Giao Linh (ca sĩ)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(Đổi hướng từ Giao Linh)
Giao Linh
Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinhĐỗ Thị Sinh
Nghệ danhGiao Linh
Sinh8 tháng 9, 1949 (73 tuổi)
Sài Gòn, Quốc gia Việt Nam
Dòng nhạcNhạc vàng
Nghề nghiệp
  • Ca sĩ
  • Giám khảo chương trình truyền hình
Năm hoạt động1966–nay
Hãng đĩa
Hợp tác vớiTuấn Vũ
Ca khúc tiêu biểuGiọng ca dĩ vãng
Lòng Mẹ
Đường tình đôi ngã
Màu tím Pensée
Mùa sao sáng
Hai lối mộng
Sầu lẻ bóng
Chiều mưa biên giới
Nhật kí đời tôi
Sầu tím thiệp hồng
Chuyến tàu hoàng hôn

Giao Linh (tên khai sinh: Đỗ Thị Sinh, sinh ngày 8 tháng 9 năm 1949) là một nữ ca sĩ nhạc vàng nổi tiếng người Việt Nam, bà thành danh từ những năm thập niên 60 tại Sài Gòn thuộc Việt Nam Cộng hòa. Bà được báo chí Việt Nam Cộng hòa đương thời mệnh danh là "Nữ hoàng sầu muộn"[1] do tiếng ca và phong cách biểu diễn trầm buồn của bà. Vào thập niên 1980, Giao Linh cộng tác với ca sĩ Tuấn Vũ tạo nên một cặp song ca cực kỳ nổi tiếng trong làng băng đĩa.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Bà sinh ra tại Sài Gòn trong một gia đình nghèo gồm bảy anh chị em nhưng không ai tham gia lĩnh vực nghệ thuật.[2] Cha quê ở tỉnh Hà Nam;[3] mẹ quê ở tỉnh Quảng Bình nhưng đã di cư vào miền Nam Việt Nam từ bé.[4] Bà đam mê ca hát từ thuở nhỏ, và mẹ bà vẫn lén cho bà đi học thầy cổ nhạc dù rằng cha cấm đoán.[4] Tuy vậy, Giao Linh tâm sự bà vẫn yêu thích tân nhạc hơn.

Trước 1975[sửa | sửa mã nguồn]

Trong một chuyến đi chơi Đà Lạt vào năm 1965, khi Đỗ Thị Sinh bày tỏ ước muốn ca hát của mình với người bạn thân và xin tư vấn đặt nghệ danh thì người bạn gợi ý tên "Giao Linh" vì tin rằng "nghệ danh này sẽ gặp nhiều may mắn";[1][2] "Giao Linh" có ý nghĩa là "hai tâm hồn giao nhau".[4]

Thấy bà hát hay, người anh kết nghĩa là nhạc sĩ Ngọc An dẫn bà xin vào làm ở hãng hàng không Air Vietnam ở vị trí nhân viên soát vé, khi nào đoàn văn nghệ của hãng thiếu người thì bà thế vào.[5] 3 tháng sau, Giao Linh bắt đầu nghiệp cầm ca kể từ dấu mốc giành huy chương vàng khi đại diện đoàn Air Vietnam tham dự chương trình văn nghệ của đoàn "Kim Hoàng - Như Mai" vào năm 1966. Trong một buổi giao lưu văn nghệ cũng trong năm này, nhạc sĩ Thu Hồ nghe được giọng hát Giao Linh và hẹn bà hôm sau lên hãng đĩa Continental của nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông để thử giọng,[2] mở ra cơ hội giúp Giao Linh ký được với hãng Continental hợp đồng thu đĩa độc quyền trong 3 năm.[2] Bà luôn ghi ơn nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông vì bản hợp đồng có giá trị lớn lao: 150.000 đồng, so với lương tầm trung là 4.600 đồng/tháng ở Air Vietnam trước đó, xét hoàn cảnh của một cô gái trẻ nhà bình dân lao động nghèo. Giao Linh từng dành 2 năm để học cổ nhạc theo mong muốn của nhạc sĩ, song bà cho rằng mình "không có duyên" với thể loại này.[6] Một ví dụ về dĩa tân cổ có Giao Linh tham gia hồi đầu là EP Continental Hận tình Tô Ánh Nguyệt với tân nhạc Ngọc Sơn, vọng cổ Yên Sơn, hát chung với Ngọc Giàu, Hữu Phước, Thành Được và Tuyết Hồng, được phát hành năm 1966.

