AH-64 Apache

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
AH-64 Apache
Photo of tilted horizon showing helicopter flying above barren land with rectangular patches of green grass.
An AH-64 Apache from the U.S. Army's 101st Aviation Regiment in Iraq
Kiểu Trực thăng chiến đấu
Quốc gia chế tạo Hoa Kỳ
Hãng sản xuất Hughes Helicopters (1975–84)
McDonnell Douglas (1984–97)
Boeing Defense, Space & Security (1997–present)
Chuyến bay đầu tiên 30 tháng 9 năm 1975
Bắt đầu
được trang bị
vào lúc
tháng 4 năm 1986
Trang bị cho Quân đội Hoa Kỳ
Không quân Israel
Không quân Ai Cập
Không quân Hoàng gia Hà Lan
Được chế tạo 1983–hiện tại
Số lượng sản xuất Gần 1.300 chiếc tính tới năm 2015[1]
Giá thành AH-64A: USD20M (2007)
AH-64D: US$65M (2010)[2]
AH-64E: US$35.5M (FY2014)[3]
Biến thể AgustaWestland Apache

AH-64 Apachemáy bay trực thăng tấn công của Lục quân Hoa Kỳ, là thế hệ kế tiếp của máy bay trực thăng Bell AH-1 Cobra. Nó được thiết kế bởi hãng Hughes, sau đó được phát triển bởi hãng McDonnell Douglas và hiện tại được sản xuất bởi hãng Boeing.

AH-64 là loại máy bay trực thăng tấn công có 2 chỗ ngồi, được đẩy bằng 2 động cơ tua bin. Nó được trang bị một pháo M230 cỡ 30mm, đồng thời mang cả tên lửarốc két ở cánh phụ của nó.

AH-64 là loại máy bay trực thăng hiện đại vẫn đang được sử dụng hiện nay. Với thiết kế để có thể hoạt động ở mọi địa hình, nó có khả năng hoạt động cả trong ngày hay đêm và trong điều kiện thời tiết bất lợi phi công sẽ dùng mũ có hệ thống quan sát thuận lợi cho việc chiến đấu. Apache cũng được trang bị một số loại thiết bị điện tử hàng không mới nhất như Hệ thống thu nhận mục tiêu, Hệ thống nhìn đêm của phi công (TADS/PNVS), Hệ thống định vị vệ tinh toàn cầu (GPS).

Sự phát triển[sửa | sửa mã nguồn]

Lục quân Hoa Kỳ đã đưa ra một yêu cầu cho việc đề xuất vào năm 1972 đối với máy bay trực thăng tấn công phát triển (AAH). Từ 5 hãng sản xuất ban đầu là Boeing-Vertol, Bell, Hughes, Lockheed, và Sikorsky, các hãng cuối cùng được chọn là Hughes Aircraft (sau đó là Hughes Helicopters) và Bell. Chuyến bay đầu tiên của nó là ngày 30 tháng 9 năm 1975 nhưng nó đã không được sản xuất đến tận năm 1982 khi hợp đồng sản xuất được ký. Năm 1983, máy bay trực thăng đầu tiên đã nhào lộn ở Mesa, Arizona. Năm 1984, Hughes Helicopters đã được mua bởi McDonnell Douglas với giá 500 triệu USD.

So sánh với Mi-28[sửa | sửa mã nguồn]

Quân đội Liên Xô/Nga sử dụng loại trực thăng chiến đấu có vai trò tương tự là Mi-28. Cả hai máy bay trực thăng Mi-28N và AH-64 đều được thiết kế nhằm mục đích yểm trợ cho các binh đoàn bộ binh cơ giới trên chiến trường. Mi-28N cũng được thiết kế để sử dụng chiến đấu 24/24, ban ngày và ban đêm, trong mọi điều kiện thời tiết như AH-64.

