Máy tính để bàn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Một minh hoạ cách điệu của máy tính để bàn, bao gồm một vỏ hộp (có chứa bo mạch chủ và bộ vi xử lý), màn hình, bàn phím và chuột

Máy tính để bàn là một máy tính cá nhân được thiết kế để sử dụng thường xuyên tại một vị trí duy nhất trên hoặc gần bàn do kích thước và yêu cầu về điện. Cấu hình phổ biến nhất có một vỏ máy chứa nguồn máy, bo mạch chủ (một mạch in với một bộ vi xử lý làm chức năng đơn vị xử lý trung tâm (CPU), bộ nhớ, bus, và các thiết bị điện tử khác), đĩa lưu trữ (thường gồm một hay nhiều ổ đĩa cứng, ổ đĩa quang, và ở các phiên bản đời đầu thì có ổ đĩa mềm); một bàn phímchuột làm đầu vào; và một màn hình máy tính, loa, và thường có một máy in làm đầu ra. Vỏ máy có thể được định hướng theo chiều ngang hoặc chiều dọc và đặt bên dưới, bên cạnh hoặc trên bàn làm việc.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Nguồn gốc[sửa | sửa mã nguồn]

Máy tính Apple II trưng bầy trong bảo tàng Musée Bolo.

Trước khi sử dụng rộng rãi bộ vi xử lý, một máy tính có thể phù hợp trên bàn làm việc được coi là nhỏ; loại máy tính thông dụng nhất là máy tính mini, mà cũng có kích thước để bàn. Những máy tính đời đầu tiên chiếm không gian của cả một căn phòng. Máy tính mini thường lắp vào một hoặc vài kệ to cỡ tủ lạnh.

Máy tính/máy tính có thể lập trình đầu tiên "đã được bán trên thị trường vào nửa cuối của những năm 1960, bắt đầu bằng sản phẩm máy tính của Ý Olivetti Programma 101 (1965) với kích cỡ một máy đánh chữ.[1] Nhiều mô hình máy tính để bàn đã được giới thiệu vào năm 1971, dẫn đến một mô hình có thể lập trình bằng ngôn ngữ BASIC năm 1972, cũng từ công ty Olivetti, sau đó là Hewlett-Packard.[2] Loại máy tính này đã sử dụng một phiên bản thiết kế nhỏ hơn của máy tính mini dựa trên bộ nhớ chỉ đọc (ROM) và có một màn hình LED chữ và số hiển thị theo dòng nhỏ. Các máy tính này có thể vẽ đồ họa máy tính với một máy vẽ.

Lớn mạnh và phát triển[sửa | sửa mã nguồn]

Apple II, TRS-80Commodore PET là những chiếc máy tính gia đình thế hệ đầu tiên được ra mắt vào năm 1977, nhằm vào thị trường tiêu dùng - chứ không phải là các nhà kinh doanh hay những người đam mê máy tính. Tạp chí Byte đã đề cập tới ba loại này như là "Tam điểm" năm 1977 của máy tính cá nhân.[3] Trong suốt những năm 1980 và 1990, máy tính để bàn trở thành loại máy tính thống trị thị trường, phổ biến nhất là IBM PC và các sản phẩm tương thích, sau đó là Apple Macintosh,[4] với sản phẩm đứng thứ ba Commodore Amiga có một số thành công vào giữa những năm 1980 nhưng lụi tàn dần vào đầu những năm 1990.

IBM 5150 Personal Computer

Máy tính cá nhân đời đầu, như bản gốc IBM Personal Computer, được đóng gói trong một vỏ máy để bàn, bố trí theo chiều ngang để có màn hình hiển thị được đặt trên đầu của vỏ máy, do đó tiết kiệm không gian trên bàn làm việc của người dùng, mặc dù các vỏ máy này phải đủ khỏe để chịu được trọng lượng màn hình CRT vốn phổ biến rộng rãi vào thời điểm đó. Trong suốt những năm 90, các vỏ máy ngang của máy tính để bàn dần dần trở nên ít phổ biến hơn so với vỏ máy dạng tháp (tower case) mà có thể nằm trên sàn dưới hoặc cạnh bàn làm việc chứ không phải trên bàn làm việc. Các vỏ máy dạng tháp không chỉ có nhiều chỗ để mở rộng, chúng cũng đã giải phóng không gian bàn làm việc cho màn hình máy tính mà ngày càng trở nên lớn hơn. Các vỏ máy tính để bàn, đặc biệt là các vỏ máy có hình thức nhỏ gọn, vẫn phổ biến đối với các môi trường máy tính và kiốt máy tính của doanh nghiệp. Một số trường hợp vỏ máy tính có thể được hoán đổi cho nhau theo chiều ngang (desktop) hoặc thẳng đứng (mini-tower).

