Ayn Rand

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Ayn Rand
Ayn Rand (1925)
Sinh Alisa Zinov'yevna Rosenbaum
2 tháng 2, 1905(1905-02-02)
Saint Petersburg, Đế quốc Nga
Mất 6 tháng 3, 1982 (77 tuổi)
New York City, New York, Hoa Kỳ.
Nơi an táng Kensico Cemetery, Valhalla, New York, Hoa Kỳ.
Bút danh Ayn Rand
Công việc Nhà văn
Ngôn ngữ Tiếng Anh
Dân tộc Do thái Nga
Quốc tịch
  • Nga (1905–1922)
  • Liên bang Xô Viết (1922–1931)
  • Hoa Kỳ (1931–1982)
Bằng cấp Petrograd State University
Giai đoạn sáng tác 1934–1982
Chủ đề Triết học
Tác phẩm nổi bật
Giải thưởng nổi bật Prometheus Award – Hall of Fame
1983 Atlas Shrugged
1987 Anthem
Vợ/chồng
  • Frank O'Connor
  • (1929–1979)

Chữ ký Ayn Rand
Mộ Frank O'Connor và Ayn Rand

Ayn Rand (tên sinh Alisa Zinov'yevna Rosenbaum; tiếng Nga: Зиновьевна Розенбаум; 2 tháng 2 năm 19056 tháng 3 năm 1982) là một nhà tiểu thuyết và triết gia quốc tịch Mỹ sinh tại Nga. Bà nổi tiếng vì đã phát triển học thuyết Chủ nghĩa khách quan và vì đã viết một số tác phẩm như We the Living (Chúng ta những kẻ sống), The Fountainhead (Suối nguồn), Atlas Shrugged (Người khổng lồ nghiêng vai), For the new Intellectual (Vì giới tri thức mới) và tiểu thuyết ngắn Anthem. Là người gây ảnh hưởng rộng lớn tới nước Mỹ hậu chiến tranh thế giới thứ 2, các tác phẩm của Rand đã tạo nên sự mến mộ nhiệt thành cũng như phê phán nghiêm khắc.

Tác phẩm của Rand nhấn mạnh các quan niệm tư tưởng về hiện thực khách quan, lý trí, chủ nghĩa vị kỷ, và chủ nghĩa tư bản tự do, trong khi tấn công những gì mà bà coi là không hợp lý và phi đạo đức của lòng vị tha, chủ nghĩa tập thể (collectivism) và chủ nghĩa cộng sản (communism). Bà tin rằng con người phải chọn cho mình các giá trị và hành động theo lý trí; và rằng cá nhân có quyền để tồn tại vì lợi ích của chính bản thân mình, không hy sinh bản thân cho người khác hoặc người khác vì mình; và rằng không ai có quyền chiếm đoạt những gì thuộc về người khác bằng bạo lực hay lừa dối, hoặc áp đặt tiêu chuẩn đạo đức của mình lên người khác bằng bạo lực. Tính chất lý luận của Rand được mô tả là chủ nghĩa tiểu chính phủ (minarchism) và theo chủ nghĩa tự do (liberalism), mặc dù bà không bao giờ sử dụng thuật ngữ minarchism và ghê tởm chủ nghĩa tự do.

Mục tiêu rõ rệt của tiểu thuyết của Rand là miêu tả anh hùng của mình được lý tưởng hoá, một người có những khả năng và sự độc lập mâu thuân với xã hội, nhưng luôn bền gan quyết chí đạt được mục đích của mình.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Early life[sửa | sửa mã nguồn]

Rand sinh trưởng giai đình tư sản gốc Do thái [1] tại Alisa Zinov'yevna Rosenbaum, Saint Petersburg (tiếng Nga: Али́са Зиновьевна Розенбаум) vào ngày 2 tháng 2 năm 1905. Bà là con đầu trong ba người con gái của Zinovy Zakharovich Rosenbaum và vợi, Anna Borisovna (née Kaplan). Cha bà Zinovy Rosenbaum là một dược sĩ và doanh nhân thành công, ông làm chủ toà nhà trong đó có cả hiệu thuốc.[2] Với niềm đam mê mãnh liệt cho nghệ thuật tự do, Bà bắt đầu viết kịch vào năm 8 tuổi và tiểu thuyết năm 10 tuổi.[3] Nhờ danh tiếng của Stoiunina Gymnasium, bạn thân của em gái Vladimir Nabokov, Olga. Hai cô gái chia sẻ niềm đam mê mãnh liệt về chính trị và thường tranh luận về chủ đề này: Nabokova bảo vệ cho nền quân chủ lập hiến, trong khi Rand ủng hộ ý tưởng nền cộng hòa.[4] Khi cô 12 tuổi, năm 1917, Cách mạng tháng hai February Revolution xảy ra tại Nga, trong thời gian đó bà ủng hộ nhà chính trị Alexander Kerensky chống lại Nga hoàng Tsar Nicholas II.