Chỉ 3 tháng đi hát Giao Linh đã nổi tiếng, được báo chí đánh giá là "ca sĩ có đôi hài 7 dặm".[4] Hãng Continental có chương trình đào tạo riêng cho bà, chọn lựa kĩ bài hát sao cho phù hợp với giọng bà, và thế là sau này phần lớn các bài đó đều gắn với sự nghiệp của Giao Linh như "Thầm kín", "Mùa sao sáng" (Nguyễn Văn Đông), "Một loài chim biển" (Nguyễn Vũ), "Không bao giờ quên anh" (Hoàng Trang), "Màu tím pensée" (Ngọc Sơn & Đài Phương Trang), "Nửa đêm khấn hứa" (Tuấn Hải),...[7] Giao Linh từng kể rằng, nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông đặt ra yêu cầu rất khắt khe, có lần yêu cầu bà phải thu âm một ca khúc đến 48 lần đến khi thu đạt mới thôi.[8]

Năm 1970, hết hạn hợp đồng, Giao Linh tiếp tục cộng tác thêm với nhiêu hãng đĩa khác.[9] Bà cộng tác với nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông ở cả 2 hãng dĩa Continental và hãng dĩa Sơn Ca, được hãng Sơn Ca làm cho băng nhạc Sơn Ca 6 dành riêng cho bà đơn ca.

Sau 1975[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1982, Giao Linh rời Việt Nam sang Canada để đoàn tụ với gia đình. Tiệm phở "Linh" ở Toronto là nguồn sống chính của gia đình bà.[10] Bà kết hôn năm 1987[2] và về sau thì sang định cư ở San Jose, California, Hoa Kỳ. Bà đi hát nhiều nơi và thu âm nhiều băng đĩa cho các trung tâm ca nhạc, ngoài ra có các CD với nhãn hiệu Trung tâm Băng nhạc Giao Linh (Giao Linh Productions) của chính bà tại Westminster, California.

Năm 1988, có người quen đưa một cuốn băng ca sĩ Tuấn Vũ cho bà nghe. Thấy đặc biệt nên bà hẹn gặp ông, để rồi Giao Linh tự gom góp tài chính thu một cuốn băng song ca với Tuấn Vũ tựa là Đôi mắt người xưa. Băng bán rất chạy, đại lý khắp nơi hỏi làm bà trả lời không xuể. Sau Giao Linh nhượng lại bản quyền cho trung tâm Giáng Ngọc, và băng đĩa Đôi mắt người xưa bán được hàng chục ngàn bản ngay lần in đầu.[11]

Năm 2000, Giao Linh trở về Việt Nam biểu diễn.[2] Tương tự hồi ở Canada, bà cũng mở một quán phở ở Quận 10 nhưng quán đã ngưng phục vụ do Giao Linh quá bận rộn với công việc.[2] Ghi chú thêm rằng trước năm 1975, địa chỉ của Giao Linh ở đường Nguyễn Kim, cũng thuộc Quận 10, Sài Gòn. Cho đến nay, giọng ca Giao Linh vẫn tiếp tục phục vụ khán thính giả yêu nhạc khắp mọi nơi, tham gia một số chương trình truyền hình và các hoạt động từ thiện giúp đỡ đồng bào mình.[12]

Trong đời Giao Linh có ba người thầy lớn là nhạc sĩ Thu Hồ, Nguyễn Văn Đông và Ngọc Sơn. Giao Linh quan niệm:

Cuộc sống riêng[sửa | sửa mã nguồn]

