Đơn Dương, Lâm Đồng

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Giới thiệu[sửa | sửa mã nguồn]

Đơn Dương, Lâm Đồng
Huyện
Địa lý
Tọa độ: 11°48′26″B 108°32′48″Đ / 11,807222°B 108,546667°Đ / 11.807222; 108.546667Tọa độ: 11°48′26″B 108°32′48″Đ / 11,807222°B 108,546667°Đ / 11.807222; 108.546667
Diện tích 611,56 km²[1]
Dân số (2009)  
 Tổng cộng 93.700
 Thành thị 24.441
Hành chính
Quốc gia  Việt Nam
Tỉnh Lâm Đồng
Huyện lỵ Thị trấn Thạnh Mỹ
Phân chia hành chính 2 thị trấn, 8 xã
Website Huyện Đơn Dương

Đơn Dương[2] là huyện nằm ở phía đông nam Đà Lạt, phía nam cao nguyên Lâm Viên, có độ cao trên 1.000 m. Với diện tích đất tự nhiên trên 61.000 ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp gần 17.000 ha, đất lâm nghiệp 38.000 ha. Có 10 đơn vị xã, thị trấn với dân số trên 91.000 dân; Trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 30%.

Đứng trên góc độ phát triển kinh tế thì Đơn Dương hội tụ khá nhiều yếu tố thuận lợi – Có quốc lộ 27 đi qua, cận kề: cửa ngõ các tỉnh miền trung vào Lâm Đồng - Đà lạt, tiếp giáp với trung tâm kinh tế Đức Trọng, đất đai thổ nhưỡng phù hợp với nhiều loại cây trồng, đặc biệt các loại rau. Mặt khác xét về khả năng du lịch có thể là điểm dừng chân du khách trước và sau khi đến và đi Đà Lạt để thưởng thức không khí, thắng cảnh rừng núi như đèo Ngoạn Mục, hồ Đa Nhim

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Cao nguyên Lang Biang trước năm 1893 là địa bàn cư trú của các tộc người Thượng. Người Việt đầu tiên có ý định khám phá vùng rừng núi Nam Trung Bộ là Nguyễn Thông, nhưng do nhiều lí do nên cho tới cuối đời ông vẫn không thực hiện được ý định của mình. Vào hai năm 1880 và 1881, bác sĩ hải quân Paul Néis và trung úy Albert Septans có những chuyến thám hiểm đầu tiên vào vùng người Thượng ở Đông Nam Bộ và Nam Trung Bộ, và họ được coi là hai nhà thám hiểm đầu tiên đã tìm ra cao nguyên Lang Biang. Hành trình của Paul Néis và Albert Septans mở đường cho nhiều chuyến đi khác như A. Gautier (năm 1882), L. Nouet (1882), thiếu tá Humann (1884).

Ngày 3 tháng 8 năm 1891, bác sĩ Alexandre Yersin thực hiện chuyến thám hiểm đầu tiên với ý định tìm đường núi từ Nha Trang vào Sài Gòn, nhưng chuyến đi này bất thành. Từ 28 tháng 3 đến 9 tháng 6 năm 1892, Yersin thực hiện một cuộc thám hiểm từ Nha Trang, băng qua vùng cao nguyên Đắk Lắk để đến Stung Treng, nằm bên bờ sông Mê Kông (thuộc địa phận Campuchia).

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Đơn Dương nằm ở phía Đông Nam Đà Lạt, phía Nam cao nguyên Lâm viên; có độ cao trên 1000 m. Đất lâm nghiệp ở Đơn Dương có diện tích khoảng 38.000 ha.[3]

Rừng thông Châu Sơn - Đơn Dương

Vị trí trong bản đồ:

Địa hình được chia làm 3 dạng chính

  • Địa hình núi cao.
  • Địa hình đồi thoải lượn sóng.
  • Địa hình thung lũng sông suối.[3]

Các loại đất ở địa phương: Gồm có các loại đất chính sau:

  • Đất phù sa dốc tụ.
  • Đất phù sa sông suối.
  • Đất phù sa không được bồi hàng năm.
  • Đất nâu đỏ trên Ban Zan.
  • Đất đỏ vàng trên đá phiến.
  • Đất mùn vàng đỏ Gzanit và Daxit.[3]

Nhân khẩu học[sửa | sửa mã nguồn]

Đơn Dương, cũng như toàn bộ Tây Nguyên, là nơi tập trung nhiều dân tộc sinh sống.

