Đỗ Nguyệt Sanh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Đỗ Nguyệt Sanh

Đỗ Nguyệt Sanh (tiếng Hoa: 杜月笙; Wade–Giles: Tu Yüeh-sheng; Cantonese Yale: Dou Yut-sang), thường được biết tới với biệt danh "Đỗ Đại Nhĩ" (22 tháng 8, 1888 - 16 tháng 8, 1951) là một trùm xã hội đen Thượng Hải. Ông là người tích cực ủng hộ Quốc dân đảngTưởng Giới Thạch chống Cộng sản trong những năm 1920, và cũng là một nhân vật tương quan trọng trong Chiến tranh Trung-Nhật. Sau khi Nội chiến Trung Hoa kết thúc và Quốc dân đảng rút ra Đài Loan, Đỗ lưu vong sang Hồng Kông tới khi mất năm 1951.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Thời trẻ[sửa | sửa mã nguồn]

Sinh ra tại Cao Kiều, một thị trấn nhỏ phía đông Thượng Hải, gia đình Đỗ chuyển về Thượng Hải năm 1889. Khi lên 9, Đỗ trở thành trẻ mồ côi – mẹ ông chết khi sinh con, chị gái bị bán làm nô lệ, cha ông mất, và mẹ kế biến mất – ông bị gửi về Cao Kiều và được bà nội nuôi dưỡng. Ông trở về Thượng Hải năm 1902, làm việc tại một quầy bán hoa quả trong tô giới Pháp đến khi bị đuổi vì ăn cắp. Sau một thời gian sống phiêu dạt, Đỗ trở thành bảo vệ cho một nhà chứa rồi được Lục hội, tổ chức xã hội đen quyền lực nhất Thượng Hải. Ông gia nhập hội năm 16 tuổi.

Lên nắm quyền[sửa | sửa mã nguồn]

Đỗ sớm được một người bạn giới thiệu với "Mặt Rỗ" Huang Jinrong, viên thám tử người Trung Hoa cao cấp nhất trong lực lượng Cảnh sát Tô giới Pháp và cũng là một trong những trùm xã hội đen quan trông nhất Thượng Hải. Vợ của Hoàng cũng là một trùm xã hội đen có tiếng, và cũng để mắt đến chàng trai trẻ này (có người nói họ có quan hệ tính ái). Dù Hoàng không phải thành viên Lục hội, Đỗ trở thành người bảo vệ hoạt động cờ bạc và buôn bán thuốc phiện của Hoàng. Vốn cầu kỳ về cách ăn mặc cũng như chơi bời, Đỗ Nguyệt Thăng nay càng trở nên kỹ tính hơn; ông chỉ mặc toàn vải lục thượng hạng (cũng có tin đồn là ông có 3 cái đầu khỉ, nhập từ Hồng Kông may vào sau lưng áo), được đám vệ sĩ Bạch Nga vây quanh, và thường xuất hiện tại những hộp đêm và sàn nhảy lớn nhất Thượng Hải.

Về sau Đỗ mua một dinh thự 4 tầng kiểu phương Tây trong tô giới Pháp và sống một cuộc sống xa hoa cùng hàng tá thê thiếp và 6 người con. Nhưng cũng phải đến vụ Huang Jinrong bị cảnh sát Thượng Hải bắt năm 1924 thì ông mới thực sự trở thành trùm xã hội đen hàng đầu Thượng Hải.[1] Hoàng công khai đánh đập con trai của viên quân phiệt Thượng Hải luc đó, và phải nhờ tới tài ngoại giao và tiền bạc của Đỗ mới thoát được. Sau khi được thả, Hoàng nhanh chóng nhường lại đế chế ngầm của mình cho Đỗ, giờ đây đã là "Tông sư" (宗師), thủ lĩnh của thế giới ngầm Thượng Hải. Đỗ kiểm soát tất cả các hoạt động cờ bạc, mại dâm và bắt cóc tống tiền, cũng như lập ra một loạt các công ty hợp pháp như tập đoàn tàu thủy lớn nhất Thượng Hải và 2 ngân hàng. Được cảnh sát và chính quyền khu tô giới làm ngơ, ông cũng khống chế hoạt động buôn bán thuốc phiện trong tô giới Pháp, và cũng bị nghiện thuốc phiện nặng.

Liên minh với Quốc dân đảng[sửa | sửa mã nguồn]

Dù là kẻ ngoài vòng pháp luật, về chính trị Đỗ Nguyệt Thăng rất bảo thủ kiểu Nho giáo. Ông có quan hệ thân thiết với Tưởng Giới Thạch, và Tưởng cũng có những mối quan hệ với Lục hội và các tổ chức ngầm khác trong những năm đầu tiên sau khi đến Thượng Hải. Hai bên thiết lập liên minh chính trị trong những năm 1920, đến mức Đỗ tích cực ủng hộ vụ Thảm sát Thượng Hải 1927. Vụ thảm sát đánh dấu sự chấm dứt Liên minh Quốc-Cộng lần thứ nhất, và Tưởng thưởng cho Đỗ chức Chủ tịch Ủy ban chống thuốc phiện toàn quốc. Kết quả Đỗ kiểm soát toàn bộ thị trường thuốc phiện toàn Trung Hoa.