Giao Linh và chồng từng gặp gỡ nhau từ năm bà mới 17 tuổi, nhưng phải đến 20 năm sau thì hai ông bà mới về chung tổ ấm. Tuy không làm văn nghệ nhưng chồng Giao Linh là người sẻ chia, đồng cảm với bà trong bước đường nghệ thuật. Dù Giao Linh không có con ruột nhưng bà và các con riêng của chồng đều dành những tình cảm tốt đẹp cho nhau.[10] Bà có quan hệ rất thân thiết với Phi Nhung.[3]

Chương trình truyền hình[sửa | sửa mã nguồn]

Danh mục băng, đĩa[sửa | sửa mã nguồn]

Trước năm 1975[sửa | sửa mã nguồn]

Dưới đây là danh sách chưa đầy đủ liệt kê tên các băng magnetophon (tức băng ma-nhê, băng reel) và băng cassette, chưa liệt kê các dĩa hát có bài hát do Giao Linh trình bày (liệt kê theo tên băng).

Băng
Dĩa

Rất nhiều dĩa hát của các hãng Continental, Sơn Ca, Capitol,...

Sau năm 1975[sửa | sửa mã nguồn]

Dưới đây là danh sách chưa đầy đủ liệt kê tên các băng cassette và CD mà số bài hát do Giao Linh trình bày (đơn ca hay song ca) chiếm từ một nửa trở lên so với tổng số bài (liệt kê theo hãng sản xuất/phát hành).

Hải ngoại[sửa | sửa mã nguồn]

Thu hình[sửa | sửa mã nguồn]

Điện ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Trung tâm Thúy Nga[sửa | sửa mã nguồn]

Chương trình Paris By Night[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tiết mục Thể hiện với Chương trình Năm
1 Trả lại em (Lam Phương) đơn ca Paris By Night 3 1986
2 Chuyện một đêm (Anh Bằng) đơn ca Giọt nước mắt cho Việt Nam 1987
3 Chiếc bóng công viên (Phượng Linh) đơn ca Paris By Night 125 2018
4 Khúc tình ca hàng hàng lớp lớp (Nguyễn Văn Đông) Hoàng Oanh, Thanh Tuyền, Vũ Khanh, Anh Khoa, Ý Lan, Anh Dũng, Don Hồ, Ngọc Anh, Minh Tuyết, Nguyễn Hồng Nhung, Thiên Tôn, Đình Bảo, Hương Thủy, Mai Thiên Vân, Lam Anh, Trần Thái Hòa, Hạ Vy, Khải Đăng, Hà Thanh Xuân, Châu Ngọc Hà Paris By Night 125 2018
5 LK Xuân này con không về, Mùa xuân của mẹ (Trịnh Lâm Ngân) Hoàng Oanh Paris By Night 132 2022

Chương trình Thúy Nga Music Box[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tiết mục Thể hiện với Chương trình Năm
1 Đêm Buồn Phố Thị (Ngọc Sơn) Hoàng Nhung Thúy Nga Music Box #33 2021
2 Màu Tím Pensée (Ngọc Sơn & Đài Phương Trang) đơn ca
3 Kể Từ Đêm Đó (Ngọc Sơn, Hoàng Trang) đơn ca
4 Gian Dối (Ngọc Sơn) Như Quỳnh, Hoàng Nhung
5 Sắc Hoa Màu Nhớ (Vì Dân) Phương Hồng Quế Thúy Nga Music Box #53 2022
6 Khổ Qua (Hoàng Trang) đơn ca
7 Thầm Kín (Phượng Linh)
8 Giờ Xa Lắm Rồi (Song Ngọc, Hoài Linh)
9 Thương Muộn (Phượng Linh) Phương Hồng Quế

Trung tâm Mây[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tiết mục Thể hiện với Chương trình Năm
1 Câu chuyện đầu năm (Hoài An) đơn ca Hollywood Night 18 1999
2 LK Một Mẹ Trăm Con (Phạm Duy), Lý Cây Đa, Lý Tình Tang, Lý Chim Quyên, Những Nẻo Đường Việt Nam (Thanh Bình) Chế Linh, Ý Lan, Thiên Trang Hollywood Night 19 1999