Trong dân số 91.000 dân của huyện thì có 17.000 người thuộc các dân tộc thiểu số. Các dân tộc thiểu số ở Đơn Dương là là: K’ho, Chill, Chu Ru, Ê-đê, Nùng, tày, Hoa, Chàm, cư trú trên 35 thôn dân tộc trong tổng số 99 thôn của huyện. ngành nghề chủ yếu của các dân tộc trên chủ yếu là sản xuất nông nghiệp: trồng lúa và rau màu.[3]

Lao động có trình độ sơ cấp và không có bằng cấp, chưa qua đào tạo chiếm 82,6% tổng số lao động.[4]

Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]

Phân cấp hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Đơn Dương có hai thị trấn là thị trấn Thạnh Mỹ (huyện lị) nằm trên quốc lộ 27, và thị trấn D'ran, nằm trên các quốc lộ 27 và 20. Ngoài ra huyện còn có các xã: Đạ Ròn, Ka Đô, K'đơn, Lạc Lâm, Lạc Xuân, Pró, Quảng Lập, Tu Tra.

Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]

Thu nhập bình quân đầu người năm 2013 là 36 triệu đồng, tăng nhiều từ mức 18,3 triệu năm 2010. Tổng thu ngân sách nhà nước của huyện được khoảng gần 100 tỷ đồng.[5]

Toàn huyện đã có 08 chợ/10 xã, thị trấn (xã Đạ ròn và xã Tutra chưa có chợ); cấp chợ: cấp III, IV và chợ nông thôn; với quy mô từ 15 đến trên 200 quầy sạp..[6]

Hệ thống thủy lợi[sửa | sửa mã nguồn]

 Hồ Thủy lợi P'ro
Hồ Thủy Lợi P'ro - Đơn Dương, Lâm đồng

Toàn huyện có 32 công trình thủy lợi, bao gồm 19 hồ, 10 đập dâng, 2 đường dẫn nước tưới và 1 trạm bơm..[6]

Hệ thống điện[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ thống lưới điện cao áp huyện Đơn Dương có chiều dài trên 200 km, do 03 đơn vị quản lý và khai thác:.[6]

  • Cty truyền tải điện 4-Truyền tải điện cao nguyên (Đội đường dây Đơn Dương) với đường dây 220kv; chiều dài 17 km và có 72 trụ,
  • Đội cao thế Lâm Đồng trực thuộc XN điện cao thế MN với đường dây 110kv; chiều dài 75 km tuyến Đà Lạt – Đanhim - Đức Trọng và có 169 trụ nằm trên địa bàn Đơn Dương,
  • Chi nhánh điện lực Đơn Dương có đường dây trung áp dài 197 km; đường dây hạ áp dài: 314 km và 291 trạm biến áp, tổng công suất: 33.351KVA

Nông nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Đất sản xuất nông nghiệp có diện tích gần 17.000 ha.[3]

Huyện Đơn dương chủ yếu có các loại cây trồng như: Cây công nghiệp có cà phê, trà, tiêu, dâu tằm. Cây ngắn ngày có các loại rau, củ quả đặc sản và đặc trưng như của Đà Lạt. Khu vực Đơn Dương - Đức Trọng thuộc tỉnh Lâm Đồng là nơi có diện tích cà chua lớn nhất Việt Nam. Xã Ka Đô và Lạc Xuân là hai xã có diện tích trồng cà chua lớn nhất huyện Đơn Dương. Trên địa bàn xã Quảng Lập có nông trường khoai tây O’Star Farm, là nông trường khoai tây lớn nhất Việt Nam.

