Phan Xi Păng

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đỉnh Phan Xi Păng nhìn từ xa
Phan Xi Păng
Phan Xi Păng trên bản đồ Việt Nam
Phan Xi Păng
Vị trí của đỉnh Phan Xi Păng tại tỉnh Lào Cai, Việt Nam
Độ cao3.147,3m [1]
Phần lồi1,613m
Vị trí
Dãy núiHoàng Liên Sơn
Tọa độ22°18′12″B 103°46′30″Đ / 22,30333°B 103,775°Đ / 22.30333; 103.77500
Địa chất
Tuổi đáKỷ Permi - Kỷ Tam Điệp
Leo núi
Hành trình dễ nhấtĐi bằng cáp treo

Phan Xi Păng, Fansipan, hay Phan Si Păng là ngọn núi cao nhất Việt Nam và cũng là cao nhất trong ba nước Đông Dương nên được mệnh danh là "Nóc nhà Đông Dương" thuộc dãy núi Hoàng Liên Sơn, cách trung tâm thị xã Sa Pa khoảng 9km về phía tây nam, nằm giáp hai tỉnh Lào CaiLai Châu thuộc vùng Tây Bắc Việt Nam. Về mặt hành chính, nó được chia sẻ giữa huyện Tam Đường, Lai Châu và thị trấn Sa Pa, Lào Cai. Chiều cao của đỉnh núi đo đạc vào năm 1909 là 3.143m, tuy vậy theo số liệu mới nhất của Cục Đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa lý Việt Nam đưa ra vào cuối tháng 6 năm 2019, đỉnh núi cao 3.147,3m.[1]

Cây cột trên núi Phan Xi Păng

Từ nguyên[sửa | sửa mã nguồn]

Nguồn gốc cái tên Phan Xi Păng chưa rõ ràng. Nhiều trang mạng cho hay một tên khác của đỉnh Phan Xi Păng là Hủa Xi Pan (nhiều nguồn khẳng định tên gọi này gốc Quan thoại), tức "phiến đá khổng lồ chênh vênh".[2][3] Có giả thuyết khác cho rằng cái tên này là tên tiếng H'mông, giải nghĩa là núi Đỗ quyên vì sự phổ biến của cây đỗ quyên và các loài thực vật thuộc chi Rhododendron trên núi.[3]

Cũng có ý kiến cho rằng cái tên này là lối đọc trại của Phan Văn Sơn, tên một viên quan địa lý nhà Nguyễn, năm 1905 cùng người Pháp đi vẽ bản đồ, phân định biên giới Việt Nam với nhà Thanh.[3]

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Phan Xi Păng là ngọn núi cao nhất trong dãy núi Hoàng Liên Sơn, nằm ở biên giới tỉnh Lào Cai và tỉnh Lai Châu với đỉnh nằm ở phía Lào Cai. Núi này là một phần của Vườn Quốc gia Hoàng Liên. Nó có địa hình nổi bật với chiều cao 1.613m, đứng thứ 6 ở Việt Nam.

Lịch sử kiến tạo địa chất[sửa | sửa mã nguồn]

Phan Xi Păng được hình thành vào thời khoảng giáp ranh của hai kỷ PermiTam Điệp của Đại Cổ sinh (Paleozoi) và Đại Trung sinh (Mesozoi) cách nay 260-250 triệu năm.[4] Dãy núi Himalaya, kể từ Đại Trung sinh muộn, đã nâng cao thêm đỉnh Phan Xi Păng và dãy Hoàng Liên Sơn, và tạo ra đứt gãy sông Hồng về phía đông.

Điểm hội nghị[sửa | sửa mã nguồn]

Bia đá đáng kim tự tháp kim loại ban đầu được các kỹ sư Liên Xô đến từ Hòa Bình chế tạo và lắp đặt tại đây vào năm 1985. Chuyến thám hiểm leo núi nghiệp dư này là chuyến đầu tiên kể từ cuối thời kỳ thuộc địa và chính thức diễn ra vào dịp kỷ niệm 40 năm Ngày Chiến thắng của Liên bang Xô Viết trước Phát xít Đức.

