuộc chiến chống lại Tiểu vương quốc Granada

Thiên tai

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Tháng 1 năm 1303, Một trận động đất lớn xảy ra ở Byzantium và Constantinople (nay là Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ)[15]
  • 8 tháng 8 năm 1303, Ngọn hải đăng Alexandria ở Ai Cập bị phá hủy bởi động đất Crete
  • Tháng 9 năm 1303, một trận động đất đã phá hủy thành phố Thái Nguyên và Bình Dương , khoảng 200.000 người thiệt mạng.

Hiệp hội

[sửa | sửa mã nguồn]

Khoa học

[sửa | sửa mã nguồn]

Công nghệ

[sửa | sửa mã nguồn]

Kinh tế

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Tháng 10 năm 1304, hiệp ước Treviso được ký kết, chấm dứt "chiến tranh muối" giữa Venice và công xã Padua[17]
  • Tháng 5 năm 1306, vua Anh thông qua mức thuế 5% đánh vào tầng lớp thị dân
  • Tháng 6 năm 1306, Philippe IV (vua Pháp) ra lệnh nâng hàm lượng bạc của những đồng livre mới lên mức 3,96 gam bạc của năm 1285 và ra lệnh phá giá những đồng tiền năm 1303, 1304 và 1305 xuống còn một phần ba mệnh giá. Sắc lệnh kinh tế này dẫn đến bạo loạn[18]
  • Cuối năm 1306, một sắc lệnh của thành phố London (Anh) quy định rằng việc sưởi ấm bằng than bị cấm khi Nghị viện đang họp[19]
  • Năm 1309, Lâu đài Alnwick ở Northumberland được mua bởi Nhà Percy, sau này là Bá tước Northumberland .

Văn hóa đại chúng

[sửa | sửa mã nguồn]

Văn học và nghệ thuật

[sửa | sửa mã nguồn]

Thể thao

[sửa | sửa mã nguồn]

Âm nhạc

[sửa | sửa mã nguồn]

Kiến trúc

[sửa | sửa mã nguồn]

Thời trang

[sửa | sửa mã nguồn]

Khác

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Tháng 6 năm 1302, theo đạo luật của Liên minh Hanse, thị trấn Wesenberg thuộc vùng biển Baltic ở Estonia thuộc Đan Mạch (ngày nay là Rakvere) được hưởng quyền tự quản.
  • Tháng 4 năm 1303, Giáo hoàng thành lập Đại học Rome
  • Tháng 1 năm 1306, theo sắc lệnh của Giáo hoàng, Đại học Orleans được thành lập
  • Tháng 2 năm 1309, vua Bồ Đào Nha ban hành Hiến chương Magna Charta Privilegioum, bản hiến chương đầu tiên của các trường đại học trên thế giới, tại Đại học Coimbra

Tiểu thuyết và phim

[sửa | sửa mã nguồn]

Nhân vật

[sửa | sửa mã nguồn]

Sinh

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1300

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1301

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1302

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1303

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Saw Zein (hay Binnya Ran De ), người cai trị vương quốc Martaban (Miến Điện)
  • Henry Ferrers , nhà quý tộc, cảnh sát trưởng và hiệp sĩ người Anh
  • Hōjō Shigetoki , quý tộc Nhật Bản ( rensho ) và quan chức

Năm 1304

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1305

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1306

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1307

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1308

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1309

[sửa | sửa mã nguồn]

Mất

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1300

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1301

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1302

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1303

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1304

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1305

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Roger xứ Lauria , nhà quý tộc và đô đốc người Ý
  • Guy of Dampierre , quý tộc và hiệp sĩ người Pháp
  • Joachim Piccolomini , tu sĩ người Ý và người giúp lễ
  • Roger de Flor , nhà quý tộc và nhà thám hiểm người Ý (s. 1267 )
  • Hōjō Tokimura , nhà quý tộc Nhật Bản ( rensho )
  • Wenceslaus II , vua của Bohemia và Ba Lan
  • William Wallace, vua của người Scotland
  • Walter xứ Winterburn , hồng y và nhà văn người Anh
  • Matteo Rosso Orsini , hồng y người Ý
  • Nicholas of Tolentino , tu sĩ và nhà thần bí người Ý
  • Dietrich VII , quý tộc và hiệp sĩ người Đức
  • Kameyama , hoàng đế và linh mục Nhật Bản
  • Otto I, Bá tước xứ Waldeck (Đức, bị ám sát)
  • Mahalakadeva , người cai trị Vương quốc Malwa của Ấn Độ (tử trận)
  • Guillaume de Villaret , hiệp sĩ và Đại sư người Pháp
  • John I , nhà quý tộc Piedmontese ( Nhà Aleramici)
  • John II van Sierck (hay "Zyrick"), phó tế và giám mục người Hà Lan
  • Tiền Huyền (hay "Shun Ju"), quan chức và họa sĩ Trung Quốc