  • AH-64 có hệ thống điện tử tại buồng lái hiện đại hơn Mi-28N cũng như Mi-28N có mũi nhỏ, dài hơn và buồng lái cũng chật chội hơn so với AH-64D[4] Tuy nhiên, Mi-28 có các khoảng trống để có thể chở thêm 2 hành khách (cho những phi vụ cứu nạn hoặc chở quân)[5]
  • Theo Aerospaceweb thì buồng lái AH-64 thì có thể chịu được cuộc tấn công của đạn 12,7mm[6], theo những nguồn khác thì khoang và cánh quạt AH-64 được thiết kế để chống được đạn 23mm bắn thẳng[7][8]. Ngày 24 tháng 3 năm 2003, 31 trực thăng Apache đã tham gia tấn công một Lữ đoàn thiết giáp gồm 90 xe tăng và hàng trăm xe cơ giới các loại của Vệ binh Cộng hòa Iraq gần Karbala. Binh sỹ Iraq khai hỏa các loại súng mà họ có, từ súng bộ binh như PKM, NSV cho tới pháo phòng không 23mm và 57mm, kết quả là 2 trực thăng rơi, 29 trực thăng còn lại quay trở về căn cứ đều bị hư hại nặng (2 chiếc bị hỏng nặng không thể sửa chữa)[9]. Một phi công Mỹ (trung úy Jason King) đã bị thương do đạn súng bộ binh AKM bắn trúng vào cổ nhưng không nặng và trở về đơn vị của mình một vài tuần sau đó, còn 2 phi công khác bị bắt sống.[10]
  • Trong khi đó, theo Army-technology thì cánh quạt của Mi-28 có thể chịu được đạn 30mm[11] Chuyên gia quân sự người Nga Mikhail Mikhailovich Rastopshin tỏ ý nghi ngờ khả năng của Mi-28 khi cho rằng buồng lái bọc giáp của Mi-28 làm bằng các tấm hợp kim nhôm dày 10mm, trên đó gắn thêm các tấm gốm, ông cho rằng chỉ có thể chống được đạn 7,62mm bởi đạn 12,7mm của Nga có thể xuyên được thép dày 20mm ở cự ly 1.500 m.[12] Trang điện tử PopularMechanics đưa tin video các thực nghiệm của Liên Xô cho thấy thử nghiệm đạn 7.62mm cho tới 14.5mm bắn trực diện vào buồng lái Mi-28A (phiên bản đầu tiên của Mi-28) mà không xuyên thủng.[13] PopularMechanics suy đoán rằng kính chống đạn của Mi-28 phải có độ dày từ 1.7-2.1 inch (4,3 - 5,5 cm), loại kính này có thể làm bằng nhiều lớp kính và polycarbonate.[14] Video khác cho thấy đạn 7,62mm và 14,5mm chỉ làm mặt kính của Mi-28A bị rạn nứt còn khi dùng pháo ShVAK 20mm bắn ở cự ly rất gần thì vẫn có thể xuyên thủng vào trong buồng lái Mi-28A.[15]
  • AH-64 lại có tính cơ động và hiệu suất chiến đấu thấp hơn Mi-28N[cần dẫn nguồn]. Về động cơ thì trực thăng Mi-28 có động cơ mạnh hơn với 2 động cơ Vk-2500, công suất 2200 mã lực so với AH-64 cũng 2 động cơ, công suất 1.900 mã lực. Ngoài ra, trực thăng Mi-28N của Nga cũng mạnh hơn nhiều AH-64 về tải trọng vũ khí tối đa khi tác chiến (trực thăng AH-64 là 771 kg, của Mi-28N là 2.300 kg)[cần dẫn nguồn],
  • Tốc độ tối đa của Mi-28 là 324 km/h, nhanh hơn so với AH-64 là 293 km/h, bù lại AH-64 bay được xa hơn (1.900 km so với 1.100 km). Tuy nhiên bán kính chiến đấu Mi-28 chỉ hơn 200km so với AH-64 Apache là 480 km. Độ bền khi hoạt động của AH-64D là 3 giờ 9 phút tỏ ra vượt trội so với Mi-28.
  • Mi-28 có các đặt tính bay ưu việt, đặc biệt là khả năng hoạt động hiệu quả tại những vùng khí hậu khắc nghiệt, các vùng núi cao.[16] Mi-28N là máy bay trực thăng duy nhất trên thế giới có thể thực hiện một chuyến bay tự động với địa hình uốn cong ở độ cao rất thấp từ 5 mét.[17]
  • Đạn pháo 30mm của AH-64 là 1.200 viên, nhiều hơn hẳn so với Mi-28 (250 viên), nhưng AH-64 không có khả năng mang bom, trong khi Mi-28 có khả năng mang các loại bom 250 và 500 kg để tiêu diệt những tòa nhà hoặc mục tiêu kiên cố[17][18].
  • AH-64D có vũ khí đa dạng và có thể thực hiện nhiệm vụ không đối đất và không đối không tầm thấp[19] Trong khi đó, Mi-28NE mới đây cũng có thể mang theo tên lửa không đối không R-73 để không chiến với mục tiêu bay thấp[20]
  • AH-64 được thiết kế để thực hiện tác chiến ở tuyến đầu, các cảm biến và hệ thống điện tử trên máy bay hoạt động vào ban đêm hoặc ngày, trong mọi điều kiện thời tiết bất lợi. Nó có hệ thống chỉ định mục tiêu/hệ thống tầm nhìn ban đêm (TADS / PNVS)[21] Apache có thể xác định vị trí 256 mục tiêu cùng một lúc trong vòng 50 km (31 dặm)[22]Mũ công tác của phi công có lắp màn hình hiển thị không gian chiến trường trong suốt tích hợp với kính ngắm mục tiêu (Helmet and Display Sighting System - IHADSS); hệ thống điều khiển súng tự động sẽ hướng nòng súng 30 mm M230 Chain Gun theo hướng nhìn phi công hoặc xạ thủ khi quan sát xung quanh hoặc theo dõi mục tiêu[23].
  • Mi-28 cũng có mũ bảo hiểm mới và hệ thống nhắm mục tiêu, giúp máy bay chiến đấu mọi thời tiết, có khả năng hoạt động ở bất kỳ thời gian trong ngày hay đêm.[24]. Mi-28N thì được tích hợp thêm một hệ thống tác chiến điện tử như trang bị radar bước sóng ngắn gắn trên đỉnh rotor, kết hợp với hệ thống camera cảm biến hồng ngoại Goes 521, TV/Flir điều khiển hỏa lực[25]
  • Về giá thành, Mi-28 có giá khoảng 12-20 triệu USD/chiếc, rẻ hơn 50% so với Apache (18-30 triệu USD/chiếc)[26] Phiên bản AH-64D Block III mà Mỹ bán cho Ấn Độ kèm theo 50 động cơ T700-GE-701D, 12 radar điều khiển hỏa lực AN / APG-78, 12 Radar giao thoa tần số AN / APR-48A, 812 tên lửa AGM-114L-3 Hellfire Longbow, 542 tên lửa AGM-114R-3 Hellfire II, 245 tên lửa Stinger Block I-92H, và 23 hệ thống chỉ định mục tiêu / Sensors nhìn đêm cho phi công, tên lửa đào tạo và tên lửa giả, đạn 30mm, bộ thu, mô phỏng, hệ thống định vị toàn cầu / hệ thống dẫn đường quán tính, thiết bị thông tin liên lạc, phụ tùng thay thế và sửa chữa; công cụ và thiết bị kiểm tra, thiết bị hỗ trợ, sửa chữa và hỗ trợ, đào tạo nhân lực và trang thiết bị đào tạo; các ấn phẩm và tài liệu kỹ thuật trong hợp đồng 1,4 tỷ USD cho 22 máy bay.[27] Để so sánh, Algeria sẽ trả 2,7 tỷ USD cho 42 Mi-28N, 6 máy bay trực thăng hạng nặng Mi-26T2 và nâng cấp 39 máy bay trực thăng Mi-8 cũ của Algeria lên chuẩn Mi-8AMTSh.[28]
  • Mi-28N được trang bị hệ thống thoát hiểm khẩn cấp cho phi công với ghế ngồi đặc biệt giúp tăng khả năng sống sót khi rơi với tốc độ 12m/giây[29]. Trong 2 lần rơi máy bay tại Nga năm 2011 và 2015 thì có 2 phi công thiệt mạng, 2 phi công khác đã sống sót[30] [31] lần rơi máy bay Mi-28 tại Syria thì cả 2 phi công đều chết[32] trong khi lần rơi ở Nga vào tháng 8/2012 thì cả 2 phi công đều sống sót[33]. Trong khi đó, AH-64 không trang bị loại ghế này[34]. Có những trường hợp rơi AH-64 phi công vẫn sống sót như năm 2003 tại Baghdad, Iraq một AH-64 bị bắn rơi nhưng cả 2 phi công đều không bị thương[35] , năm 2006 tại Qalat, Afghanistan một AH-64 bị rơi nhưng cả 2 phi công đều sống sót[36], năm 2007 tại Iraq một Apache AH-64 đã rơi sau khi bị cháy ở đông Baghdad nhưng cả 2 phi công đều an toàn[37], năm 2011 tại Afghanistan một AH-64D Longbow bị rơi tại tỉnh Paktika thì 1 thành viên phi hành đoàn tử vong[38]. Tuy nhiên, trong 6 vụ rơi AH-64 mới đây nhất (trong năm 2015-2016), cả 12 phi công AH-64 đều chết, không có ai sống sót[39][40][41][42][43][44]
  • AH-64 cũng như các máy bay trực thăng chiến đấu hiện đại khác (ví dụ như loại Ka-52 của Nga) đều có hệ thống điều khiển dự phòng nhưng Mi-28N lại không có. Do đó nếu phi công của Mi-28 thiệt mạng thì hoa tiêu không thể thay thế phi công tiếp tục vận hành máy bay nhưng AH-64 thì làm được.[45]
  • Mi-28 có các khoảng trống để có thể chở thêm 2 hành khách (cho những phi vụ cứu nạn hoặc chở quân)[46] AH-64 thì không có tính năng chở quân này.