Sau Cách mạng tháng 10 - Nga, dưới sự cai trị hà khắc trong chế độ Bolsheviks của Vladimir Lenin ảnh hưởng đến cuộc sống sung túc của gia đình bà. Tài sản cha bà bị tịch thu và gia đình bà bị đuổi ra khỏi nhà và chạy trốn đến Bán đảo Crimean, nơi vẫn còn dưới sự kiểm soát của Bạch vệ trong suốt cuộc Nội chiến Nga. Trong hồi ký của bà, Những năm tháng trường trung học, tự bản thân bà đã quyết định trở thành người vô thần. Sau khi tốt nghiệp trung học tại Crimea vào năm 16, Rand quay về với gia đình tại Petrograd (ngày nay là Saint Petersburg), Nơi mà cả gia đình đang đối mặt với nạn đói.[5][6]

The Twelve Collegia of what was then Petrograd State University
Rand hoàn thành khóa học 3 năm tại Đại học Petrograd State University.

Sau Cách mạng Nga, các trường đại học mở cửa cho phụ nữ, Rand tham gia vào nhóm nữ đầu tiên nhập học tại đại học Petrograd State University,[7] Tại đây khi chỉ mới 16, cô bắt đầu nghiên cứu về lĩnh vực sư phạm xã hội, chủ yếu trong lịch sử.[8] Tại trường đại học bà bắt đầu làm quen với các tác phẩm của AristotlePlato,[9] các tác phẩm ảnh hưởng lớn đến bà.[10] Và người ảnh hưởng thứ 3 đến nghiên cứu triết học của bà là Friedrich Nietzsche.[11] Với khả năng đọc được tiếng Pháp, Đức và Nga, Rand cũng tìm hiểu các nhà văn Fyodor Dostoevsky, Victor Hugo, Edmond Rostand, và Friedrich Schiller, nhà văn mà bà yêu thích nhất.[12]

Cũng như nhiều sinh viên xuất thân từ tầng lớp truớc đây, Rand bị đuổi học một thời gian ngắn truớc khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, Nhờ sự khiếu nại của các nhà khoa học nước ngoài, nhiều sinh viên đuổi học được cho phép hoàn thành khóa học và tốt nghiệp,[13] Rand tốt nghiệp vào tháng 10 năm 1924.[14] Sau đó bà nghiện cứu khoảng 1 năm tại viện Technicum ở Leningrad. Với sự phân công, bà viết bài tiểu luận về diễn viên người Mỹ gốc Ba lan Pola Negri, đây là tác phẩm xuất bản đầu tiên của bà.[15]

Một thời gian sau bà quyết định đặt bút danh của mình là Rand,[16] có thể là chữ Cyrillic rút gọn của họ bà,[17] Bà cũng tự nhận tên mình là Ayn, có thể từ tên tiếng Phần Lan hoặc từ tiếng Do Thái עין (ayin, nghĩa "đôi mắt").[18]

Chuyển đến Hoa Kỳ[sửa | sửa mã nguồn]

A brown book cover with black-and-white drawings and text in Russian. The drawing on the left is a portrait of a woman with dark hair; the drawing on the right is of skyscrapers.
Cover of Rand's first published work, a 2,500-word monograph on femme fatale Pola Negri published in 1925.[15]

Mùa thu năm 1925, Rand nhận được visa đến thăm người bà con ở Hoa Kỳ. Bà đến Hoa Kỳ vào ngày 17 tháng 1 năm 1926.[19] Trong khi bà đến thành phố New York City vào 19 tháng 2 năm 1926, Bà quá bất ngờ về tòa nhà chọc trời Manhattan khiến bà òa khóc và bà gọi là "nước mắt của sự lộng lẫy".[20] Bà dự định ở lại Hoa Kỳ và trở thành nhà biên kịch, Bà sống vài tháng với người bà con tại Chicago, Một trong số họ làm chủ một rạp hát - chiếu phim và bà được phép xem cả tá phim miễn phí. Sau đó bà khởi nghiệp tại Hollywood, California.[21]