Các trò chơi có ảnh hưởng như DoomQuake trong những năm 1990 đã thúc đẩy các game thủ và những người đam mê máy tính thường xuyên nâng cấp lên CPU và card đồ họa (3dfx, ATI, và Nvidia) mới nhất cho máy tính để bàn của họ (thường là ở dạng tower) để chạy các ứng dụng này, mặc dù điều này đã chậm lại từ cuối những năm 2000 do sự phổ biến ngày càng tăng của card đồ họa tích hợp của Intel đã buộc các nhà phát triển trò chơi phải cân đối lại. Các dòng card âm thanh Sound Blaster của Creative Technology là một chuẩn de facto cho card âm thanh của máy tính để bàn trong những năm 1990 cho đến đầu những năm 2000, khi chúng được hạ xuống thành một sản phẩm niche, trong khi các máy tính để bàn OEM đi kèm với card âm thanh được tích hợp trực tiếp lên bo mạch chủ.

Thoái trào[sửa | sửa mã nguồn]

Trong khi máy tính để bàn từ lâu đã là cấu hình phổ biến nhất cho máy tính cá nhân,[5] vào giữa những năm 2000 sự tăng trưởng đã chuyển từ máy tính để bàn sang máy tính xách tay.[6] Đáng chú ý là trong khi máy tính để bàn chủ yếu sản xuất ở Hoa Kỳ, máy tính xách tay từ lâu đã được sản xuất bởi các nhà sản xuất theo hợp đồng có trụ sở tại Châu Á, chẳng hạn như Foxconn. Sự thay đổi này đã dẫn đến việc đóng cửa nhiều nhà máy lắp ráp máy tính để bàn tại Mỹ vào năm 2010. Một xu hướng khác trong khoảng thời gian này là tỷ lệ các máy tính để bàn có cấu hình giá rẻ đang tăng lên, làm tổn thương các nhà sản xuất PC như Dell, vốn sản xuất tuỳ chỉnh theo yêu cầu của khách hàng dựa vào việc tăng thêm các tính năng bổ sung.[7]

Máy tính xách tay chạy bằng pin chỉ chiếm 2% thị phần toàn cầu vào năm 1986.[8] Tuy nhiên, máy tính xách tay ngày càng trở nên phổ biến, cả cho mục đích kinh doanh lẫn cá nhân.[9] Khoảng 109 triệu máy tính xách tay đã được bán trên toàn thế giới trong năm 2007, tăng 33% so với năm 2006.[10] Trong năm 2008, ước tính có 145.9 triệu máy tính xách tay được bán ra, và con số này tăng lên trong năm 2009 lên 177.7 triệu.[11] Quý III năm 2008 là lần đầu tiên khi tổng số máy tính xách tay trên toàn thế giới đã vượt qua máy tính để bàn, với 38,6 triệu chiếc so với 38,5 triệu chiếc.[12][13][14]

Sự sụt giảm doanh thu bán hàng của Apple Macintosh đã chứng kiến doanh thu của máy tính để bàn Macintosh hầu như không đổi trong khi đã bị các máy tính xách tay Mac vượt qua với tỷ lệ doanh thu tăng lên đáng kể; 7 trong số 10 máy Mac được bán ra là máy tính xách tay trong năm 2009, tỷ lệ dự kiến sẽ tăng lên 3 trong 4 chiếc được bán vào năm 2010. Sự thay đổi doanh số là do máy tính để bàn iMac đã di chuyển từ mức giá cả phải chăng (iMac G3) lên cao cấp (iMac G4) và các phiên bản tiếp theo được xem là cao cấp tất cả trong 1. Ngược lại, MSRP của dòng máy tính xách tay MacBook đã giảm qua các thế hệ kế tiếp đến nỗi mà MacBook Air và MacBook Pro có giá bán thấp nhất đối với một máy tính Mac, ngoại trừ Mac Mini rẻ hơn nhiều nữa (mặc dù không có màn hình và bàn phím). Không có gì ngạc nhiên là MacBooks là sản phẩm bán chạy nhất của nền tảng Macintosh hiện nay.[15]