Do nhiệm vụ chống tăng, AH-64 được thiết kế để đáp ứng các yêu cầu giảm thiểu chấn thương cho phi công khi xảy ra sự cố bằng cách tăng độ bền kết cấu, bánh đáp, ghế ngồi cũng như hệ thống nhiên liệu. Khung máy bay được bảo hộ và có hệ thống tự hàn kín ở bình nhiên liệu để chống đạn[47].

Hạn chế chính của Mi-28 là vũ khí chống tăng của nó là tên lửa 9M120 Ataka-V (AT-9 Spiral-2) có tầm bắn chỉ khoảng 8 km, không thể bắn trúng mục tiêu mà không đi vào khu vực phòng không của đối phương[48] Loại tên lửa AGM-114 Hellfire trên AH-64 Apache cũng có tầm bắn 8 km, nhưng phiên bản AGM-114L Longbow (ra đời năm 2000) là tên lửa thế hệ 3 dùng đầu tự dẫn radar có chế độ "bắn-quên" giúp trực thăng khai hỏa rồi lập tức rút lui trong khi tên lửa Ataka trên Mi-28NE chỉ là tên lửa thế hệ 2 sử dụng phương pháp dẫn bán tự động, buộc trực thăng phải đứng yên để dẫn bắn tên lửa tới mục tiêu, làm tăng nguy cơ vũ khí phòng không đối phương tiêu diệt Mi-28NE[48]. Ngoài ra Hellfire trên Apache có xác suất xuyên thủng giáp phản ứng nổ lên tới 0,8-0,9 và khả năng xuyên giáp 1.000 mm, bảo đảm xác suất diệt tăng-giáp cao còn tên lửa Ataka của Mi-28NE chỉ có xác suất vượt qua giáp phản ứng nổ là 0,5, loại tên lửa này được cho là không đủ khả năng xuyên thủng được giáp trước của xe tăng М1А2 phiên bản nâng cấp SEP. Tuy nhiê, từ năm 2015, Mi-28 có thể được trang bị loại tên lửa mới là Vikhr-1 (AT-16 Scallion)[49]. Theo báo Nga thì Vikhr-1 là loại tên lửa hoạt động theo nguyên lý "bắn và quên", tương đương với loại AGM-114L Longbow của AH-64 Apache nhưng có vận tốc nhanh hơn[50] Phiên bản Vikhr-1 có tầm bắn tới 12–15 km, gấp rưỡi Hellfire và loại JAGM của AH-64 Apache[51], tuy nhiên tầm bắn vào ban đêm giảm xuống còn 5–6 km. Về giá thành thì 9K121 Vikhr rẻ hơn rất nhiều (mỗi quả 9K121 Vikhr có giá 28.300 USD, so với Hellfire có giá 110.000 USD)[52]. Năm 2016, loại tên lửa 9K121 Vikhr này đã bắt đầu được Nga xuất khẩu ra nước ngoài[53] Tuy nhiên trên trang giới thiệu sản phẩm của Russian Helicopter hiện nay thì Vikhr hiện chỉ được trang bị cho dòng trực thăng Ka-50, Ka-52 còn danh sách vũ khí của Mi-28 hiện nay không có tên lửa Vikhr[54]

Xuất khẩu[sửa | sửa mã nguồn]

