Thời kỳ Hy Lạp hóa

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Các vương quốc của Diadochi sau trận Ipsus, khoảng năm 301 trước Công nguyên.
  Vương quốc Ptolemy I Soter
  Vương quốc Kassandros
  Vương quốc Lysimachos
  Vương quốc Seleukos I Nikator
  Epirus
Other

Thời kỳ Hy Lạp hóa (từ Ελληνισμός hellēnismós trong tiếng Hy Lạp) là một giai đoạn trong lịch sử Hy Lạp cổ đại và lịch sử Địa Trung Hải sau cái chết của Alexandros Đại đế vào năm 323 TCN và sự xuất hiện của đế quốc La Mã, được báo hiệu bằng trận Actium năm 31 TCN[1] và cuộc chinh phục nhà Ptolemaios Ai Cập năm 30 TCN ngay sau đó.[2] Tại thời điểm này, ảnh hưởng văn hóa và bá quyền Hy Lạp đang ở đỉnh cao của nó tại châu Âu, châu Phi và châu Á, trải qua sự thịnh vượng và tiến bộ trong nghệ thuật, khám phá, văn học, ca kịch, kiến trúc, âm nhạc, toán học, triết học, và khoa học. Nó thường được coi là một thời kỳ chuyển tiếp, đôi khi còn thoái hóa so với sự rực rỡ của thời Hy Lạp kinh điển.[3]

Sơ lược[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi Alexandros III của Makedonia cùng với vua cha Phillipos II nắm quyền bá chủ ở Hy Lạp, đã chinh phạt Nhà Achaemenes Ba Tư vào năm 334 TCN và mở rộng cương thổ tới tận Ấn Độ. Sau cái chết của ông vào năm 323 TCN, những tướng lĩnh hàng đầu trước đây của ông, được gọi là Diadochi ("Người thừa kế"), từ lập làm vua và cai trị những vùng đất khác nhau. Cố gắng để thống nhất lại đế quốc của Alexandros Đại đế năm xưa trở nên vô vọng khi Antigonos I Monophthalmos, với tư cách là người chủ trương hợp nhất cuối cùng trong triều, bị đối thủ của mình là liên minh Diadochi đánh bại trong trận Ipsos năm 301 TCN. Cái gọi là chiến tranh Diadochi nhằm trở thành người thừa kế của Alexandros cuối cùng kết thúc vào năm 281 TCN qua tổng cộng sáu cuộc chiến. Có ba đế quốc Hy Lạp chiếm ưu thế ở miền đông Địa Trung Hải tới tận thế kỷ thứ 2 sau này: Makedonia và một số khu vực ở Hy Lạp rơi vào tay dòng họ Antigonos, con cháu của Antigonos I, Syria, Lưỡng Hà, Ba Tư nằm dưới sự cai trị của vương quốc Seleukos, Ai Cập và Cyrene rơi vào tay Ptolemaios.

Kỉ nguyên Hy Lạp hóa vàng son[sửa | sửa mã nguồn]

Thời kỳ Hy Lạp nổi lên khoảng 323-30TCN. Bắt đầu từ sau khi cuộc chinh phục của Alexandros Đại đế, thời đại này một thời kỳ phát triển thịnh vượng. Thời kỳ này đã tiến bộ nhiều trong kinh nghiệm sản xuất lớn, trong nghệ thuật trang trí và nghệ thuật, khám phá, văn học, tác phẩm điêu khắc, nhà hát, kiến trúc, âm nhạc, toán học và khoa học. Thời kỳ Hy Lạp trải qua một tuổi "chiết trung chủ nghĩa", một sự thức tỉnh của nhiều kiến thức và lý thuyết mới trong tư tưởng Hy Lạp.

Bối cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Trong suốt lịch sử của mình, trên vùng đất Hy Lạp cổ đại luôn nổ ra những cuộc chiến tranh tàn khốc giữa các thành bang độc lập. Sau cuộc Chiến tranh Peloponneses (431 - 404 trước Công Nguyên), xứ Sparta trở thành liệt cường bá chủ của Sparta, song dù mạnh hơn hẳn các thành bang khác nhưng ách bá quyền mà Sparta đặt lên Hy Lạp vẫn còn không thật vững chắc. Thế rồi, quân Thebes đánh tan nát quân Sparta trong trận đánh tại Leuctra (371 Trước Công Nguyên) nhờ Thebes trở thành liệt cường bá chủ, nhưng sau trận đánh tại Mantinea (362 trước Công Nguyên), toàn thể Hy Lạp đều suy vong nghiêm trọng mà không có một thành bang nào ưu việt hơn hẳn các thành bang khác.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Art of the Hellenistic Age and the Hellenistic Tradition. Heilbrunn Timeline of Art History, Metropolitan Museum of Art, 2013. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2013. Archived here.
  2. ^ Hellenistic Age Thời kỳ Hy Lạp Hóa. Encyclopædia Britannica, 2013. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2013. Archived here.
  3. ^ Green, Peter. (2008) Alexander The Great and the Hellenistic Age. London: Orion. ISBN 0-7538-2413-2.

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Austin, Michel M. (1981). The Hellenistic world from Alexander to the Roman conquest: a selection of ancient sources in translation. Cambridge University Press. ISBN 0-521-22829-8. 
  • Cary, Max (1932). A History of the Greek World from 323 to 146 B.C. London: Methuen & Co. Ltd. 
  • "Under the Influence: Hellenism in Ancient Jewish Life" Biblical Archaeology Society
  • Chamoux, F. (2002). Hellenistic Civilization. Wiley/Blackwell. 
  • Tarn, W; Griffith, G. T. (1952). Hellenistic Civilization. 
  • Walbank, F. W. (1981). The Hellenistic World. Harvard University Press. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]