Trung tâm Mưa Rừng[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tiết mục Thể hiện với Chương trình Năm
1 Tâm Sự Với Anh (Hoàng Trang) đơn ca Mưa Rừng 4 2013
2 Ai cho tôi tình yêu (Trúc Phương) đơn ca Mưa Rừng 7 2014
3 Mưa Nửa Đêm (Trúc Phương) đơn ca Mưa Rừng 8 2015

Trung tâm Trường Thanh[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tiết mục Thể hiện với Chương trình Năm
1 Bừng sáng (Song Ngọc) Lê Uyên, Lưu Hồng, Thanh Mai Saigon-Paris-Hollywood 1993
2 Giọt lệ Vu Quy (Tuấn Khanh, Hoài Linh) đơn ca Trường Thanh 4
3 Không bao giờ quên anh (Hoàng Trang) đơn ca Trường Thanh
4 Giọng ca dĩ vãng (Bảo Thu) đơn ca Trường Thanh

Trung tâm Vân Sơn[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tiết mục Thể hiện với Chương trình Năm
1 Tâm sự với anh (Hoàng Trang) đơn ca Vân Sơn 52 2016
2 Tuổi học trò (Minh Kỳ, Dạ Cầm) đơn ca Vân Sơn 53 2017

Jimmy TV[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tiết mục Thể hiện với Chương trình Năm
1 Gác Nhỏ Đêm Xuân (Minh Kỳ, Lê Dinh) đơn ca Xuân Tin Yêu 2021

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b “Giao Linh lần đầu tiên biểu diễn ở Hà Nội”. VnExpress đăng lại bài của Tiền phong. 28 Tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2013.
  2. ^ a b c d e f g h Minh Phong (20 Tháng 8 năm 2011). “Ca sĩ Giao Linh: Bạn đặt cho tôi nghệ danh may mắn”. Báo điện tử Kiến thức. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2013.[liên kết hỏng]
  3. ^ a b “Giao Linh, Trường Vũ hẹn thề: "50 năm nữa vẫn chống gậy song ca". Dân Trí. 13 tháng 11 năm 2016. Truy cập 25 tháng 8 năm 2022.
  4. ^ a b c d “Danh ca Giao Linh: Tôi bị ba cấm đi hát vì cho rằng 'xướng ca vô loài'. Thanh Niên Online. 3 tháng 3 năm 2020. Truy cập 25 tháng 8 năm 2022.
  5. ^ “Danh ca Giao Linh tiết lộ nghề nghiệp trước khi làm ca sĩ”. Tuổi Trẻ. 9 Tháng 6 năm 2021.
  6. ^ Thụy Khuê (27 Tháng 2 năm 2018). “Giao Linh: "2 năm đi học cổ nhạc, tôi trả hết cho thầy Nguyễn Văn Đông". Phụ Nữ Online. Truy cập ngày 7 Tháng 5 năm 2018.
  7. ^ 'Nữ hoàng sầu muộn' Giao Linh: Kiếp sau vẫn xin làm ca sỹ!”. Tiền Phong Online. 4 Tháng 4 năm 2021.
  8. ^ “Giao Linh từng mất 48 lần thu âm một ca khúc”. VnExpress. 7 Tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 7 Tháng 5 năm 2018.
  9. ^ Song Minh (17 Tháng 9 năm 2010). “Những "danh hiệu" một thời vang bóng: Bài 8: "Nữ hoàng sầu muộn" Giao Linh”. Báo Giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh (Giáo dục Online).
  10. ^ a b Miên Thảo (27 Tháng 11 năm 2012). “Những điều ít biết về người đẹp chuyên hát tình ca buồn”. Báo Pháp luật Việt Nam điện tử. Bản gốc lưu trữ ngày 5 Tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2013.
  11. ^ “Chuyện chưa biết về Tuấn Vũ qua lời kể của danh ca Giao Linh”. Dân Trí. 4 Tháng 12 năm 2018.
  12. ^ Thanh Hiệp (26 Tháng 1 năm 2012). “Nghệ sĩ hải ngoại tâm tình đầu Xuân”. Báo Người Lao động Điện tử. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2013.