Lê Dung

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Lê Dung
180px
Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinh Đoàn Lê Dung
Sinh 5 tháng 6 năm 1951
thành phố Hạ Long, Quảng Ninh
Mất 29 tháng 1, 2001 (49 tuổi)
Hà Nội
Thể loại Nhạc thính phòng, opera, nhạc tiền chiến, nhạc đỏ, nhạc trẻ
Ca khúc tiêu biểu Sang sông, Xa khơi, Dư âm, Đàn chim Việt, Mẹ yêu con, Bạch Long Vĩ đảo quê hương, Cô gái vót chông, Bài ca hy vọng, Người Hà Nội, Từ giọng hát em, Chiếc lá cuối cùng, Tiếng hát giữa rừng Pác Bó, Gió mùa Xuân tới, Chiều phủ Tây Hồ

Nghệ sĩ nhân dân Lê Dung (1951-2001) là một giọng ca lớn nổi tiếng, có vị trí trong nền opera thế giới, nghệ sĩ tiên phong cho nền âm nhạc cổ điển Việt Nam cả về trình diễn lẫn giảng dạy và là niềm tự hào của nền âm nhạc Việt Nam, có giọng soprano. Bà đã từng đứng ra tổ chức nhiều đêm nhạc cổ điển, trình diễn nhiều aria, đào tạo hàng trăm ca sĩ như Tạ Minh Tâm,... Bà còn là nghệ sĩ đã làm rạng danh cho nền opera của Việt Nam. Bà được nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân theo quyết định của Chủ tịch nước Việt Nam.

Lê Dung thành công trong nhiều thể loại, từ opera, nhạc tiền chiến, nhạc đỏ và cả nhạc trẻ. Những tác phẩm bà thể hiện để lại dấu ấn mạnh mẽ ngay cả khi ca khúc đã được thể hiện rất thành công bởi người hát trước đó.

Lê Dung thể hiện rất thành công bài hát của nhiều nhạc sĩ nổi tiếng như Văn CaoNguyễn Văn Tý, Văn Ký, Nguyễn Đình Thi, Trần Hoàn, Hoàng Hiệp, Nguyễn Tài Tuệ, Ngô Thụy Miên, Phú QuangHồng Đăng,... và ngoài ra là các nhạc phẩm của nhạc sĩ quốc tịch Pháp Lê Khắc Thanh Hoài.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Nghệ sĩ Nhân dân Lê Dung tên thật là Đoàn Lê Dung [1]. Do thời gian chiến tranh loạn lạc nên bà không được biết chính xác ngày sinh và nơi sinh của mình, về sau bà chọn ngày 5 tháng 6 năm 1951 làm ngày sinh và nơi lớn lên là Quảng Ninh làm nơi sinh.

Bà sống cùng bố mẹ trong một căn nhà nhỏ ở khu vực cầu 1, phường Cao Xanh của TX Hòn Gai (thành phố Hạ Long ngày nay).

Theo lời kể của bà Hạnh - một người bạn thân cùng ở CLB Thiếu nhi Hạ Long (do nhạc sĩ Bùi Đức Huyên phụ trách), Lê Dung một nửa ngày đi học còn nửa ngày phụ mẹ làm ruộng, gánh rau ra chợ bán. Lúc đó, Lê Dung là một cô bé lớp 8 nhỏ thó, gầy gò xanh xao mà đã gánh được gánh rau rất nặng. Mê ca hát và có năng khiếu, dung mạo lại ưa nhìn nên Lê Dung sớm được mọi người chú ý. Nhạc sĩ Đức Huyên lúc đó làm công tác Đoàn ở Quảng Ninh đã xuống lớp học của Lê Dung và phát hiện ra tài năng này. Ông đưa Lê Dung vào CLB Thiếu nhi Hạ Long, đưa đi diễn, thu thanh tại Đài Tiếng nói Việt Nam, đi hát phục vụ các đoàn lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước mỗi khi đến Hạ Long.

Bà Hạnh kể: "Có một lần cả đội của bà và Lê Dung được báo rằng đi hát phục vụ đoàn khách quý. Hát xong đâu đấy rồi, thấy hai người đàn ông lịch thiệp đến xoa đầu khen hát hay nhưng bảo các cháu gầy và xanh lắm, phụ trách phải quan tâm đến các cháu. Sau đó, mọi người mới biết đó là Tổng Bí thư Lê Duẩn và Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Sự nghiệp ca hát chuyên nghiệp của Lê Dung bắt đầu năm 17 tuổi khi bà đầu quân vào Đoàn Văn công Quân khu Tả Ngạn. Năm đó, Lê Dung thi đỗ đại học ngành y nhưng lại bỏ không học, quyết tâm theo con đường ca hát. Bà đi diễn khắp nơi, hát trên thao trường, dưới hầm mỏ, hát cho chiến sĩ vững tay súng chiến đấu bảo vệ bầu trời miền Bắc". Bà Hạnh bùi ngùi kể về chuyện Lê Dung đi diễn theo đoàn đến nỗi cha mất cũng không được về dù cha mẹ bà chỉ có bà là người con duy nhất. Lê Dung ngậm ngùi nhờ bạn mình ở nhà lo hậu sự cho cha.[2]