Lục hội ủng hộ tài chính và vũ khí cho Chính phủ Quốc dân, thậm chí còn tặng cả một chiến đấu cơ Junkers 87 của Đức với huy hiệu của Ủy ban chống thuốc phiện. Để trả công, Đỗ được quyền khống chế các công đoàn và kiểm soát việc kinh doanh. Năm 1936, Đỗ còn dựng cả đền thờ riêng cho gia tộc ông ta và tổ chức một bữa tiệc khánh thành 3 ngày liền. Đó là một trong những lễ khánh thành hoành tráng nhất Thượng Hải, với hàng trăm nhân vật tiếng tăm trong chính quyền và xã hội tham dự. Nhưng chỉ vài tháng sau, khu nội điện trong đền trở thành nơi sản xuất thuốc phiện, là nhà máy sản xuất ma túy lớn nhất Thượng Hải.

Khi Chiến tranh Trung-Nhật bùng nổ năm 1937, Đỗ ban đầu đề nghị đánh quân Nhật bằng cách tự đánh chìm đội thuyền của mình ở cửa sông Dương Tử nhưng sau đó trốn sang Hồng Kông rồi đến Trùng Khánh. Lục hội phối hợp với lực lượng của Thiếu tướng Đới Lạp, trùm đặc vụ của Tưởng, tiếp tục buôn lậu vũ khí và hàng hóa cho phe Quốc dân đảng trong suốt chiến tranh, bản thân Đỗ cũng là ủy viên Hội Chữ thập đỏ Trung Quốc. Sau khi Nhật Bản đầu hàng năm 1945, Đỗ trở về Thượng Hải, hi vọng được nghênh đón nồng nhiệt, nhưng bị sốc khi nhận ra rằng mình không được đón chào như một anh hùng. Nhiều người Thượng Hải cho rằng Đỗ đã bỏ rơi thành phố và nhân dân, để mặc họ chịu đựng sự tàn bạo của quân chiếm đóng Nhật.

Quan hệ giữa Tưởng và Đỗ ngày càng xấu đi sau Thế chiến II, khi nạn tham nhũng và tội ác của các chính trị gia cao cấp và các băng đảng xã hội đen ngày càng đe dọa nghiêm trọng đến nội bộ Quốc dân đảng. Con trai Tưởng Giới ThạchTưởng Kinh Quốc tiến hành một chiến dịch chống tham nhũng tại Thượng Hải cuối những năm 1940, và những người thân của Đỗ nằm trong số bị bắt đầu tiên. Dù Đỗ cứu được bọn này nhờ vạch ra những thương vụ phi pháp của Khổng Lệnh Khản, cháu trai Tống Mỹ Linh vợ Tưởng, việc bỏ tù con trai Đỗ là dấu chấm hết cho thời kỳ trăng mật giữa Tưởng và Đỗ.

Lưu vong[sửa | sửa mã nguồn]

Trong khi Chính phủ Quốc dân chạy ra Đài Loan năm 1949, Đỗ lại chạy sang Hồng Kông. Có nhiều nguồn tư liệu khác nhau về cuộc sống của ông thời kỳ này, một số cho rằng ông sống trong một khu ổ chuột, số khác lại cho rằng ông đã gầy dựng được một nguồn quỹ riêng đáng kể. Dù dần trở nên mù lòa, và có lẽ cũng bị lão hóa, Đỗ cho rằng có thể trở về đại lục năm 1951. Nhưng ông chết vì bệnh tại Hồng Kông, rõ ràng là do nghiện thuốc phiện lâu ngày, trong khi đang lên kế hoạch trở về đại lục. Ông được chôn cất tại Tịch Chỉ, ngoại ô Đài Bắc, Đài Loan.

Trong văn hóa đại chúng[sửa | sửa mã nguồn]

Trong nhiều năm, Đỗ Nguyệt Sanh và những công trình nghiên cứu về ông chính thức bị cấm tại Trung Hoa Cộng sản vì cho rằng chúng có thể khuyến khích tội phạm. Những ấn bản về tiểu sử của ông đều bị cấm đoán, và các tác giả và nhà xuất bản bị bắt giữ. Nhưng gần đây, những nghiên cứu về Đỗ đã trở nên phổ biến hơn, dù lệnh cấm chính thức vẫn chưa được bãi bỏ hoàn toàn.

  • Bộ phim Thượng Hải hoàng đế thái nguyệt phong vân (Trung: 上海皇帝之歲月風雲) năm 1912 phần nào dựa trên cuộc đời Đỗ. Ray Lui thủ vai Đỗ trong phim.
  • Bộ phim Trung Quốc Kiến quốc đại nghiệp năm 2009 cũng có nhân vật phụ Đỗ Nguyệt Sanh, do đạo diễn Phùng Tiểu Cương thủ vai.
  • Tiểu thuyết White Shanghai của Elvira Baryakina (Ripol Classic, 2010, ISBN 978-5-386-02069-9) kể lại quá trình vươn lên giành quyền lực của Đỗ Nguyệt Sanh.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Frederic Wakeman Jr., 'Policing Modern Shanghai', China Quarterly 115 (1988), 417