Người Nga cho rằng các trực thăng của mình nằm trong số những loại tốt nhất thế giới, thậm chí hoàn toàn không có địch thủ ngang tầm nhưng năm 2011, Ấn Độ đã quyết định mua 22 trực thăng АН-64D Apache Longbow chứ không phải loại Mi-28NE Night Hunter của Nga. Mi-28NE hoàn tất phát triển diễn ra vào thời kỳ sự tụt hậu của Nga so với phương Tây về công nghệ vô tuyến điện tử, vi điện tử, điện tử nano và máy tính tiếp tục tăng lên. Thiết bị điện tử đã trở thành một phần thiết yếu của vũ khí trang bị trên máy bay trực thăng, góp phần đáng kể vào hiệu quả của kiểm soát trinh sát và vũ khí.[55] Kết quả so sánh vũ khí trang bị và hệ thống avionics của Mi-28NE và АН-64D cho thấy kết quả nghiêng về phía trực thăng Mỹ. Sự lạc hậu của thiết bị làm gia tăng trọng lượng, kích thước của thiết bị và khiến Ấn Độ chọn loại trực thăng của Mỹ thay vì trực thăng của Nga[56]

Năm 2013, tại Iraq, Mi-28 đã giành chiến thắng trong gói mua trị giá 4,2 tỷ USD mua 38 trực thăng tấn công. 15 chiếc đầu tiên giao hàng vào 2013, 13 chiếc tiếp theo vào năm 2014, và 10 chiếc vào năm 2015. Quân đội Iraq cũng đẩy mạnh mua sắm các loại trực thăng khác của Nga như Ka-52 Alligator và Mi-35 Hind E. Iraq cũng mua 20 chiếc AH-64E, tuy nhiên theo nhận định của báo Đất Việt thì số lượng máy bay trực thăng Nga sẽ giữ vai trò chủ đạo tại Iraq trong thời gian tới.[57] Ông Khaled al-Obeidi, Bộ trưởng Quốc phòng Iraq khẳng định loại vũ khí Nga là hiệu quả nhất trong chiến đấu chống lại các phần tử ISIL. Theo ông, vũ khí Nga đã chứng minh là lựa chọn tốt nhất trong chiến tranh chống khủng bố và Mỹ không thể cung cấp được các loại thiết bị quân sự này: “Vũ khí Mỹ thường không thể chịu được các cuộc đối đầu dã chiến đang diễn ra trong khi Iraq lại cần số lượng lớn các loại vũ khí này”[58]

Chỉ tính tới năm 2013 AH-64 đã được sản xuất lên tới hơn 2.000 chiếc[59], trong đó một số lớn hàng trăm chiếc đã được xuất khẩu cho Ai Cập, Israel, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hà Lan, Kuwait, Ả Rập Saudi, Qatar, Singapore, Trung Hoa Dân Quốc, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhấtVương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland[60]. Trong khi đó, đối thủ Mi-28 ngoài quân đội Nga thì mới nhận được đơn hàng xuất khẩu cho không quân Algérie 42 chiếc, Iraq 48 chiếc, Kenya 16 chiếc, Venezuela 10 chiếc (tổng cộng 116 chiếc).[61][62][63] Tính tới tháng 4/2016 thì mới chỉ có 42 chiếc của Algeria và 12 chiếc của Iraq được giao[64] trong khi Không quân Nga có 81 chiếc[65]. Tổng cộng có 135 chiếc Mi-28 đã được sản xuất.

Lịch sử hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]

Hoa Kỳ[sửa | sửa mã nguồn]

Apache được sử dụng trong chiến đấu lần đầu tiên là vào năm 1989 trong chiến tranh Panama. AH-64A Apache và AH-64D Apache đã đóng vai trò quan trọng trong một số cuộc chiến tranh ở Trung Đông, gồm Chiến tranh Vùng Vịnh, Chiến dịch Tự do bền vữngAfghanistan, và cuộc chiến tranh Iraq năm 2003. Các máy bay trực thăng Apache đã chứng tỏ là các thợ săn xe tăng tuyệt vời và cũng phá hủy hàng trăm các loại xe bọc thép (chủ yếu của quân đội Irắc). Trong thời gian 100 giờ tổng cộng 277 AH-64s đã tham gia tấn công phá hủy 278 xe tăng, nhiều xe bọc thép và xe cơ giới[66] mà chỉ mất 1 trực thăng nhưng phi công vẫn sống sót[cần dẫn nguồn].

Trong cuộc chiến tranh Iraq lần 2, AH-64 tiếp tục tham chiến. Lần này nó gặp phải một thất bại lớn ở Trận Karbala (2003). Phi đội 31 chiếc AH-64D của Trung Đoàn 11 đã bị Lữ đoàn thiết giáp số 2 - Sư đoàn Medina của Iraq chặn đánh. Binh sỹ Iraq khai hỏa các loại súng mà họ có, từ súng bộ binh như PKM, NSV cho tới pháo phòng không 23mm và 57mm (thậm chí có 1 phi công Mỹ đã bị thương do AKMbắn trúng vào cổ nhưng không nặng và có thể quay lại đơn vị chỉ sau vài tuần[67]). Kết quả là 1 chiếc AH-64D bị bắn rơi, 1 chiếc đã rơi ngay khi xuất phát do phi công mất phương hướng, 29 chiếc khác đều bị hư hại nghiêm trọng (2 chiếc trong số đó bị hư hại nặng tới mức không thể sửa chữa lại), 16 bộ cánh quạt, 6 cánh đuôi, 6 động cơ và năm trục ổ đĩa bị hư hỏng không thể sửa chữa. Trong 31 chiếc AH-64D ban đầu, chỉ còn một chiếc duy nhất còn có thể cho phép bay tiếp[68]. 2 phi công Mỹ bị bắt sống[69] Phải mất một tháng sửa chữa cho đến khi Trung Đoàn 11 sẵn sàng trở lại chiến đấu.[70]

Trong các chiến dịch quân sự vào tháng 3 và tháng 4/2003, tổng cộng đã có 7 chiếc AH-64 bị phá hủy[71]

Sau năm 2003, tiếp tục có thêm nhiều AH-64 bị bắn rơi hoặc bị tai nạn. Đã có những báo cáo tại Iraq có chiếc AH-64D Longbow bị bắn rơi do những vũ khí kiểu cũ như súng máy 12,7mm hoặc tên lửa vác vai SA-7 Grail (loại tên lửa ra đời từ năm 1968)[72]

Một chiếc AH-64 thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ trên không tại Tikrit, Iraq ngày 24 tháng 2 năm 2006.