Ban đầu, Rand khá vất vả ở Hollywood và làm những công việc linh tinh để sống. Trong một cơ hội và gặp gỡ với nhà làm phim nổi tiếng Cecil B. DeMille cuối cùng dẫn bà đến với công việc như trợ lý biên tập viên trong phim " Vua của những vị vua".[22] Trong khi thực hiện phim " Vua của những vị vua", bà làm quen với một diễn viên trẻ, Frank O'Connor; sau đó kết hôn vào 15 tháng 4, năm 1929. Rand trở thành công dân Hoa kỳ năm 1931. Một số nghề nghiệp khác trong suốt thập niên 1930 để hỗ trợ sự nghiệp viết văn của bà, bà đã làm một thời gian với vai trò phụ trách chính bộ phận trang phục tại hãng phim RKO Studios.[23] Bà cố gắng đưa cha mẹ và các sang Hoa Kỳ, nhưng họ không được phép nhập cư.[24]

Tiểu thuyết đầu tiên[sửa | sửa mã nguồn]

Sự thành công của tác phẩm đầu tiên của Rand, Bà bán kịch bản Red Pawn cho hãng phim Universal Studios năm 1932,cho dù nó chưa bao giờ được sản xuất.[25] This was followed by the courtroom drama Night of January 16th, được công chiếu đầu tiên bởi E. Clive tại Hollywood vào năm 1934 và sau đó thành công khi được tái công chiếu trên Broadway, năm 1935. Mỗi đêm "jury" was selected from members of the audience, and one of the two different endings, depending on the jury's "verdict", would then be performed.[26] In 1941, Paramount Pictures produced a movie loosely based on the play. Rand did not participate in the production and was highly critical of the result.[27]

Tiểu thuyết đầu tiên của Rand, hư cấu dựa trên tiểu sử của bà We the Living, được xuất bản năm 1936. Bối cảnh ở Liên bang Xô Viết, tiểu thuyết tập trung vào cuộc đấu tranh giữa cá nhân và chính quyền. Năm 1959, trong lời nói đầu cho tiểu thuyết, Rand tuyên bố rằng tiểu thuyết "We the Living" gần như là cuốn tự truyện tôi sẽ chưa bao giờ viết.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Heller 2009, tr. xiii
  2. ^ Heller 2009, tr. 3–5; Britting 2004, tr. 2–3; Burns 2009, tr. 9
  3. ^ The Tomorrow Show. Ngày 2 tháng 7 năm 1979. NBC.  Đã bỏ qua tham số không rõ |credit= (trợ giúp)
  4. ^ Sciabarra 1995, tr. 69; Gladstein 2009, tr. 2
  5. ^ Branden 1986, tr. 35–39
  6. ^ Britting 2004, tr. 14–20
  7. ^ Burns 2009, tr. 15
  8. ^ Sciabarra 1995, tr. 77
  9. ^ Sciabarra 1999, tr. 5–8
  10. ^ Heller 2009, tr. 41; Peikoff 1991, tr. 451–460
  11. ^ Britting 2004, tr. 17–18, 22–24
  12. ^ Britting 2004, tr. 17, 22
  13. ^ Heller 2009, tr. 47; Britting 2004, tr. 24
  14. ^ Sciabarra 1999, tr. 1
  15. ^ a ă Heller 2009, tr. 49–50
  16. ^ Britting 2004, tr. 33
  17. ^ Gladstein 2009, tr. 7; Heller 2009, tr. 55
  18. ^ Rand said the origin of Ayn was Finnish Rand 1995, tr. 40, but some biographical sources question this, suggesting it may come from a Hebrew nickname. Heller 2009, tr. 55–57 provides a detailed discussion.
  19. ^ Heller 2009, tr. 50–51
  20. ^ Heller 2009, tr. 53
  21. ^ Heller 2009, tr. 57–60
  22. ^ Britting 2004, tr. 34–36
  23. ^ Britting 2004, tr. 35–40; Paxton 1998, tr. 74, 81, 84
  24. ^ Heller 2009, tr. 96–98; Britting 2004, tr. 43–44, 52
  25. ^ Britting 2004, tr. 40, 42
  26. ^ Heller 2009, tr. 76, 92
  27. ^ Heller 2009, tr. 78; Gladstein 2009, tr. 87

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]