Nông nghiệp vẫn chiếm hơn 56% tỷ trọng kinh tế.[5] Tổng diện tích rau thương phẩm gieo trồng trong năm 2013 của huyện là 22.918 ha với sản lượng gần 734.600 tấn. Doanh thu bình quân 120-150 triệu đồng/ha/năm. Diện tích ứng dụng công nghệ cao đạt bình quân trên 250 triệu đồng/ha/năm, có những diện tích đạt hơn 1 tỷ đồng. Tính đến cuối năm 2013, trong tổng số 6.400 con bò sữa của toàn tỉnh Lâm Đồng thì đàn bò sữa của huyện Đơn Dương chiếm 5.245 con (trong đó, bò sữa trong hộ cá thể chiếm 3.247 con).[4]

Lâm nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng diện tích đất lâm nghiệp: 38.442,73 ha

  • Rừng phòng hộ: 18.436,40 ha
  • Rừng đặc dụng: 0 ha

Ngành nghề lâm nghiệp: sản xuất sản phẩm gỗ và lâm sản, sản xuất giường, tủ, bàn, ghế.

Du lịch[sửa | sửa mã nguồn]

Nằm trên cao nguyên với khí hậu mát mẻ, cảnh quan rừng núi tươi đẹp, Đơn Dương có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch xanh, du lịch sinh thái. Tuy vậy, ngành du lịch Đơn Dương chưa tồn tại, chưa đem lại thu nhập cho người dân.

Một số địa điểm dã ngoại phổ biến của người dân địa phương:[7]

  • Hồ thủy điện Đa-nhim: Địa điểm: TT Dran – H. Đơn Dương. Hồ nằm ở hướng đông của huyện, chứa và cung cấp nước cho thủy điện Đa nhim, được xây dựng từ những năm 60, xung quanh hồ là rừng nguyên sinh thuộc rừng phòng hộ.
  • Rừng cảnh quan đèo Ngoạn Mục: Nằm dọc QL 27 đầu chân đèo Ngoạn Mục giáp ranh địa giới hành chính với huyện Ninh Sơn tỉnh Ninh Thuận, là điểm dừng của xe khi lên hết đèo hoặc trước khi xuống đèo, có thác Thiên Thai nằm giữa hai đồi núi trong cánh rừng tự nhiên thuộc rừng phòng hộ.
  • Hồ Pró: Nằm tại thôn Đông Hồ - xã Pró. Đây là hồ chứa nước được xây dựng từ những năm 80, phục vụ tưới tiêu cho gần 400 ha đất nông nghiệp của 2 xã Pró và KaĐơn. Diện tích lòng hồ trên 70 ha, xung quanh là rừng phòng hộ nguyên sinh. Hồ Pró cách QL 27 khoảng 15 Km, đường ôtô ra vào được, trong đó có trên 10 Km đường đã được thảm nhựa.
  • Hồ Đàròn: Tại thôn Đàròn – xã Đàròn về hướng tây bắc huyện gần QL 27, hồ có diện tích lòng hồ trên 110 ha, xung quanh là rừng thông bao bọc, được xây dựng từ những năm cuối thập niên 90, phục vụ tưới tiêu cho xã Đàròn và thị trấn Thạnh Mỹ.

Xã hội[sửa | sửa mã nguồn]

Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]

Y tế[sửa | sửa mã nguồn]

Trên địa bàn huyện có 1 bệnh viện đa khoa, 2 phòng khám đa khoa khu vực và 10 trạm y tế Xã-TT. Tổng số giường bệnh trên 120 giường, trong đó bệnh viện đa khoa trung tâm trên 70 giường, 2 phòng khám đa khoa khu vực 20 giường và 10 trạm y tế Xã-TT 30 giường (trung bình mỗi trạm 3-4 giường). Hầu hết các cơ sở y tế đã được xây dựng kiên cố.[6]

