Channa striata

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Cá lóc đồng)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Cá lóc đồng
Gabus 070909 0242 rwg.jpg
Gabus 070909 0074 rwg.jpg
Tình trạng bảo tồn
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Animalia
Ngành (phylum) Chordata
Lớp (class) Actinopterygii
Bộ (ordo) Perciformes
Họ (familia) Channidae
Chi (genus) Channa
Loài (species) C. striata
Danh pháp hai phần
Channa striata
(Bloch, 1793)
Tập tin:Channa striata distribution.gif
Danh pháp đồng nghĩa[2]
  • Ophiocephalus striatus Bloch
  • Ophiocephalus vagus Peters

Cá lóc đồng hay còn gọi đơn giản là cá lóc, cá tràu, cá quả (Danh pháp khoa học: Channa striata) là một loài cá lóc bản địa của vùng Đông Nam Á, chúng hay sinh sống ở các đồng ruộng, cá lóc đồng là một nguồn thực phẩm quan trọng của các cư dân bản địa và chúng đã được du nhập đến một số vùng đảo thuộc Thái Bình Dương.

Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]

Cá có thân tròn dài, phần đuôi dẹp bên, đỉnh đầu rộng, dẹp bằng, miệng rất lớn, có thể co duỗi được, rạch miệng hơi xiên kéo dài về phía sau qua cạnh sau ổ mắt, trên 2 hàm, trên xương khẩu cái và xương lá mía đều có răng nhọn, mắt tương đối lớn nằm trên mặt lưng của đầu.

Vây lưng có khởi điểm trước khởi điểm vây bụng, vây lưng và vây hậu môn rất dài, không liền với vây đuôi, không có gai cứng, vây ngực tròn, vây bụng nhỏ, vây đuôi tròn. Đầu phủ vẩy hình tấm lớn, thân phủ vẩy lược; đường bên gãy khúc. Lưng màu xám đen, bụng trắng, bên thân có những sọc đen không đều, đứt quảng ở phía cuối; mặt bụng có những chấm đen xếp thành hàng.

Ở Việt Nam, cá lóc đồng được đánh giá có chất lượng hơn so với cá lóc nuôi, có những lúc cá lóc nuôi giảm giá thấp là do chất lượng cá lóc nuôi kém xa cá lóc đồng sinh sống ngoài tự nhiên[3] Cá lóc nuôi thường có màu da sáng và trắng, thịt không thơm, không dai bằng cá đồng và thường có lượng mỡ nhiều hơn cá lóc đồng. Ngược lại, cá lóc đồng có màu da sẫm hơn và thường bị bám rong rêu, trọng lượng phổ biến dưới 1 kg/con do đó nhiều đầu nậu đã giả dạng cá lóc nuôi thành cá lóc đồng để dánh lừa người tiêu dùng nhằm kiếm lợi[4]

Trong ẩm thực[sửa | sửa mã nguồn]

Trong ẩm thực, cá lóc đồng là nguyên liệu cho nhiều món ăn ngon là

Nướng trui[sửa | sửa mã nguồn]

Cá lóc đồng nướng trui là một món ăn dân dã đặc trưng cho miền đồng nước Nam Bộ Việt Nam, với hương vị độc đáo và cách chế biến rất đơn giản. Món ăn này gắn liền với quá trình khai hóa đất phương Nam của dân tộc Việt. Đặc điểm của món cá lóc nướng trui dân dã là cá không cần sơ chế, nghĩa là không đánh vảy, không cạo nhớt, không mổ bụng, không tẩm ướp gia vị.

Cá lóc đồng vừa bắt lên, rửa sạch, được xuyên bằng một que dài từ miệng đến đuôi, sau vùi cá vào đống rơm khô rồi châm lửa đốt hoặc cắm que xuống đất lấy rơm phủ lên và đốt lửa cho đến khi tro tàn. Khi cá chín, cạo bỏ lớp vẩy đã cháy xém để lộ ra thịt cá trắng và thơm. Khi có điều kiện, cá lóc nướng trui có thể thực hiện cầu kì trên lửa than hồng, có rưới mỡ hành, cá chín ăn với mắm me và thường được cuốn với bánh tráng, rau thơm các loại.