Hệ thực vật[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ thực vật ở Phan Xi Păng khá phong phú. Có tới 1.680 loại cây chia làm 679 chi thuộc 7 nhóm. Có một số loại thuộc nhóm quý hiếm. Dưới chân núi là những cây gạo, mít, cơi với mật độ khá dày tạo nên những địa danh Cốc Lếu (Cốc Gạo), Cốc San (Cốc Mít), vân vân. Từ đây đến độ cao 700m là vành đai nhiệt đới có những vạt rừng nguyên sinh rậm rạp, dây leo chằng chịt. Từ 700m trở lên là tầng cây hạt trần như pơmu, có những cây ba, bốn người ôm không xuể, cao 50-60m, tuổi đời tới vài trăm năm. Từ độ cao 2.800m, phủ kín mặt đất là trúc lùn, những bụi trúc thấp khoảng 25-30cm, cả thân cây trơ trụi, phần ngọn có một chút lá phất phơ, nên loài trúc này được gọi là trúc phất trần. Xen kẽ là một số cây thuộc các họ như cói, hoa hồng, hoàng liên.

Chinh phục Phan Xi Păng[sửa | sửa mã nguồn]

Bia đá đánh dấu vị trí cao nhất của Phan Xi Păng (chụp vào năm 2010, trước khi Sun Group xây dựng khu du lịch)

Đi bộ đường dài[sửa | sửa mã nguồn]

Đỉnh Phan Xi Păng hiện là điểm hẹn của nhiều nhà leo núi. Việc chinh phục đỉnh núi này có thể được thực hiện qua các tour của các công ty du lịch lữ hành chuyên nghiệp hoặc tự túc với sự dẫn đường của người bản xứ. Lộ trình leo núi có thể bắt đầu từ Hà Nội đến Lào Cai bằng tàu hỏa trên quãng đường dài 333km; rồi từ Lào Cai lên Sa Pa bằng ô tô qua 38km; sau đó từ Sa Pa đến đỉnh đèo Trạm Tôn hoặc ít phổ biến hơn là khu du lịch Cát Cát bằng ô tô hoặc xe ôm. Tại đây có số người dân tộc Mông, Dao làm nghề gùi hàng phục vụ khách leo núi đông nhất.

Tuyến độc đạo lên đỉnh Phan Xi Păng (độ cao 3.000m)

Người ta có thể leo lên đỉnh Phan Xi Păng bằng một chặng đường dài dốc và khá vất vả. Trước kia từ Sa Pa lên đỉnh Phan Xi Păng và quay trở về mất khoảng chừng 5-6 ngày. Hiện nay thời gian tổng cộng của chuyến leo núi chỉ còn ba ngày, thậm chí hai ngày hoặc với những người thành thạo và sức khỏe tốt thì có thể thực hiện trong một ngày.

Các công ty du lịch trong khu vực sẽ sắp xếp các chuyến đi bộ lên đỉnh kéo dài từ một đến ba ngày. Hầu hết đều khuyên bạn nên đi các lựa chọn hai hoặc ba ngày, và một số hướng dẫn viên sẽ đưa khách du lịch đi một vòng trong một ngày.

Trên đó có một ngôi làng rất nhỏ nằm ở độ cao khoảng 1.500m là nơi cung cấp chỗ ở và thực phẩm. Xa hơn nữa, ở độ cao 2.800 m, là một khu cắm trại qua đêm. Hầu hết các chuyến đi được đặt trước đều bao gồm việc sử dụng các tiện nghi này trong giá của chúng nếu yêu cầu.

Nếu thực hiện chuyến leo núi trong 2 ngày, sáng ngày thứ nhất du khách đi ô tô từ Sapa đến trạm kiểm lâm trên đỉnh đèo Trạm Tôn. Bắt đầu chuyến leo núi ở đó, đi xuyên qua các dãy núi, du khách sẽ dừng chân vào cuối buổi chiều ở một địa điểm cao khoảng 2.800m. Họ sẽ cắm trại, nấu ăn và nghỉ qua đêm ở đây. Ngày thứ hai từ địa điểm cao 2.800m đó, họ sẽ leo lên tới đỉnh Phan Xi Păng 3.143m vào khoảng 10h sáng, đây là quãng đường vất vả nhất trong toàn bộ cuộc hành trình. Sau đó du khách quay về trại nghỉ, ăn uống rồi tiếp tục xuống núi, về đến Trạm Tôn vào khoảng 7 giờ tối, lên ôtô về Sapa. Một quy định cho các nhà leo núi ở đây là không được xả rác trong rừng, tất cả sẽ được mang theo rồi đốt đi.