Năm 1306

[sửa | sửa mã nguồn]
  • John Comyn III, "người bảo vệ" Scotland[22]
  • Araniko ("Anige"), kiến trúc sư và họa sĩ triều đình người Nepal
  • Wenceslaus III , vua của Hungary , Croatia và Ba Lan
  • An Hyang , học giả và triết gia Hàn Quốc
  • John của Paris , học giả, nhà thần học và nhà văn người Pháp
  • Roger Bigod , nhà quý tộc, hiệp sĩ và thống chế người Anh
  • Conrad of Offida , tu sĩ và nhà thuyết giáo người Ý
  • Jacopone da Todi , tu sĩ và nhà thần bí người Ý

Năm 1307

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1308

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1309

[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ^ Lock, Peter (ngày 15 tháng 4 năm 2013). The Routledge Companion to the Crusades (bằng tiếng Anh). Routledge. ISBN 978-1-135-13137-1.
  2. ^ Foss, Clive (1979). Ephesus After Antiquity: A Late Antique, Byzantine, and Turkish City (bằng tiếng Anh). CUP Archive.
  3. ^ Martin, Janet (2007). Nước Nga thời Trung cổ, 980–1584 , trang 175. Nhà xuất bản Đại học Cambridge. ISBN 978-0-521-85916-5.
  4. ^ Tucker, Spencer C. (2010). Niên đại Xung đột Toàn cầu , trang 294. Tập 1. ISBN 978-1-85-109667-1.
  5. ^ Richard Brzezinski (1998). Lịch sử Ba Lan: Ba Lan cổ đại – Triều đại Piast. ISBN 83-7212-019-6.
  6. ^ Trần Trọng Kim (1971), "IX" , Việt Nam sử lược, quyển 1
  7. ^ Bartl, Július (2002). Slovak History: Chronology & Lexicon (bằng tiếng Anh). Bolchazy-Carducci Publishers. ISBN 978-0-86516-444-4.
  8. ^ Hywel Williams, Niên đại lịch sử thế giới của Cassell , (London: Weidenfeld & Nicolson, 2005) trang 153. ISBN 0-304-35730-8.
  9. ^ John Mackintosh, Lịch sử văn minh ở Scotland (Alexander Gardner, 1892) trang 274
  10. ^ Encyclopædia Britannica , Ấn bản thứ mười một, Tập XIII, Biên tập bởi Hugh Chisholm (New York: Nhà xuất bản Đại học Cambridge, 1910), trang 608
  11. ^ Scott, Ronald McNair (1982). Robert the Bruce: Vua xứ Scotland , trang 75. New York: Barnes and Noble. ISBN 978-1566192705.
  12. ^ Twitchett, Denis C.; Franke, Herbert; Fairbank, John King (1978). The Cambridge History of China: Volume 6, Alien Regimes and Border States, 907-1368 (bằng tiếng Anh). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-24331-5.
  13. ^ Howarth, Stephen (1982). Hiệp sĩ dòng Đền , trang 260–261. New York: Barnes & Noble. ISBN 978-0-880-29663-2.
  14. ^ Williams, Hywel (2005). Niên đại Lịch sử Thế giới của Cassell . London: Weidenfeld & Nicolson. ISBN 0-304-35730-8.
  15. ^ Donald M. Nicol, Những thế kỷ cuối cùng của Byzantium, 1261-1453 (Nhà xuất bản Đại học Cambridge, 1993) tr.103
  16. ^ Armstrong, Pete (2003). Osprey: Cầu Stirling & Falkirk 1297–1298 , trang 87. ISBN 1-84176-510-4.
  17. ^ Schor, J. (1871). Lịch sử Venice từ thuở sơ khai đến nay , trang 64–65. Colombo Coen.
  18. ^ "Biến động tiền tệ tại Vương quốc Pháp của Philip IV và sự liên quan của chúng đến việc bắt giữ các Hiệp sĩ Đền thờ", của Ignacio de la Torre, trong Cuộc tranh luận về Phiên tòa xét xử các Hiệp sĩ Đền thờ (1307–1314) , do Jochen Burgtorf và cộng sự biên tập (Ashgate, 2010) trang 57–68
  19. ^ Holland, John (1841). The history and description of fossil fuel, the collieries, and coal trade of Great Britain. Oxford University. London, Whittaker and Co.
  20. ^ Stefan Kamola, Rashīd al-Dīn và việc làm nên lịch sử ở Mông Cổ Iran (2013). trang 204–224
  21. ^ Hegseth, Virginia (ngày 13 tháng 10 năm 2023). Connections: The Ancestors of John West of Virginia and The West De La Warre Family 2000 BC to 1635 (bằng tiếng Anh). Dorrance Publishing. ISBN 979-8-88729-858-0.
  22. ^ Murison, A. F. (ngày 1 tháng 5 năm 2005). King Robert the Bruce (bằng tiếng Anh). Kessinger Publishing. ISBN 978-1-4179-1494-4.
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Thập niên 1300.

Bài viết này vẫn còn sơ khai. Bạn có thể giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn.

Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thập_niên_1300&oldid=74567888”