Đài Loan[sửa | sửa mã nguồn]

30 chiếc AH-64D

Tạp chí quốc phòng Kanwa Defense Review (Canada) bình luận cho rằng phi đội 19 trực thăng Apache là có đủ khả năng để tiêu diệt một sư đoàn xe tăng của Liên Xô, và 30 chiếc trực thăng chiến đấu Apache AH-64E mà Đài Loan mua của Mỹ đủ khả năng đánh bại 2 sư đoàn bộ binh Trung Quốc nếu phía Trung Quốc tiến hành một cuộc đổ bộ lên vùng lãnh thổ Đài Loan. Phía Trung Quốc chỉ có trực thăng WZ-10 và WZ-19 yếu hơn Ah-64, nhưng trực thăng Trung Quốc có lợi thế là đều sản xuất nội địa nên có thể được bổ sung nhanh chóng[73]

Israel[sửa | sửa mã nguồn]

45 Chiếc AH-64D

Trong cuộc chiến ngắn ngày năm 2006 chống lại quân Hezbollah ở Li-băng, Israel bị rơi mất 3 chiếc AH-64D, 1 chiếc do trục trặc và 2 chiếc do lỗi của phi công[74]

Anh[sửa | sửa mã nguồn]

Ấn Độ[sửa | sửa mã nguồn]

Không chiến[sửa | sửa mã nguồn]

Theo các nguồn tin của Nga thì năm 1999, AH-64D đã bị đánh bại trong không chiến bởi một chiếc Mi-35 (biến thể xuất khẩu của Mi-24) hoặc Mi-24V của Serbia. Chiếc Mi-35 này đã bắn hạ một trực thăng АН-64D và một trực thăng vận tải UH-60 Black Hawk của Mỹ tham gia vào chiến dịch giải cứu phi công chiếc tiêm kích F-16 bị bắn rơi. Đáng chú ý là thành tích này được lập trong một trận không chiến ban đêm, mặc dù Mi-35 vốn được sản xuất vào năm 1986 thua kém về trang bị so với chiếc АН-64D hiện đại bắt đầu được đưa vào sản xuất vào năm 1993. Ưu thế duy nhất của Mi-35 là các tên lửa chống tăng có điều khiển Shturm có tầm bắn 7 km. Ở đây, trang bị hiện đại của AH-64 đã làm hại chính nó. Chiếc Apache có radar nhìn vòng, Serbia đã phát hiện được bức xạ của radar này và bí mật tiếp cận theo phương vị đến cự ly 6.700 m và phóng 1 tên lửa Shturm. Sau khi tiêu diệt chiếc Apache, chiếc Mi-35 của Serbia đuổi theo và bắn hạ luôn chiếc UH-60.[75][76][77] Cũng theo nguồn của Nga, trong cuộc chiến này, vào ngày 26/4/1999, không quân Nam Tư đã tập kích vào 1 sân bay của NATO, phá hủy 9 chiếc AH-64 đang đậu trên sân bay[78]

Cũng theo bài báo từ VTB của Nga thì vào ngày 22/7/2002, một chiếc Mi-35 của Triều Tiên đã bắn hạ một chiếc АН-64 của Hàn Quốc, thắng lợi đã được xác nhận 100%. Ban đầu, Hàn Quốc phủ nhận việc trực thăng của mình bị bắn hạ và khẳng định rằng, nó rơi là do trục trặc của hệ thống bay bám địa hình. Tuy nhiên, các chuyên gia Mỹ đã tiến hành điều tra độc lập và phát hiện trong các mảnh xác chiếc Apache các thanh volfram được dùng làm mảnh sát thương ở tên lửa của Mi-35[79].

Thông tin về hai trận không chiến này không được bất kỳ nguồn nào khác xác nhận:

  • Theo Hoa Kỳ, chiếc AH-64 Apache duy nhất bị rơi trong cuộc chiến Kosovo ngày 27 tháng 4 năm 1999 trong khi bay huấn luyện tại Albania do một trục trặc ở rotor đuôi[80], không phải trên lãnh thổ Serbia và cũng không do Mi-35 bắn hạ.
  • Chiếc AH-64 Apache đầu tiên của Hàn Quốc chỉ được tiếp nhận vào ngày 8 tháng 6 năm 2016. Thời điểm năm 2002 Hàn Quốc không hề có Apache trong biên chế quân đội nước này.[81]. Trong khi đó Không quân Nhân dân Triều Tiên cho tới ngày nay cũng chưa hề có trong biên chế trực thăng Mi-35 mà chỉ có Mi-24 (phiên bản tiền thân của Mi-35)[82]

Các vụ trục trặc và tai nạn[sửa | sửa mã nguồn]

