Phủ Dầy

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Phủ Tiên Hương là phủ chính thờ Liễu Hạnh công chúa tại Phủ Dầy
Hầu đồng tại Phủ Dầy nơi thờ Liễu Hạnh công chúa

Phủ Dầy (có khi ghi là Phủ Giầy, Phủ Giày) là một quần thể kiến trúc tín ngưỡng truyền thống của người Việt trải rộng trên địa bàn 3 xã Kim Thái, Quang Trung, Đại An thuộc huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định, gần quốc lộ 10, quốc lộ 37B và quốc lộ 38B từ thành phố Nam Định đi thành phố Ninh Bình.

Quần thể Phủ Dầy bao gồm hơn 20 di tích gắn liền với cuộc đời Thánh Mẫu Liễu Hạnh trong lần giáng sinh thứ 2. Trong đó, kiến trúc quan trọng nhất là Phủ Tiên Hương, Phủ Vân Cát và Lăng Thánh Mẫu Liễu Hạnh, các di tích nằm ngay sát chợ Viềng.

Các kiến trúc còn lại là các phủ: Phủ Bóng (Đền Cây Đa Bóng), phủ Giáp Ba, phủ Bất Di, đền Công Đồng, phủ Đá, phủ Nội, phủ Tổ (Khải Thánh), đền Chầu Bà Đệ Tứ Khâm Sai, đền Mẫu Thượng, đền Mẫu Thoải, đền Trình, đền Đức Vua, đền Quan Lớn, đền Mẫu Đông Cuông, đền thờ Lý Nam Đế, chùa Dần, chùa Gôi, chùa Vân Cát, chùa Tiên Hương, chùa Linh Sơn...

Phủ Tiên Hương thờ bên nhà chồng của Mẫu Liễu Hạnh, còn phủ Vân Cát và Phủ Tổ là nơi thờ Mẫu và bên ngoại (bên bố mẹ đẻ) của Mẫu.

Hội Phủ Dầy được tổ chức hàng năm vào ngày 3 tháng 3 âm lịch. Lễ hội nhằm tổ chức nghi lễ, thắp hương biết ơn Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Cùng thời điểm này, bà Chúa Liễu Hạnh cũng được thờ tại nhiều lễ hội khác trên Việt Nam, nhưng hội Phủ Dầy thuộc vào loại long trọng nhất, với sự tham gia của đông đảo dân chúng.

Có 3 nghi thức quan trọng nhất trong Lễ hội Phủ Dầy bao gồm: Lễ Rước Mẫu Thỉnh Kinh, Lễ Rước Đuốc, Lễ kéo chữ Hoa Trượng Hội. Ngoài ra trong lễ hội còn có các trò chơi truyền thống như: Thi hát văn, hát chèo, múa rối nước, đấu vật, đấu cờ người, thổi cơm thi... Nghi lễ Hầu Đồng diễn ra trong suốt thời gian lễ hội.

Thành ngữ dân gian một số nơi ở miền Bắc có câu:

Tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ

Cha là Đức Thánh Trần Hưng Đạo, còn Mẹ chính là Thánh Mẫu Liễu Hạnh.

  • Ý nghĩa hai chữ Phủ Giầy[1]
Hiện nay nơi chính thờ Đức Mẫu Phủ Giầy ở xã Kim Thái, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định, vẫn được gọi là Phủ Chính.

Xưa kia, huyện Vụ Bản có tên là huyện Thiên Bản, xã Tiên Hương gọi là xã Kẻ Giầy. Đền thờ của Đức Thánh Mẫu gọi là Phủ, vì Đức Thánh Mẫu được sắc phong là "Liễu Hạnh Công Chúa". Phủ là những đền thờ các vị chúa, hay là dinh của các chúa.

Phủ Giày có ý nghĩa là "đền lớn ở làng Kẻ Giầy".

Đến năm 1557 triều vua Lê Anh Tôn, xã Kẻ Giầy mới đổi tên là xã An Thái. Đến năm 1861 (vua Tự Đức năm 12) xã An Thái mới đổi tên là xã Tiên Hương. Hiện nay, được đổi tên là xã Kim Thái.

Xã Tiên Hương hồi còn gọi là xã An Thái gồm có bốn thôn: Vân Cát, Vân Đình, Vân Cầu, Nham Miếu.

Đến đời nhà Lê, hai quan tiến sĩ Trần Ngọc Kỳ và Trần Bích Hoành ở xã An Thái bất bình với nhau về chức Tiên chỉ, bèn xin chia xã ra làm hai xã nhỏ. Một xã lấy tên là Tiên Hương và một xã là Vân Cát cách Tiên Hương 2km, để mỗi quan làm Tiên chỉ riêng một xã.

Phủ Chính ở xã Tiên Hương khởi công xây dựng với kiến trúc như ngày nay từ năm 1913 (Duy Tân thất niên); Vân Cát cũng có một đền thờ Ngài là Phủ Vân, xây dựng từ năm 1899 (Thành Thái thứ hai).

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]