Bắt đầu sự nghiệp ca hát năm 17 tuổi, bà đầu quân vào Đoàn Văn công Quân khu Tả Ngạn. Năm 1976, Lê Dung về Đoàn ca múa Tổng cục chính trị và một năm theo học thanh nhạc tại Nhạc viện Hà Nội từ 1977. Bà đã theo học với nhiều giảng viên có tài năng và kinh nghiệm như nghệ sĩ nhân dân Trung Kiên hay Nhà giáo ưu tú, nghệ sĩ ưu tú Diệu Thúy và đã có một thời gian thụ giáo Nghệ sĩ nhân dân Thương Huyền. Năm 1982 tốt nghiệp hạng Thủ khoa và từ đó cái tên Lê Dung bắt đầu được công chúng yêu nhạc biết đến. Năm 1984, Lê Dung được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú.[3]

Sau đó, năm 1986 Lê Dung được trường gửi theo học cao học thanh nhạc tại Nhạc viện Tchaikovsky, Liên Xô. Đến năm 1990 bà về nước và trở thành nghệ sĩ solo của Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam. Bà cũng là giáo viên thỉnh giảng bậc cao học thanh nhạc của các trường Nhạc viện Hà Nội, Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minhtrường Nghệ thuật Quân đội. Năm 1993, Lê Dung được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân[cần dẫn nguồn].

Năm 1992 Lê Dung cũng là ca sĩ Việt Nam đầu tiên tự tổ chức một đêm solo âm nhạc tại Nhà hát Lớn Hà Nội với hơn 20 bài hát thuộc các dòng nhạc bác học, từ những aria trong nhạc kịch nổi tiếng Cô Sao của Đỗ Nhuận tới Thiên Thai của Văn Cao. Lê Dung có vị trí đặc biệt quan trọng trong nền opera của Việt Nam [cần dẫn nguồn], bà cũng là ca sĩ hàng đầu của dòng nhạc đỏ[cần dẫn nguồn] và nhạc tiền chiến. Một vài ca khúc nhạc trẻ mới của Phú Quang, Dương Thụ cũng được Lê Dung trình diễn thành công. Phạm Duy lúc còn ở nước ngoài, khi được hỏi về các ca sĩ trong nước đã nhắc tới giọng ca Lê Dung [cần dẫn nguồn]. Và Lê Dung cũng từng ghi âm một số ca khúc của Phạm Duy và các nhạc sĩ ở hải ngoại khác từ khi chúng chưa được phép phổ biến chính thức ở Việt Nam.

Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]

Lê Dung mất ngày 29 tháng 1 năm 2001 tức mùng 5 Tết Tân Tỵ, do tai biến mạch máu não.[4]Sự ra đi của bà đã để lại một sự mất mát lớn đối với nền âm nhạc Việt Nam.

Đời tư[sửa | sửa mã nguồn]

Lê Dung lấy Hồng Thanh Quang trẻ hơn bà 12 tuổi. Hôn nhân của họ kéo dài được 6 năm, sau đó 2 người ly dị.[5]

CD, băng nhạc[sửa | sửa mã nguồn]

  • Màu nắng có bao giờ phai đâu (1989)
  • Dihavina Cassette: Mưa trên biển vắng (1992)
  • 10 ca khúc Hồng Đăng, Saigon Audio (1995)
  • 10 Tình khúc Lê Khắc Thanh Hoài, Paris (1995)
  • Những tình khúc bất tử 15 (1995)
  • Họa mi hót trong mưa (1995)
  • Kỉ niệm vàng son 1
  • Kỉ niệm vàng son 2
  • Áo vàng em mặc (1995)
  • Tình nghệ sĩ (1996)
  • Tiếng thời gian (1997)
  • Dạ khúc (2000)
  • Tiếng hát Lê Dung (2001)
  • Âm thanh ngày mới (2001)
  • Những tác phẩm thính phòng (2001)
  • Hồ Gươm AV: Lời ru cho anh (2001)
  • Những tình khúc thính phòng (2001)

Giải thưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Và nhiều giải thưởng khác.[4]

Phim[sửa | sửa mã nguồn]

Phóng sự "Lê Dung - Người đàn bà hát" phát sóng trong Chương trình Hải Phòng thành phố tôi yêu, do xưởng phim truyền hình Đài truyền hình Hải Phòng thực hiện.[6]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Lê Dung”. Truy cập 28 tháng 2 năm 2015. 
  2. ^ “Nghệ sĩ Nhân dân Lê Dung: Tài sắc và đa đoan”. 
  3. ^ “Nghệ sĩ Nhân dân Lê Dung: Tài sắc và đa đoan”. 
  4. ^ a ă Trần Thị Trường (22 tháng 1 năm 2011). “Tết này nhớ Lê Dung”. Báo điện tử Đại biểu Nhân dân. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2011. 
  5. ^ Khiết Giang (18 tháng 7 năm 2010). “Tan vỡ không làm "phá giá" hạnh phúc và tình yêu…”. Báo điện tử Phụ nữ Online. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2014. 
  6. ^ “Người đàn bà hát (Phim tư liệu về NSND Lê Dung)”. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]