Hàng thập niên phát triển đồng nghĩa với việc hầu hết mọi người đều đã sở hữu máy tính để bàn đáp ứng được nhu cầu của họ và không cần phải mua một cái mới chỉ để theo kịp với công nghệ tiên tiến. Đáng chú ý là phiên bản mới của Windows (Windows 95, 98, XP, Vista, 7, 8, 10 v.v...) đã là động lực chính để người dùng thay mới máy tính cá nhân trong những năm 1990, nhưng điều này chậm lại trong những năm 2000 do chất lượng kém của Windows Vista so với Windows XP. Gần đây, một số nhà phân tích đã gợi ý rằng Windows 8 đã làm tổn thương doanh thu của máy tính cá nhân vào năm 2012, vì các doanh nghiệp đã quyết định gắn bó với Windows 7 thay vì nâng cấp. Một số người cho rằng Microsoft đã thừa nhận "ngầm tạo ra cái chết của máy tính để bàn" khi Windows 8 nâng cấp ít chức năng máy tính để bàn so với Windows 7; thay vào đó, sự đổi mới của Windows 8 chủ yếu là về lĩnh vực di động.[16]

Xu hướng hậu PC đã chứng kiến sự sụt giảm trong doanh số máy tính để bàn và máy tính xách tay.[17][18] Sự sụt giảm này được cho là do giá điện tăng và ứng dụng của các thiết bị thay thế máy tính, cụ thể là điện thoại thông minhmáy tính bảng.[19] Mặc dù hầu hết mọi người chỉ sử dụng điện thoại thông minh và máy tính bảng của mình cho các tác vụ cơ bản như truyền thông xã hộichơi game phổ thông, các thiết bị này trong nhiều trường hợp đã thay thế một máy tính thứ hai hoặc thứ ba trong gia đình mà có thể đã thực hiện các nhiệm vụ này, mặc dù hầu hết các gia đình vẫn giữ một máy tính cá nhân mạnh cho công việc thực sự nghiêm túc.[20]

Trong số các dạng của máy tính cá nhân, máy tính để bàn vẫn là một mặt hàng chủ yếu trong thị trường doanh nghiệp nhưng đã mất đi tính phổ biến trong số những người mua cá nhân. Các nhà sản xuất máy tính và các nhà bán lẻ đồ điện tử đã phản ứng bằng cách đầu tư các nguồn lực kỹ thuật và tiếp thị của họ vào máy tính xách tay netbook vào cuối những năm 2000, và sau đó là các Ultrabook hiệu suất cao hơn từ năm 2011 trở đi), với các nhà sản xuất tin rằng chúng có nhiều tiềm năng hơn để khôi phục thị trường máy tính cá nhân hơn là máy tính để bàn.

Vào tháng 4 năm 2017, StatCounter đã công bố "Bước ngoặt trong lịch sử công nghệ và kết thúc của một thời đại" với việc hệ điều hành Android đã trở nên phổ biến hơn Windows (hệ điều hành Windows trong quá khứ đã làm cho máy tính để bàn chiếm ưu thế hơn máy tính mainframe).[21] Windows vẫn phổ biến nhất trên máy tính để bàn (và máy tính xách tay), trong khi điện thoại thông minh (và máy tính bảng) sử dụng Android, iOS hoặc Windows 10 Mobile.

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Tất-cả-trong-1[sửa | sửa mã nguồn]

Apple 20" iMac Intel Core Duo
Dell Inspiron One 23 Touch AIO Desktop PC

Một máy tính để bàn tất cả trong một tích hợp các thành phần nội bộ của hệ thống vào cùng một vỏ máy và màn hình, do đó chiếm một diện tích nhỏ hơn (với ít dây cáp) hơn máy tính để bàn kết hợp thành kiểu đứng hình tháp.[22]

Kiểu dáng tất-cả-trong-một phổ biến trong những năm 1980 cho máy tính cá nhân dùng cho mục đích chuyên nghiệp như Kaypro II, Osborne 1, TRS-80 Model IICompaq Portable. Nhiều nhà sản xuất máy tính gia đình như CommodoreAtari đưa luôn các bo mạch chủ của máy tính vào cùng một chỗ với bàn phím; những hệ thống này thường được kết nối với một màn hình ti vi. Apple đã sản xuất một số dạng máy tính tất cả-trong-một phổ biến, chẳng hạn như máy Macintosh đầu tiền vào giữa những năm 1980 và iMac vào cuối những năm 1990 và 2000. Một số máy tính để bàn tất cả-trong-một, chẳng hạn như iMac G4, đã sử dụng các thành phần máy tính xách tay để giảm kích thước của vỏ máy cho hệ thống.[23] Vào giữa những năm 2000, nhiều thiết kế tất cả trong một đã sử dụng màn hình phẳng, và các mô hình sau đó đã kết hợp màn hình cảm ứng, cho phép chúng được sử dụng tương tự như một máy tính bảng.

