Lý Hiển Long

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Lý Hiển Long
李显龙
Lee Hsien Loong - 20101112.jpg
Chức vụ
Thủ tướng thứ ba của Singapore
Nhiệm kỳ 12 tháng 8 năm 2004 – 
Tiền nhiệm Ngô Tác Đống
Thông tin chung
Đảng Hành động Nhân dân
Sinh 10 tháng 2, 1952 (62 tuổi)
Singapore
Học vấn Đại học Cambridge
Nghề nghiệp Chính khách
Vợ Hà Tinh

Lý Hiển Long (chữ Hán giản thể: 李显龙; chữ Hán phồn thể: 李顯龍; Pinyin: Lǐ Xiǎnlóng; phiên âm tiếng Anh: Lee Hsien Loong, sinh ngày 10 tháng 2 năm 1952) là Thủ tướng thứ ba của Singapore, từng là Bộ trưởng Tài chính. Lý Hiển Long là con cả của thủ tướng đầu tiên của Singapore Lý Quang Diệu. Vợ của Lý Hiển Long, Ho Ching (Hồ Tinh), là Giám đốc điều hành và CEO của công ty quốc doanh Temasek Holdings.

Thiếu thời[sửa | sửa mã nguồn]

Là con trai đầu của cựu thủ tướng Lý Quang Diệu và bà Kha Ngọc Chi (Kwa Geok Choo), Lý Hiển Long sinh ngày 10 tháng 2 năm 1952 tại Singapore. Theo hồi ký của Lý Quang Diệu, lúc mới lên năm Lý Hiển Long bắt đầu học chữ Jawi (hệ thống mẫu tự tiếng Ả Rập được dùng để làm chữ viết cho ngôn ngữ Mã Lai), và luôn tỏ ra quan tâm cách vui thích đến các vấn đề của đảo quốc Singapore, từ năm 1963 cậu Lý thường theo cha đến tham dự các buổi tụ tập chính trị.

Lý Hiển Long tiếp nhận nền giáo dục trung học tại Trường Trung học Công giáo, rồi tiếp tục theo học tại trường Cao đẳng Quốc gia (National Junior College), sau đó học chuyên ngành toán tại trường Trinity, Đại học Cambridge, Anh quốc, tốt nghiệp ưu hạng Toán học năm 1974 đồng thời nhận một chứng chỉ Khoa học Vi tính (hạng danh dự). Sau đó, năm 1980, ông lấy học vị Thạc sĩ môn Quản trị Công quyền (MPA) tại Trường Hành chính Kennedy thuộc Đại học Harvard.

Lý Hiển Long gia nhập Lực lượng Vũ trang Singapore (SAF) năm 1971, năm 1984 về hưu với quân hàm chuẩn tướng, đó là lúc ông đắc cử vào Quốc hội.

Bác sĩ y khoa Wong Ming Yang, người vợ sinh trưởng tại Malaysia của Lý Hiển Long, qua đời năm 1982 ba tuần sau khi sinh nở.[1] Năm 1985, ông kết hôn với Ho Ching, một công chức đang trên đà thăng tiến. Họ có một con gái và hai con trai (kể cả cô con gái và cậu con trai của người vợ trước).

Năm 1992, Lý Hiển Long bị chẩn đoán mắc bệnh ung thư bạch cầu (lymphoma) và phải trải qua ba tháng hoá trị liệu. Suốt trong thời gian này, ngoại diện của Lý Hiển Long sa sút thảm hại.[cần dẫn nguồn]

Chính trường[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1984, ở tuổi 32 Lý Hiển Long khởi đầu sự nghiệp chính trị của mình. Được cha ông, Lý Quang Diệu, bổ nhiệm vào chức vụ quốc vụ khanh thuộc bộ thương mại và công nghiệp và bộ quốc phòng vào tháng 12 năm 1984, sau đó ông trở thành quyền Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp năm 1986, và sau đó là thứ trưởng bộ quốc phòng.