Khô[sửa | sửa mã nguồn]

Khô cá lóc đồng ở Thái Lan

Khô cá lóc đồng là món ăn được làm từ cá lóc tẩm gia vị của vùng Miền Tây như: muối, bột ngọt, hạt tiêu, tẩm màu cá khô bằng ớt trái lớn (ớt bỏ hột giã lấy nước) ướp cá khoảng 30 phút. Sau đó đem phơi với nắng gắt 3 đến 4 ngày. Cá sau khi khô được phân chia bịch 1 kg và được bảo quản ngăn tủ mát. Do đó dù để lâu vẫn giữ được mùi vị thơm ngon của khô cá lóc.[5] Khô cá lóc đem nướng làm ta cảm nhận được mùi vị thơm ngon của nó. Sau khi nướng, đập cho khô mềm, tơi cho dễ xé nhỏ. Khô cá lóc được làm gỏi như: gỏi xoài, gỏi dưa leo, gỏi lá sầu đâu, gỏi đu đủ... Bên cạnh đó, khô cá lóc còn đem chiên, kho ăn rất ngon và lạ miệng.

Món khác[sửa | sửa mã nguồn]

Cá tràu hấp

Ngoài ra còn có món cá lóc đồng kho lạt với cà[6], Cháo rau đắng kèm cá lóc đồng, cá lóc đồng làm sạch, bắc nồi bước sôi lên thả vào, nêm vừa ăn, rau đắng sắp sẵn vô tô, trút nước canh và cá ra tô ấy. Món này đã trở thành trứ danh: "Rau đắng kèm cá lóc đồng/Rượu đắng nhưng lại ngọt lòng dân quê"[7]. Ngày xưa cá lóc ở miền Tây không phải là của hiếm. Chỉ cần mua cái lờ đặt xuống dòng sông hay xách cần câu ra bờ sông là đã có được bữa cơm có món cá lóc đồng tươi ngon.

Cá lóc đồng được chế biến thành nhiều món ngon khác nhau như canh chua cá lóc, cháo rau đắng cá lóc, hay món cá lóc khô tộ đậm đà. Khô cá lóc đồng ở Bạc Liêu không lóc xương như ở Sóc Trăng và một vài nơi khác[8].Đồng Tháp đúng mùa mận chín, còn phải có nguyên liệu là cá lóc đồng loại lớn sẽ chế biến thành món cá lóc đồng hấp mận[9]. Ngoài ra còn món bánh canh bột gạo cá lóc đồng hay món bánh canh cá lóc thông dụng[10].

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Channa”.  Đã định rõ hơn một tham số trong |tiêu đề=|title= (trợ giúp)
  2. ^ Courtenay, Jr., Walter R. and James D. Williams. Channa striata USGS Circular 1251: Snakeheads (Pisces, Chinnidae) - A Biological Synopsis and Risk Assessment. U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey. 2004-04-01. Truy cập 2007-07-15.
  3. ^ “Trà Vinh: Giá cá lóc giảm, người nuôi đối mặt nguy cơ thua lỗ”. Thông tấn xã Việt Nam. 17 tháng 4 năm 2015. Truy cập 19 tháng 6 năm 2015. 
  4. ^ “​Cá nuôi “đội lốt” cá đồng - Tuổi Trẻ Online”. Tuổi Trẻ Online. 15 tháng 3 năm 2015. Truy cập 19 tháng 6 năm 2015. 
  5. ^ Nguồn khô cá lóc đồng Miền Tây
  6. ^ “Cá lóc kho lạt với cà, không có nội ăn làm sao ngon”. Người Lao động. 10 tháng 4 năm 2015. Truy cập 19 tháng 6 năm 2015. 
  7. ^ “Cháo rau đắng kèm cá lóc đồng”. Báo điện tử báo Nông thôn Ngày nay. Truy cập 19 tháng 6 năm 2015. 
  8. ^ “Khô cá lóc mùa tát đìa”. Thanh Niên Online. Truy cập 19 tháng 6 năm 2015. 
  9. ^ “Về Đồng Tháp ăn cá lóc hấp mận Hòa An”. Báo điện tử Nhân dân. Truy cập 19 tháng 6 năm 2015. 
  10. ^ “Dân dã bánh canh bột gạo cá lóc đồng”. Báo Phụ Nữ Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập 19 tháng 6 năm 2015. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]