Giống như hầu hết các máy tính xách tay, một số máy tính để bàn tất-cả-trong-một được đặc trưng bởi không có khả năng tùy chỉnh hoặc nâng cấp các thành phần nội bộ vì các vỏ máy của hệ thống không cho phép việc thay thế thuận tiện của các thành phần có thể nâng cấp và lỗi trong một số mặt nhất định của phần cứng có thể khiến phải thay thế toàn bộ máy tính, dù cho các thành phần còn lại của nó vẫn còn tốt.[24] Đã có trường hợp ngoại lệ; phần màn hình của máy workstation Z1 của HP có thể được nghiêng theo phương nằm ngang, và mở ra như một cái mui xe, cho phép sửa chữa và xem xét các phần cứng bên trong.[25]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “The incredible story of the first PC, from 1965”. Pingdom. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2012. 
  2. ^ “Timeline of Computer History”. Computer History Museum. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2014. 
  3. ^ “Most Important Companies”. Byte. Tháng 9 năm 1995. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2008. 
  4. ^ “Thirty years of Mac: 1984 - The Macintosh”. Apple. Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2014. 
  5. ^ “PC sales are in decline, and in an alarming way for the first time”. ExtremeTech. 
  6. ^ “Falling Short of A+ - New York Times”. 
  7. ^ “Michael Dell back as CEO; Rollins resigns - CNET News”. CNET. Ngày 31 tháng 1 năm 2007. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2012. 
  8. ^ “Lap-top computers gain stature as power grows”. 
  9. ^ “The Falling Costs of Mobile Computing”. Falling Costs of Mobile Computing Drive Corporate Adoption. Computer Economics, Inc. Tháng 12 năm 2005. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2016. 
  10. ^ Worldwide notebook shipments grow 33% on year in 2007, says IDC, ngày 31 tháng 1 năm 2008, Yen Ting Chen, DigiTimes, retrieved at ngày 12 tháng 9 năm 2011
  11. ^ Analysis: Did Intel underestimate netbook success?, Accessed at ngày 10 tháng 1 năm 2009
  12. ^ Notebook PC Shipments Exceed Desktops for First Time in Q3, isuppli.com, accessed at ngày 13 tháng 1 năm 2009
  13. ^ “The PC Doesn’t Have to Be an Anchor”. 
  14. ^ “Intel: laptop/desktop crossover coming sooner than expected”. The Register, UK. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2008. 
  15. ^ Charles Jade. “Decline of the Desktop Mac”. gigaom.com.  Đã định rõ hơn một tham số trong |author=|last= (trợ giúp); Đã định rõ hơn một tham số trong |author=|last= (trợ giúp)Đã định rõ hơn một tham số trong |author=|last= (trợ giúp); Đã định rõ hơn một tham số trong |author=|last= (trợ giúp)
  16. ^ “Microsoft quietly kills off the desktop PC”. ExtremeTech. 
  17. ^ “Computer Sales in Free Fall”. The Wall Street Journal. 
  18. ^ 2013 PC Sales Decline
  19. ^ Why sales declined in 2013
  20. ^ “Can a $50 mini PC replace your desktop?”. Yes, the hardware is technically much slower than anything in a modern Windows desktop, but it didn’t feel that way. Instead, the interface was snappy, Web browsing was smooth, and load times were short. 
  21. ^ (Thông cáo báo chí) http://gs.statcounter.com/press/android-overtakes-windows-for-first-time.  |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)|tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  22. ^ “How to Buy an All-in-One PC”. PC Magazine. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2015. 
  23. ^ “Review: Gateway Profile 4 vs. Apple iMac”. BetaNews. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2015. 
  24. ^ “Should I buy an all-in-one PC for my small business?”. 
  25. ^ “HP Z1 G2 review”. PC Magazine. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2015. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • Computer Tour – xem các thành phần chính của một máy tính để bàn tại HowStuffWorks