Tháng 1 năm 1987, vấn đề chủng tộc trở nên gay gắt khi những người gốc Mã Lai bắt đầu tra vấn các dân biểu quốc hội tại sao có quá ít người gốc Mã Lai nắm giữ các vị trí then chốt trong lực lượng vũ trang Singapore (SAF). Lý Hiển Long, khi ấy là bộ trưởng thương mại và công nghiệp kiêm thứ trưởng bộ quốc phòng, phát biểu rằng SAF không cần có những quân nhân nắm giữ các chức vụ mà lòng trung thành của người lính có thể xung đột với những tình cảm tôn giáo và chủng tộc.

Phó thủ tướng[sửa | sửa mã nguồn]

Lý Hiển Long trở nên Phó thủ tướng khi Ngô Tác Đống (Goh Chok Tong) đảm nhiệm chức vụ Thủ tướng Singapore ngày 28 tháng 11 năm 1990, Lý chuyên trách các vấn đề kinh tế và dân chính, đồng thời tiếp tục nắm giữ chức vụ bộ trưởng thương mại và công nghiệp đến năm 1992.

Năm 1998, Lý Hiển Long được bổ nhiệm vào chức vụ Chủ tịch Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore, và Bộ trưởng Tài chính năm 2001. Suốt trong mười ba năm rưỡi trong cương vị Phó thủ tướng, ông đã hành xử ảnh hưởng rộng lớn của mình giúp thúc đẩy tốc độ tăng trưởng của Singapore, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế và xã hội.

Sau nhiều thỉnh cầu đến từ các nghị sĩ quốc hội và từ Uỷ ban Tái tạo Singapore, Lý Hiển Long khởi xướng một luật mới về quyền công dân khi nhận ra rằng phụ nữ Singapore kết hôn với ngoại kiều và sinh con ở nước ngoài mong muốn con mình có cơ hội nhập quốc tịch Singapore.

Mặc dù luật mới vẫn còn những hạn chế đối với quyền nhập quốc tịch theo huyết thống, một đứa trẻ sinh ở nước ngoài có thể có quốc tịch Singapore nếu cha mẹ đứa trẻ cư trú tại Singapore ít nhất là hai năm trong quãng thời gian năm năm trước khi đứa trẻ ra đời. Trước đây, luật lệ Singapore không công nhận quyền công dân theo huyết thống – trong trường hợp những người có cha mẹ là công dân Singapore nhưng sinh tại nước ngoài.

Thủ tướng[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 12 tháng 8 năm 2004, Lý Hiển Long kế nhiệm Ngô Tác Đống trong cương vị thủ tướng và bàn giao chức vụ Chủ tịch Cơ quan Tiền tệ Singapore cho Ngô Tác Đống.

Ngày 5 tháng 6 năm 2005, Lý Hiển Long chủ toạ lễ khánh thành Trung tâm Di sản Mã Lai mới được phục hồi tại Singapore với sự chứng kiến của Yaacob Ibrahim, Bộ trưởng các vấn đề Hồi giáo.

Khi làn sóng hải tặc dâng cao, nhiều tàu biển bị tấn công khi đi qua Eo biển Malacca. Ước tính mỗi năm có khoảng 50.000 tàu thuyền đi qua eo biển này. Đối phó với nạn hải tặc, Lý Hiển Long tìm kiếm những trợ giúp từ Hoa Kỳ và các quốc gia lân cận trong một hội nghị dành cho bộ trưởng quốc phòng đến từ các quốc gia trên khắp thế giới được tổ chức vào ngày 3 tháng 6 năm 2005.

Ngày 19 tháng 9 năm 2005, Lý Hiển Long thu hút sự chú ý của công luận tại đảo quốc khi đích thân đi kiểm tra vùng sinh sôi của muỗi tại khu vực cống thoát nước trên đại lộ Ang Mo Kio, đến thăm nhà dân, một ngôi chợ và một trung tâm bán lẻ thuộc phường Teck Ghee, nơi ông cư trú, đi ra gặp gỡ cư dân ở đó để phân phát tờ rơi, biểu ngữ và thuốc diệt côn trùng.