Apache đã gặp một loạt các sự cố khác nhau khi hoạt động kể từ khi được phát triển[cần dẫn nguồn]. Đa số các vấn đề trong tác chiến liên quan đến điều kiện môi trường như cát và khói[cần dẫn nguồn]. 56/95 phi công than phiền về việc các khẩu pháo trên máy bay bị kẹt đạn không thể hoạt động[cần dẫn nguồn]. Theo các phi công và nhân viên bảo trì thì hệ thống băng truyền đạn của máy bay gặp trục trặc khiến việc nạp đạn bị ảnh hưởng, nhất là khi cát vào khiến băng truyền bị kẹt. 81/167 phi công đã phản ánh là họ đã gặp một số vấn đề với độ tin cậy và độ chính xác. 56/98 phi công phàn nàn về hệ thống ngắm và hệ thống nhìn ban đêm dẫn đến khó khăn trong việc bay và xác định mục tiêu khi khói, bụi và cát làm cho hệ thống này bị nhiễu. Vấn đề này cũng gặp ở hệ thống tên lửa Hellfire khiến cho độ chính xác của loại vũ khí này bị giảm xuống khi hệ thống chỉ điểm laser bị che mờ khiến tên lửa không thể tìm mục tiêu. Thậm chí ngay cả hệ thống nhìn hồng ngoại cũng bị ảnh hưởng mạnh khi hình ảnh hiển thị không rõ ràng. Điều kiện thời tiết sa mạc đôi khi còn làm các hệ thống vũ khí trục trặc không thể hoạt động được[83].

Năm 2013, Đài Loan cho ngừng bay toàn bộ phi đội trực thăng chiến đấu Apache mới mua của Mỹ để kiểm tra sau khi nhận cảnh báo từ Washington về trục trặc của mẫu máy bay này. Sự việc xảy ra chỉ 5 ngày sau khi Đài Loan ra mắt phi đội trực thăng 6 chiếc nói trên trong một buổi lễ long trọng do nhà lãnh đạo Đài Loan Mã Anh Cửu chủ trì.[84] Vụ việc đã được xác định là do lỗi của phi công khi hạ thấp độ cao, không phải lỗi kỹ thuật của máy bay. Tai nạn khiến hai phi công bị thương nhẹ, nhưng những mảnh vỡ bắn ra đã không gây thương tích cho người dân nào.[85]

Tính đến tháng 8/2016, đã có 152 chiếc AH-64 bị phá hủy do tai nạn trong vận hành hoặc chiến đấu[86]. So với khoảng 2.000 chiếc AH-64 được chế tạo thì tỷ lệ thiệt hại là 7,6%

Các dạng khác[sửa | sửa mã nguồn]

Có hai dạng chính được sử dụng trong Lục quân Hoa KỳAH-64A (USAR và ARNG) và AH-64D.

AH-64A[sửa | sửa mã nguồn]

AH-64A là máy bay trực thăng tấn công sản xuất ban đầu. Phi hành đoàn ngồi song song trong một khoang bọc thép. Nó được trang bị hai động cơ turboshaft GE T700.Model A được trang bị với các phiên bản động cơ -701 đến năm 1990 khi các công cụ đã được chuyển sang phiên bản mạnh mẽ hơn-701C.

AH-64B[sửa | sửa mã nguồn]

Vào năm 1991 sau chiến dịch Bão táp Sa mạc, AH-64B là một nâng cấp đề nghị 254 AH-64A. Việc nâng cấp sẽ bao gồm lưỡi mới rotor, một hệ thống định vị toàn cầu (GPS), hệ thống định vị cải tiến và đài báo mới.

AH-64C[sửa | sửa mã nguồn]

Nguồn vốn bổ sung từ Quốc hội vào cuối năm 1991 dẫn đến một chương trình để nâng cấp những chiếc AH-64A đến một phiên bản AH-64B +. Thêm tài trợ thay đổi các kế hoạch nâng cấp lên AH-64C.Việc nâng cấp lên C sẽ bao gồm tất cả các thay đổi được bao gồm trong Longbow trừ radar mast gắn và phiên bản động cơ mới hơn -700C. Tuy nhiên, việc chỉ định C đã giảm sau năm 1993. Với những chiếc AH-64A nhận động cơ mới từ năm 1990, sự khác biệt duy nhất giữa phiên bản C và phiên bản D trang bị radar là radar, mà có thể được chuyển từ một máy bay khác; do đó đã quyết định chỉ đơn giản là chỉ định cả hai phiên bản "AH-64D".

AH-64D[sửa | sửa mã nguồn]

Các AH-64D Apache Longbow , được trang bị với một buồng lái kính và cảm biến tiên tiến, đáng chú ý nhất trong số đó là AN / APG-78 Longbow sóng radar milimet  kiểm soát hỏa lực (FCR) và hệ thống nhắm mục tiêu thu thập và Radar tần số giao thoa (RFI), nằm ​​trong một mái vòm nằm trên rotor chính.

AH-64E[sửa | sửa mã nguồn]

Xuất phát từ AH-64D Block III, năm 2012, được thiết kế lại trở thành AH-64E Guardian với cải thiện khả năng. AH-64E được cải thiện khả năng kết nối kĩ thuật số, Hệ thống phân phối thông tin chiến thuật, động cơ T700-GE-701D nhiều sức mạnh hơn, có khả năng điều khiển phương tiện bay không người lái UAV và thay đổi về càng hạ cánh.

AH-64F[sửa | sửa mã nguồn]

Các nước sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]

Các thông số kỹ thuật (AH-64A)[sửa | sửa mã nguồn]

McDONNELL DOUGLAS AH-64 APACHE.png

Đăc điểm chung[sửa | sửa mã nguồn]

  • Phi hành đoàn: 2 phi công
  • Chiều dài chính: 17,73 m
  • Đường kính cánh quạt: 14,63m
  • Sải cánh: 5,227 m
  • Chiều cao: 4,64 m
  • Trọng lượng không tải: 5.165 kg
  • Tải trọng toàn bộ: 8.000 kg
  • Trọng lượng cất cánh tối đa: 9.500 kg
  • Công suất đẩy: 2 động cơ General Electric T700-701D, công suất 2.000 mã lực

Hiệu suất[sửa | sửa mã nguồn]

  • Tốc độ lớn nhất: 297 km/h (tốc độ hành trình 260 km/h)
  • Trần bay: 6.400m
  • Tầm chiến đấu: 480 km

Trang bị:[sửa | sửa mã nguồn]

AH-64D được trang bị một radar bước sóng milimet trên đỉnh của rotor chính, cung cấp khả năng phát hiện các mối đe dọa trong điều kiện tầm nhìn kém và các mục tiêu lộn xộn trên mặt đất. Hệ thống radar điều khiển hỏa lực sóng mm AN/APG-78 được đặt trên đỉnh cánh quạt có thể theo dõi đồng thời 128 mục tiêu và tấn công 16 mục tiêu nguy hiểm nhất.