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Truyền thông[sửa | sửa mã nguồn]

Tội phạm và tệ nạn[sửa | sửa mã nguồn]

Thể thao[sửa | sửa mã nguồn]

Chương trình Nông thôn Mới[sửa | sửa mã nguồn]

Đơn Dương là huyện duy nhất của tỉnh Lâm Đồng được chọn triển khai chương trình Nông thôn Mới.[4]

Đến cuối năm 2013, Đơn Dương có 2 xã là Quảng Lập và Lạc Lâm cơ bản đạt 19/19 tiêu chí về xây dựng NTM, 3 xã đạt từ 15 - 17 tiêu chí và 3 xã đạt từ 11 - 13 tiêu chí.[4]

Đơn Dương trong nghệ thuật[sửa | sửa mã nguồn]

Có một thời gian trong những năm 1960, họa sĩ Đinh Cường - khi ấy vừa tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Huế, đã sống và có nhiều kỷ niệm ở Dran, ông đã có nhiều sáng tác trong giai đoạn này.[8]

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cũng đã nhiều lần ghé thăm Đinh Cường ở Đơn Dương. Trong những lần ghé thăm này Trịnh Công Sơn ở cùng với Đinh Cường trong một căn nhà sàn nhỏ ở Dran. Trong thời gian đó ông thường xuyên viết thư cho người yêu là Ngô Vũ Dao Ánh

Bức thư đề ngày 11/11/1964 có đoạn:

"Anh đến đây thì anh Cường ở Dran chưa về. Anh leo lên căn nhà gỗ sàn – chung quanh là núi cao, là mây mù, là suối reo, là giá rét, là quạnh quẽ. Anh ngồi trong căn phòng riêng của anh Cường, chung quanh những bức tranh mang hình ảnh màu sắc của núi đồi này vừa lên xong. Và cơn mưa xám mù chợt đến... Ngoài kia trời chỉ còn thấy viền núi đen cao ngất bao quanh. Tiếng suối chảy buồn.".[9]

Trong bức thư ngày 12/11/1964, Trịnh Công Sơn cũng thổ lộ với Dao Ánh mong ước từ bỏ tất cả "những đua chen" để về sống tại Dran:

"Cuộc sống ở đây bình an dễ chịu. Có lẽ rồi anh cũng kiếm cách về đây, làm đồn điền và xa lánh những đua chen vô ích. Tìm một hạnh phúc nào nhỏ nhất cho vừa đời mình. Làm một căn nhà sàn với bàn ghế bằng những gốc thông ghép lại, sống rất gần với gỗ với cây với núi rừng với đất.[9]

Nguồn tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Đất và hiện trạng sử dụng đất năm 2000 của tỉnh Lâm Đồng chia theo Huyện, quận và Diện tích và cơ cấu Tổng cục Thống kê (Việt Nam)
  2. ^ “Huyện Đơn Dương”. 
  3. ^ a ă â b c d “Giới thiệu Đơn Dương”. UBND huyện Đơn Dương. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2014. 
  4. ^ a ă â b “Chương trình nông thôn mới”. Báo Tiền Phong. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2014. 
  5. ^ a ă “Bước đột phá ở Đơn Dương”. Báo Nhân dân. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2014. 
  6. ^ a ă â b “Giới thiệu Đơn Dương –cơ sở hạ tầng”. UBND huyện Đơn Dương. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2014. 
  7. ^ “Tổng quan Đơn Dương”. UBND Lâm Đồng. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2014. 
  8. ^ “Sắc màu hoài niệm - Tuổi Trẻ Online”. Tuổi Trẻ Online. 24 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày.  Đã định rõ hơn một tham số trong |ngày truy cập=|accessdate= (trợ giúp); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |accessdate= (trợ giúp)
  9. ^ a ă Thư tình gửi một người, Trịnh Công Sơn, NXB Trẻ, 2011

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Trên Đỉnh Dran – một bài báo viết về cảnh quan Đơn Dương

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]