Động thái này là một phần trong sáng kiến của Lý Hiển Long nhằm khẳng định thông điệp của Bộ trưởng Môi trường và Tài nguyên Nước Yaacob Ibrahim kêu gọi kiểm soát sự lây lan của virus bệnh sốt xuất huyết (dengue).

Chính sách[sửa | sửa mã nguồn]

Lý Hiển Long

Ngày 12 tháng 8 năm 2004, mười sáu ngày sau khi nhậm chức thủ tướng, trong bài "Diễn văn Hiệu triệu nhân ngày Quốc khánh", Lý Hiển Long đưa ra sáng kiến "tuần lễ năm ngày làm việc", bỏ một buổi làm việc vào thứ bảy. Kế hoạch này bắt đầu có hiệu lực vào ngày 1 tháng 1 năm 2005.

Lý Hiển Long cũng đề xuất chế độ nghỉ hộ sản hai tháng có lương dành cho bà mẹ sinh con đầu lòng cùng với những khích lệ tài chính dành cho phụ nữ đồng ý sinh con thứ tư. Chính sách này được khởi xướng nhằm đối phó với tình trạng sinh suất giảm mạnh tại Singapore trong những năm gần đây.

Tháng 11 năm 2004, Lý Hiển Long gây ra một cuộc tranh luận toàn quốc khi tiết lộ dự án xây dựng hai khu nghỉ dưỡng liên hợp có sòng bạc. Tháng 4 năm 2005, mặc cho sự chống đối của công luận, Lý Hiển Long tuyên bố ủng hộ dự án. Hai khu nghỉ dưỡng liên hợp này được xây dựng tại Vịnh MarinaSentosa. Nhằm hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của các hoạt động bài bạc tại các sòng bạc, thủ tướng đề ra những biện pháp kiểm soát như cấm trẻ vị thành niên vào sòng bài, qui định giá vào cửa đến 100 SGD cho công dân và người cư trú dài hạn ở Singapore, hoặc vé năm là 2000 SGD.

Ngày 22 tháng 8 năm 2005, trong bài diễn văn hiệu triệu ngày quốc khánh, Lý Hiển Long vạch ra lộ trình tái tạo Singapore và kêu gọi sự tham gia tích cực của người dân. Ông miêu tả hình ảnh Singapore năm 2015 với những thay đổi quan trọng trong sáu khu vực chính của đảo quốc:

1. Thành phố của tương lai?

  • Một khu trung tâm tại Vịnh Marina với ba khu vườn, một hồ nước, một khu nghỉ dưỡng liên hợp cùng một trung tâm kinh doanh và tài chính sang trọng. Bên cạnh đó là phố Orchard sinh động, khu Bras Brasah và khu Bugis náo nhiệt.

2. Thúc đẩy nghiên cứu và phát triển nền kinh tế

3. Văn hoá dịch vụ

  • Một chiến dịch lâu dài sẽ được phát động trên toàn quốc nhằm nâng cao tiêu chuẩn các loại dịch vụ, lãnh đạo chiến dịch là Bộ trưởng Raymond Lim.

4. Giáo dục

  • Các trường bách khoa sẽ liên kết trong những lĩnh vực mũi nhọn với các viện đại học chuyên ngành ở nước ngoài.
  • Chương trình giáo dục sau trung học chịu trách nhiệm giúp học sinh kiếm tiền trả học phí đại học.
  • Thay đổi giáo trình tại các trường kỹ thuật sao cho học sinh cảm thấy thích thú hơn với phương pháp học nhóm, thực hành và sử dụng kỹ thuật tin học.

5. Trợ giúp người có thu nhập thấp

  • Trợ cấp nhà ở cho những gia đình nghèo trích từ quỹ dự phòng trung ương nhằm giúp họ có thể mua các căn hộ chung cư của chính phủ.