Mỗi đoàn leo núi có ít nhất hai hướng dẫn viên hoặc người dẫn đường. Ngày thứ hai khi du khách lên đỉnh Phan Xi Păng, một trong hai người sẽ ở lại trại nấu ăn. Ở gần đỉnh núi, du khách có thể hái măng về cho bữa ăn. Việc nấu nướng cũng rất khó khăn, du khách phải đi kiếm củi, làm bếp. Ban đêm thường mưanhiệt độ hạ xuống rất thấp.

Người leo núi cần có sức khoẻ tốt. Các vật dụng hữu ích cho cuộc leo núi này gồm giầy leo núi, áo mưa, lều, túi ngủ, thuốc men cá nhân, kẹo ngọt ăn để tăng glucose trong máu khi leo núi giúp giảm cảm giác tức ngực và khó thở khi leo lên cao. Việc hạn chế số lượng đồ dùng cá nhân giúp giảm trọng lực và làm việc leo núi dễ dàng.

Thời điểm leo núi thích hợp là từ tháng 9 năm trước đến tháng 3 năm sau. Tuy nhiên đường lên Phan Xi Păng đẹp nhất là khoảng cuối tháng 2, khi các loài hoa núi bắt đầu nở.

Cáp treo Fansipan[sửa | sửa mã nguồn]

Những ngôi làng gần núi Phan Xi Păng
Đi cáp treo lên Fansipan

Tập đoàn Sun Group đã khánh thành tuyến cáp treo ba dây lên đỉnh Phan Xi Păng ngày 2 tháng 2 năm 2016. Kỷ lục Thế giới - Guinness World Record chứng nhận 2 kỷ lục Guinness cho cáp treo Fansipan Sapa là:

  • Cáp treo ba dây có độ chênh giữa ga đi và ga đến lớn nhất thế giới: 1410m
  • Cáp treo ba dây dài nhất thế giới: 6325m

Tuyến cáp treo Fansipan Sapa được khởi công vào tháng 11 năm 2013, do Tập đoàn Sun Group đầu tư và thực hiện với sự tư vấn, thiết kế của hãng cáp treo Doppelmayr Garaventa. Công trình được thi công trong ở điều kiện địa hình hiểm trở và thời tiết khắc nghiệt. Toàn bộ nguyên vật liệu đều phải vận chuyển thủ công từ dưới lên núi. Cáp treo có độ cao 3.143m so với mực nước biển, khởi điểm từ Thung lũng Mường Hoa gần Sa Pa đến đỉnh Phan Xi Păng. Mỗi cabin cáp treo Fansipan Sapa có sức chứa tối đa 30-35 khách, công suất vận chuyển lên tới 2.000 khách/h. Thời gian từ ga đi tới ga đến chỉ mất 15 phút. Quãng đường từ bản Mường Hoa lên tới đỉnh đi qua năm cột trụ chính, mỗi cột trụ cách nhau khoảng 1km. Tổng mức đầu tư giai đoạn 1 của tổ hợp dự án là 4.400 tỷ đồng.

Nhà ga đi - Ga Sapa do Kiến trúc sư Bill Bensley thực hiện lấy ý tưởng từ hoa văn thổ cẩm của đồng bào dân tộc Tây Bắc.[5][6]

Tàu hỏa leo núi Mường Hoa[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà ga cáp treo lên Fansipan

Hiện nay, cũng có những chuyến tàu hỏa leo núi giúp người leo núi vượt qua những bậc thang đi bộ. Giá vé cáp treo khứ hồi là 700.000 đồng và tàu hỏa leo núi khứ hồi là 150.000 đồng, và có giảm giá cho sinh viên. Có tổng chiều dài xấp xỉ 2km, đây là một trong những tuyến tàu hỏa leo núi dài nhất Việt Nam. Xuất phát từ khách sạn De La Coupole tại trung tâm thị xã Sa Pa và kết thúc ở khu vực ga đi cáp treo Fansipan, tàu đi qua 2 hầm và 4 cầu cạn với vận tốc tối đa 10m/s, công suất đạt 2.000 khách/giờ.