Các cảm biến tìm kiếm và chỉ thị mục tiêu TADS AN/ASQ-170 được gắn phía trước mũi máy bay, ngoài ra, AH-64D còn có hệ thống tương thích với thiết bị chỉ thị mục tiêu trên mũ phi công và pháo 30mm. Mỗi lần phi công quay đầu, hệ thống TADS và pháo 30mm cũng quay theo. Hệ thống có khả năng xoay ± 120 độ theo chiều ngang và 30/-60 độ theo chiều thẳng đứng.

Cảm biến nhìn đêm dành cho phi công AH-64D là PNVS AN/AAQ-11, với thành phần quan trọng là một camera hồng ngoại. PNVS chuyển động theo đầu của phi công với một góc ±90 độ theo chiều ngang và 20/-45 độ theo chiều lên xuống.

Ngoài ra, AH-64D còn được trang bị hệ thống tác chiến điện tử tích hợp AN/APR-39A (V), cảm biến cảnh báo radar AN/APR-48A, cảm biến cảnh báo laser AN/AVR-2, hệ thống gây nhiễu radar AN/ALQ-136, hệ thống mồi bẫy đối phó với tên đối không dẫn bằng hồng ngoại.

Các máy bay trực thăng chiến đấu tương đương[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ http://www.worldwide-military.com/Military%20Heli's/Attack%20heli/Links/AH-64%20_Apache_EN.htm
  2. ^ “Modernizing the Army's Rotary-Wing Aviation Fleet”. Congressional Budget Office. Tháng 11 năm 2007. 
  3. ^ |publisher=Office Of The Under Secretary Of Defense (Comptroller)/ Chief Financial Officer |date=March 2014}}
  4. ^ [1]
  5. ^ http://vietq.vn/truc-thang-tan-cong-tho-san-dem-mi-28nm-day-hua-hen-cua-nga-d65068.html
  6. ^ http://www.aerospaceweb.org/aircraft/helicopter-m/ah64/
  7. ^ Richardson, Doug và Lindsay Peacock. Combat Aircraft: AH-64 Apache . London: Salamander Books, 1992. ISBN 0-86101-675-0
  8. ^ “Sức mạnh đáng kinh ngạc của trực thăng Apache AH-64D”. 
  9. ^ Bernstein, Jonathan (2005). AH-64 Apache Units of Operations Enduring Freedom and Iraqi Freedom. Osprey Publishing. ISBN 1-84176-848-0 trang 51
  10. ^ Bernstein, Jonathan (2005). AH-64 Apache Units of Operations Enduring Freedom and Iraqi Freedom .Osprey Publishing. ISBN 1-84176-848-0 trang 49
  11. ^ http://www.army-technology.com/projects/mi28/
  12. ^ “Почему "Ночной охотник" проиграл "Длинному луку". 
  13. ^ “Soviet Engineers Tested Bulletproof Cockpits—With People Inside the Cockpits”. 
  14. ^ “Soviet Engineers Tested Bulletproof Cockpits—With People Inside the Cockpits”. 
  15. ^ “Russian helicopter Mi-28A armour testing video”. 
  16. ^ [2]
  17. ^ a ă “Vì sao trực thăng Mỹ Apache hoàn toàn 'lép vế' trước Mi-28N của Nga?”. infonet.vn. 18 tháng 5 năm 2015. Truy cập 28 tháng 10 năm 2015. 
  18. ^ http://vietnamnet.vn/vn/the-gioi/268387/-tho-san-dem--cua-nga-dang-so-toi-muc-nao-.html
  19. ^ [3]
  20. ^ http://danviet.vn/cong-nghe/tho-san-dem-mi-28ne-dai-kinh-dich-cua-sieu-truc-thang-apache-150335.html
  21. ^ Richardson, Doug và Lindsay Peacock. Combat Aircraft: AH-64 Apache . London: Salamander Books, 1992. ISBN 0-86101-675-0 .
  22. ^ “Apache Guardian set to deploy on May”. 
  23. ^ [4]
  24. ^ http://sputniknews.com/military/20150829/1026341817/mi28-night-hunter-attack-helicopter-helmet.html
  25. ^ http://congan.com.vn/quoc-te/quan-su/uy-luc-cua-truc-thang-tan-cong-mi-28n-at-chu-bai-cua-khong-quan-nga_16712.html
  26. ^ [5]
  27. ^ http://www.dsca.mil/major-arms-sales/india-support-direct-commercial-sale-ah-64d-block-iii-apache-helicopters
  28. ^ “Algeria orders 48 Russian helicopters plus 39 upgrades”. 
  29. ^ http://petrotimes.vn/uy-luc-tho-san-dem-mi-28n-ma-nga-dua-den-syria-369376.html
  30. ^ https://en.rian.ru/russia/20110215/162614408.html.  |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  31. ^ http://www.bbc.com/news/world-europe-33754767.  |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  32. ^ “Trực thăng tấn công Mi-28N của Nga rơi tại Syria, cả 2 phi công thiệt mạng”. 
  33. ^ http://todaysmilitary.ru/2016/04/23/mi-28n-hromoj-ohotnik-vspominaem-vse-katastrofy-neudachnogo-rossijskogo-boevogo-vertoleta/
  34. ^ http://www.pmulcahy.com/helicopters/us_attack_helicopters.htm
  35. ^ “Iraq: U.S. Central Command Says Apache Was Downed By Hostile Fire”. 