6. Y tế

  • Độ tuổi giới hạn trong chương trình bảo hiểm y tế Medishield được nâng lên từ 80 đến 85.
  • Sử dụng quỹ tiết kiệm y tế linh động hơn để có thể chi trả viện phí tại bệnh viện tư và các bệnh viện sang trọng cũng như các dưỡng đường điều trị đặc biệt.
"Chúng ta đang kiến tạo tinh thần Singapore. Đó là dũng cảm mà nhân ái, tự tin mà không tự mãn. Tinh thần Singapore là sợi dây ràng buộc chúng ta lại với nhau để trở thành một dân tộc đoàn kết, trong đó mỗi một người dân đều góp phần tái tạo đất nước".

Đối ngoại[sửa | sửa mã nguồn]

Trung Quốc[sửa | sửa mã nguồn]

Quan hệ với Trung Quốc được cải thiện trong những năm cầm quyền của Lý Hiển Long. Có nhiều tiến bộ trong các lãnh vực như thương mại, du lịch và đầu tư, không chỉ phù hợp với lợi ích của hai quốc gia mà còn hứa hẹn những lợi ích lớn hơn cho sự phát triển chung của toàn khu vực. Hội đồng Phát triển Song phương Trung quốc- Singapore chịu trách nhiệm xúc tiến các đề án hợp tác giữa hai quốc gia.

Trong một cuộc họp vào tháng 9 năm 2005 với phó thủ tướng Ngô Nghi, Lý Hiển Long đưa ra đề nghị thành lập Khu vực Mậu dịch Tự do Trung quốc – ASEAN với mục tiêu trao đổi thương mại trị giá 50 tỷ USD trước năm 2010. Để đạt mục tiêu này, cả hai phía đồng ý nâng mối quan hệ giữa Trung quốc và ASEAN lên một tầm cao mới.

Trong chuyến viếng thăm kéo dài bảy ngày đến Trung quốc vào cuối tháng 10 năm 2005, Thủ tướng Lý Hiển Long nhấn mạnh đến sự cần thiết phải cải thiện mối quan hệ song phương giữa ASEAN và Trung Quốc.

Hoa Kỳ[sửa | sửa mã nguồn]

Bang giao giữa Singapore và Hoa Kỳ vốn đã có nhiều thuận lợi. Sự gia tăng mậu dịch hai chiều giúp cải thiện mối quan hệ thương mại và ngoại giao giữa hai quốc gia sau khi Thoả hiệp Tự do Mậu dịch Hoa Kỳ - Singapore có hiệu lực ngày 1 tháng 1 năm 2004.

Từ ngày 6 đến ngày 16 tháng 7 năm 2005, Lý Hiển Long thực hiện chuyến viếng thăm đầu tiên đến Hoa Kỳ với tư cách thủ tướng Singapore có sự tháp tùng của một số bộ trưởng như Bộ trưởng Quốc phòng Tiêu Chí HiềnBộ trưởng Ngoại giao Geogre Dương Vinh Văn.

Thủ tướng Lý Hiển Long gặp Tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush tại tòa Bạch Ốc năm 2005.

Ngày 12 tháng 7 năm 2005, Tổng thống George W. Bush ký với Thủ tướng Lý Hiển Long "Thoả ước khung chiến lược giữa Hoa Kỳ và Singapore nhằm tiến tới một sự hợp tác mật thiết hơn về an ninh và quốc phòng". Thoả ước là một bước tiến tự nhiên cho mối quan hệ song phương. Trước đó Tổng thống Bush và thủ tướng Ngô Tác Đống đã tuyên bố ý định tiến đến ký kết thoả ước vào tháng 10 năm 2003.

Thoả ước công nhận vai trò của Singapore như là một đối tác an ninh quan trọng và sẽ mở rộng khả năng hợp tác trong những lãnh vực như chống khủng bố, chống phổ biến vũ khí huỷ diệt hàng loạt (WMD), tổ chức huấn luyện và tập trận chung, thảo luận về chính sách và kỹ thuật phòng thủ. Thoả ước nhắm vào mục tiêu gia tăng sự ổn định trong khu vực bằng cách duy trì sự hiện diện của Hoa Kỳ trong vùng Đông Nam Á.