Tuyến tàu hỏa leo núi Mường Hoa đi vào hoạt động rút ngắn thời gian di chuyển xuống còn 4 phút thay vì 15-20 phút đi bằng ôtô trên đường núi hiểm trở.

Hai toa tàu hỏa do hãng Garaventa (Thụy Sỹ) thiết kế và sản xuất. Mỗi toa có chiều dài 20m, rộng 3m, trọng lượng lên tới 25 tấn, sức chứa 200 khách.

Nội thất của tàu gợi nhắc hình ảnh những toa tàu cổ điển, lịch lãm của châu Âu với hệ thống chiếu sáng, quạt trần cổ, những đường nẹp và chi tiết kim loại mạ vàng sang trọng. Phần thân tàu được bố trí cửa kính trong suốt, cho phép du khách thu vào tầm mắt cảnh sắc như tranh vẽ của núi rừng Tây Bắc.[7]

Nằm trong quần thể du lịch Sun World Fansipan Legend, tuyến tàu hỏa leo núi Mường Hoa góp phần hoàn thiện và đa dạng hóa những dịch vụ, trải nghiệm du lịch đặc sắc cho du khách tới thành phố trong sương Sa Pa.

Từ ga đến Mường Hoa, du khách sẽ tiếp tục hành trình khám phá Sun World Fansipan Legend với cáp treo băng qua dãy Hoàng Liên Sơn, chinh phục nóc nhà Đông Dương và chiêm bái quần thể văn hóa tâm linh trên đỉnh Fansipan.

Lễ thượng cờ trên đỉnh Phan Xi Păng[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 13 tháng 1 năm 2017, cột cờ Phan Xi Păng chính thức được khánh thành. Sáng ngày 22 tháng 7 năm 2017, hơn 100 cựu chiến binh thuộc Hội Cựu chiến binh huyện Sa Pa cùng thầy trò trường Tiểu học Thị trấn Sa Pa đã có mặt tại khu vực cột cờ Tổ quốc trên đỉnh Phan Xi Păng để tham dự nghi lễ thượng cờ tri ân các anh hùng dân tộc, các liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Sự kiện đặc biệt này là chương trình đầu tiên mở màn chuỗi hoạt động kỷ niệm ngày Thương binh Liệt sĩ được tổ chức tại khu du lịch Sun World Fansipan Legend.

Sau buổi lễ, nhằm đáp ứng nguyện vọng của hàng vạn du khách tới Tây Bắc, khu du lịch tiếp tục tổ chức lễ thượng cờ vào các ngày thứ bảy và chủ nhật hàng tuần. Nghi thức thượng cờ do đội tiêu binh thuộc phòng an ninh khu du lịch chủ trì, bắt đầu từ 10h30 tại khu vực sân kỳ đài trên đỉnh Phan Xi Păng.[8]

Thư viện ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b Fansipan 'cao hơn'... 4m, được xác định 3.147,3m
  2. ^ “Fansipan – ngọn núi huyền tích và giấc mơ chinh phục đỉnh trời”. Nhân Dân.
  3. ^ a b c "Phanxipăng" thực chất là ... "Phan Văn Sơn"?”. Giadinh.net. Truy cập ngày 19 tháng 5 năm 2018.
  4. ^ [1] TỔNG HỘI ĐỊA CHẤT VIỆT NAM, Tuổi thực của núi Fansipan
  5. ^ “Khánh thành cáp treo đạt 2 kỷ lục Guinness Thế giới - Fansipan Sa Pa”. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 2 năm 2016. Truy cập ngày 9 tháng 2 năm 2016.
  6. ^ “Toàn cảnh cáp treo kỷ lục thế giới lên đỉnh Fansipan”.
  7. ^ “Ngắm trọn cảnh sắc Sa Pa từ tuyến tàu hỏa leo núi”. News Zing.
  8. ^ “Sun World Fansipan Legend tổ chức lễ thượng cờ trên đỉnh Đông Dương”. News Zing.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]