  36. ^ http://www.celebdirtylaundry.com/2008/amputee-combat-vet-daniel-mcconnell%E2%80%99s-inspiring-story/.  |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  37. ^ http://www.chinadaily.com.cn/world/2007-08/10/content_6022102.htm.  |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  38. ^ http://www.wmur.com/Marlborough-Soldier-Dies-In-Helicopter-Crash-In-Afghanistan/11844484.  |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  39. ^ https://www.armytimes.com/story/military/careers/army/2015/12/04/army-releases-names-aviators-killed-apache-crash-near-fort-campbell/76777748/
  40. ^ https://southfront.org/saudi-ah-64-apache-attack-helicopter-crashed-in-yemen-2-pilots-killed/
  41. ^ http://www.army-technology.com/news/newsus-armys-ah-64-apache-crashes-in-south-korea-kills-two-4735720
  42. ^ http://www.reuters.com/article/us-mali-un-netherlands-idUSKBN0MD2AZ20150317?feedType=RSS&feedName=worldNews
  43. ^ http://gulfbusiness.com/pilot-co-pilot-die-uae-military-copter-crash/#.V15nduAwi70
  44. ^ http://www.salon.com/2016/07/25/5_saudi_guards_killed_in_clashes_2_pilots_die_in_yemen/
  45. ^ “Ми-28Н «хромой» охотник: вспоминаем все катастрофы неудачного российского боевого вертолета”. 
  46. ^ http://vietq.vn/truc-thang-tan-cong-tho-san-dem-mi-28nm-day-hua-hen-cua-nga-d65068.html
  47. ^ Richardson, Doug và Lindsay Peacock. Combat Aircraft: AH-64 Apache . London: Salamander Books, 1992. ISBN 0-86101-675-0 .
  48. ^ a ă [6]
  49. ^ http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA435109
  50. ^ https://in.rbth.com/economics/2015/04/08/kalashnikov_concern_successfully_overcoming_crisis_42477
  51. ^ http://www.aviastar.org/helicopters_eng/ka-52.php
  52. ^ http://www.military-today.com/missiles/vikhr.htm
  53. ^ http://sputniknews.com/business/20160427/1038713297/missiles-deliveries-kalashnikov.html
  54. ^ [7]
  55. ^ [8]
  56. ^ [9]
  57. ^ http://baodatviet.vn/quoc-phong/vu-khi/xe-tang-my-toi-ta-iraq-mua-truc-thang-nga-yem-tro-3055935/
  58. ^ http://baodatviet.vn/quoc-phong/vu-khi/nga-chuyen-giao-vu-khi-cho-iraq-ngay-truoc-mat-my-3294743/
  59. ^ “Apache Helicopters Roar Ahead”. 
  60. ^ http://www.worldwide-military.com/Military%20Heli's/Attack%20heli/Links/AH-64%20_Apache_EN.htm
  61. ^ “Russia delivers shipment of Mi-28N Night Hunter combat helicopters to Iraq”. 
  62. ^ http://www.the-star.co.ke/news/article-30773/kenya-buys-russian-gunships
  63. ^ http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=354772&CategoryId=10717
  64. ^ “Mil Mi-28 (Havoc) Attack Helicopter (2009)”. 
  65. ^ https://drive.google.com/file/d/0B8iBvTb9gHXZWjZMb1BpLUFqdDQ/view?pref=2&pli=1.  |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  66. ^ Bishop, Chris. Apache AH-64 Boeing (McDonnell Douglas) 1976–2005 .
  67. ^ Bernstein, p. 49
  68. ^ Atkinson (2008), pp. 147-153
  69. ^ http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2883043.stm
  70. ^ Atkinson (2008), pp. 147-153
  71. ^ http://www.phoenix158.org/iraq/Documented%20Coalition%20Losses.cfm
  72. ^ http://www.defenseindustrydaily.com/American-AH-64D-Apache-War-Replacement-Contracts-05005/
  73. ^ http://thanhnien.vn/thoi-su/quoc-phong/30-truc-thang-apache-cua-dai-loan-de-dang-danh-bai-2-su-doan-trung-quoc-85206.html.  |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  74. ^ https://books.google.com.vn/books?id=Ela6DjyEBQwC&pg=PA122&lpg=PA122&dq=number+ah-64+lost+accident&source=bl&ots=hA37xXEJjl&sig=5kWzjJBy-0WbtdU9_W5Z-UEtlBE&hl=vi&sa=X&ved=0ahUKEwjNssDN2qXPAhUaTI8KHSkUDPQQ6AEIXjAJ#v=onepage&q=number%20ah-64%20lost%20accident&f=false
  75. ^ “20 удивительных фактов о боевом вертолете Ми-24”. 
  76. ^ http://rusila.su/2016/02/04/bili-byut-i-budut-bit/
  77. ^ http://www.eifgaz.ru/fedorov18-13.htm
  78. ^ http://rusila.su/2016/02/04/bili-byut-i-budut-bit/
  79. ^ “20 удивительных фактов о боевом вертолете Ми-24”. 
  80. ^ "Repairs Planned For Army Helicopters". New York Press. 10 tháng 11 năm 1999.
  81. ^ “First AH-64 Apache Guardian arrives in South Korea for army”. 
  82. ^ “Korean People's Army Air Force. GlobalSecurity.org”. 
  83. ^ http://www.gao.gov/assets/160/151734.pdf
  84. ^ http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/dai-loan-mua-phai-truc-thang-apache-lom-cua-my-2013121805137670.htm
  85. ^ “Trực thăng Đài Loan gặp tai nạn là do lỗi phi công”. 
  86. ^ https://aviation-safety.net/wikibase/dblist.php?AcType=H64

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

[Thể loại:Trực thăng chiến đấu]]