Cả hai nhà lãnh đạo đều đồng ý rằng sự hiện diện của Hoa Kỳ trong vùng giúp củng cố hoà bình và ổn định, cần thiết cho sự phát triển kinh tế và hợp tác trong khu vực.

Trong lần gặp gỡ này, Bush và Lý thừa nhận đã có nhiều tiến bộ trong cuộc chiến chống khủng bố. Lý Hiển Long khen ngợi quyết tâm và lập trường kiên định của Bush trong cuộc chiến chống khủng bố và khẳng định lập trường của Singapore tiếp tục ủng hộ nỗ lực này. Đáp lại, Bush tán dương tính chuyên nghiệp của sĩ quan và binh sĩ thuộc quân lực Singapore, được gởi đến Iraq trong hai năm qua với nhiệm vụ hỗ trợ các cuộc hành quân, và của lực lượng cảnh sát Singapore, trong công tác huấn luyện. Bush và Lý cam kết duy trì sự hợp tác mật thiết giữa hai quốc gia trong các thiết chế đa phương trong khu vực và trên thế giới.

Chỉ trích[sửa | sửa mã nguồn]

Là con cả của thủ tướng đầu tiên của đảo quốc, Lý Quang Diệu, sự nghiệp chính trị của Lý Hiển Long luôn bị đeo đuổi bởi những cáo buộc về gia đình trị. Ở tuổi 32, ông là chuẩn tướng trẻ tuổi nhất trong lịch sử quân lực Singapore, ngay từ khi còn trẻ, ông đã được nhiều người nhìn xem là người sẽ kế vị cha ông trong chức vụ thủ tướng. Khi Lý Quang Diệu rút lui để mở lối cho người kế nhiệm, Ngô Tác Đống, một vài người cho rằng tân thủ tướng chỉ đóng vai trò của một người giữ chỗ mặc dù Lý Quang Diệu bác bỏ điều này. Trong quyển hồi ký, Lý Quang Diệu nhấn mạnh rằng ông không muốn con trai mình là người kế nhiệm trực tiếp.

"Tốt hơn là nên để một người khác kế nhiệm tôi trong chức vụ thủ tướng. Khi ấy Long sẽ có thời gian để khẳng định mình, mọi sự sẽ trở nên rõ ràng là con trai tôi lập thân bằng chính năng lực của mình".

Dù vậy, những cáo buộc cứ tiếp tục xuất hiện trong quãng thời gian từ 6 đến 7 năm cho đến khi Ngô Tác Đống cố chứng tỏ rằng ông không phải là người giữ chỗ bằng cách chiếm lại những ghế đã mất tại Quốc hội và nâng cao tỷ lệ phiếu đảng PAP giành được trong cuộc tổng tuyển cử năm 1997. Năm 1992, Lý Hiển Long mắc bệnh ung thư bạch cầu khiến nhiều nhà bình luận chính trị bày tỏ những nghi ngờ về năng lực thể chất của ông trong chức vụ thủ tướng với những ngày dài bận rộn và căng thẳng vì bị áp lực từ nhiều phía.

Cũng dễ hiểu khi vợ của Lý Hiển Long, Hồ Tinh, được bổ nhiệm làm giám đốc công ty đầu tư quốc doanh Temasek nhiều người tỏ ý bất bình. Song Lý Hiển Long đã phản ứng mạnh mẽ trước những cáo buộc và thắng cuộc trong những dàn xếp bên ngoài toà án về cáo buộc phỉ báng ông dành cho các tạp chí như International Herald Tribune (năm 1994), Bloomberg (2002) và The Economist (2004).

Vẫn thường xuất hiện những nhận xét cho rằng Lý Hiển Long ngạo mạn và chuyên quyền. Có một lời đồn đại dai dẳng kể rằng trong một buổi họp tiền nội các năm 1990, trong lúc tức giận Lý Hiển Long nhục mạ Bộ trưởng Tài chính Richard Hồ Tứ Đạo, sau đó tát bộ trưởng phát triển quốc gia S. Dhanabalan khi ông này bênh vực ông Hồ Tứ Đạo và yêu cầu ông Lý phải xin lỗi. Trong khi những người trực tiếp liên hệ đến vụ việc không bao giờ công khai nhắc đến sự kiện này thì vào năm 2003, Ngô Tác Đống, khi bàn luận về người kế nhiệm, bác bỏ nó và cho rằng đó chỉ là một chuyện huyễn hoặc.

Ngày 10 tháng 7 năm 2004, Lý Hiển Long gây ra một sự kiện ngoại giao với Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa khi ông viếng thăm Đài Loan. Song trong bài diễn văn đầu tiên đọc trong ngày quốc khánh, Lý Hiển Long cho rằng giới lãnh đạo và người dân Đài Loan đánh giá quá cao sự ủng hộ dành cho họ nếu họ tuyên bố độc lập. Đồng thời ông cũng giải thích rằng chuyến viếng thăm đến Đài Loan chỉ để bảo đảm rằng ông đã thu thập thông tin đầy đủ hầu có thể đưa ra những quyết định đúng đắn khi nhận bàn giao chức vụ thủ tướng. Lý Hiển Long tái xác nhận sự ủng hộ dành cho chính sách một nước Trung Hoa. Sau đó vào tháng 9, Bộ trưởng Ngoại giao Sigapore George Dương Vinh Văn cảnh báo Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc về nguy cơ để cho tình hình hai bên bờ eo biển Đài Loan trở nên xấu hơn. Đáp lại, bộ trưởng ngoại giao Đài Loan, Mark Trần Đường Sơn, gọi Singapore là "nước Pi-Sai", nghĩa là "quốc gia bé như lỗ mũi". Về sau ông Trần phải chính thức xin lỗi Singapore.

Khởi phát từ những nhận xét của Lý Hiển Long về những lần thăm viếng đền Yasukuni của Thủ tướng Nhật Bản Koizumi, cho rằng Từ quan điểm của nhiều quốc gia trong vùng đã bị Nhật chiếm đóng, động thái này làm dấy lên những ký ức đau buồn, bùng phát những cuộc biểu tình bên ngoài toà đại sứ Singapore tại Nhật Bản trong ngày 24 tháng 5 năm 2005. Theo một số nguồn tin, những người biểu tình chỉ trích Lý Hiển Long là xen vào các vấn đề nội bộ của nước Nhật.

Trong tháng 11 năm 2005, tên của Lý Hiển Long xuất hiện trên trang đầu các tờ báo cùng với vụ hành quyết Nguyễn Tường Vân, một công dân Úc gốc Việt vì tội buôn ma tuý. Trong lần gặp gỡ với Thủ tướng Úc John Howard tại hội nghị thượng đỉnh APEC, Lý Hiển Long đã không chịu thông báo với Howard lịch hành quyết dù đã báo trước cho mẹ của Nguyễn Tường Vân. Mọi thỉnh cầu xin giảm án đều bị bác bỏ. Vân bị hành quyết ngày 2 tháng 12; trước đó do lời yêu cầu từ Thủ tướng Howard, mẹ của Vân được phép đến gặp và cầm tay con trai mình.

Tháng 1 năm 2006, Lý Hiển Long công bố cuộc tổng tuyển cử sắp đến sẽ tổ chức trong năm 2006 hoặc năm 2007.

Lợi tức[sửa | sửa mã nguồn]

Kể từ tháng 1 năm 2008, lợi tức hằng năm của Lý Hiển Long là 3 870 000 đô la Singapore (2 856 930 USD),[2] tăng 25%. Mức lương trước đây của ông là 3 091 200 đô la Singapore (2 037 168 USD),[3] Lý Hiển Long là người đứng đầu chính phủ có mức lương cao nhất thế giới (Tổng thống Hoa Kỳ cũng chỉ được trả 400 000 USD mỗi năm[4]).

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]