Phi Nga

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Phi Nga
Nghệ sĩ ưu tú
Phi Nga.jpg
Nghệ danhPhi Nga
Thông tin cá nhân
SinhVũ Phi Nga
(1935-07-27)27 tháng 7, 1935
Sài Gòn
Mất27 tháng 11, 1985(1985-11-27) (50 tuổi)
Sài Gòn
Quốc tịch Việt Nam
Nghề nghiệpDiễn viên điện ảnh
ChồngPhan Vũ
Danh hiệuNghệ sĩ ưu tú
Sự nghiệp điện ảnh
Năm hoạt động1959 – 1972
Đào tạoTrường Điện ảnh Việt Nam
Vai diễnHoài trong Chung một dòng sông

Phi Nga (27 tháng 7 năm 193527 tháng 11 năm 1985) là một nữ diễn viên điện ảnh Việt Nam, nổi tiếng từ những thập niên 60, 70 của thế kỷ 20. Bà được nhà nước Việt Nam trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú.[1]

Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]

Phi Nga tên đầy đủ là Vũ Phi Nga, sinh ngày 27 tháng 7 năm 1935 tại Sài Gòn, đến năm 1954 thì tập kết ra Bắc. Bà được xem là một trong các nữ diễn viên điện ảnh Việt Nam được công chúng biết đến sớm nhất khi được chọn vào vai chính cho bộ phim Chung một dòng sông, bộ phim truyện đầu tiên của Điện ảnh cách mạng Việt Nam. Đây cũng là vai diễn đầu tiên của bà.[2] Mặc dù chưa có kinh nghiệm diễn xuất nhưng vai diễn được đánh giá là truyền cảm và sinh động này của Phi Nga đã bộc lộ được khả năng diễn xuất của bà.[3]

Năm 1959, sau khi Trường Điện ảnh Việt Nam thành lập, bà là một trong những thành viên của lớp diễn viên điện ảnh khóa 1 cùng với Kim Chi, Lịch Du, Trà Giang. Sau đó, bà tiếp tục có được thành công với vai vợ thuyền trưởng Tơm trong Biển gọi, mẹ Lành trong Vĩ tuyến 17 ngày và đêm. Lối diễn của Phi Nga được đánh giá là giản dị, chân chất, không cường điệu, nhưng đạt hiệu quả nghệ thuật sâu và có sức truyền cảm, là lối diễn ít có trong nền điện ảnh Việt Nam.[4]

Vai mẹ Lành trong Vĩ tuyến 17 ngày và đêm là vai cuối cùng Phi Nga tham gia đóng phim nhựa vì sức khỏe bà càng lúc càng yếu vì bệnh tim.[5] Sau đó bà bị tai biến mạch máu não và mất vào ngày 27 tháng 11 năm 1985 sau 10 năm chống chọi với bệnh.[6]

Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Tên phim Vai diễn Đạo diễn Ghi chú Nguồn
1959 Chung một dòng sông Hoài NSND Nguyễn Hồng Nghi, NSND Phạm Kỳ Nam [a][b] [7][8]
1960 Vật kỷ niệm Chị Tư [9]
1965 Trên vĩ tuyến 17 Vợ Việt Lý Thái Bảo, Nguyễn Nhất Hiên [c] [10]
1967 Biển gọi Vợ Tơm Nguyễn Tiến Lợi, NSƯT Nguyễn Nhất Trung [c] [11][12]
Rừng O Thắm NSND Hải Ninh [c]
1972 Vĩ tuyến 17 ngày và đêm Mẹ Lành NSND Hải Ninh [d] [13]

Nhận xét[sửa | sửa mã nguồn]

Đạo diễn, Nghệ sĩ nhân dân Hải Ninh từng nhận xét về Phi Nga:[14]

“ Từ trước cách mạng, nước ta cũng đã có người đóng phim, chẳng hạn như Nguyễn Tuân trong phim Cánh đồng ma, nhưng phải đến Phi Nga trong Chung một dòng sông thì lần đầu tiên công chúng rộng rãi mới biết đến một diễn viên điện ảnh đích thực. Diễn xuất của Phi Nga ngay từ vai diễn đầu tiên đã rất "điện ảnh", nghĩa là rất tự nhiên, giản dị, sống động. Một người chưa qua bất kỳ lớp đào tạo diễn xuất nào trong điện ảnh, làm được thế thực là rất đáng quý. ”

Đời tư[sửa | sửa mã nguồn]

Chồng bà là đạo diễn, nhà biên kịch, họa sỹ, nhà thơ Phan Vũ. Cả hai quen biết nhau khi bà còn là phát thanh viên ở Đài phát thanh Nam Bộ. Năm 1952, Phan Vũ đang công tác tại Ban chấp hành Chi hội văn nghệ Nam Bộ. Khi đó ông dựng một vở kịch sân khấu và Phi Nga tham gia diễn xuất. Đến năm 1954, sau khi tập kết ra bắc, hai người kết hôn.[2] Trong lúc Phi Nga đang mang thai, Phan Vũ từng được cử sang học điện ảnh ở Liên Xô nhưng ông đã từ chối.[15] Sau khi có hai người con (nhà báo Việt Nga và đạo diễn Phan Điền) thì Phan Vũ phát hiện bệnh tim của vợ. 10 năm cuối đời, khi Phi Nga bị tai biến mạch máu não, mọi sinh hoạt của bà đều do chồng chăm sóc.[16] Sau khi Phi Nga qua đời, Phan Vũ dần chuyển từ đạo diễn sang làm họa sĩ. Hình ảnh của người vợ cũ thường xuyên xuất hiện trong nhiều tác phẩm của ông. Năm 1999, Phan Vũ tái hôn với người vợ sau là nhà báo Diễm Chi, vốn là đồng nghiệp của con gái ông là Việt Nga.[17][18]

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Được xem là phim truyện đầu tiên của miền Bắc Việt Nam sau năm 1954 và cũng là bộ phim truyện đầu tiên của nền Điện ảnh cách mạng Việt Nam.
  2. ^ Bộ phim giành được Bông sen vàng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 2.
  3. ^ a b c Bộ phim giành được Bông sen bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 1.
  4. ^ Bộ phim giành được Bông sen bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 2.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Viện nghệ thuật và lưu trữ điện ảnh (1994), tr. 249.
  2. ^ a b Châu Mỹ (11 tháng 10 năm 2015). “Diễn viên 'Chung một dòng sông' trong ký ức người ở lại”. VnExpress. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2022.
  3. ^ Viện nghệ thuật và lưu trữ điện ảnh (1994), tr. 250.
  4. ^ Viện nghệ thuật và lưu trữ điện ảnh (1994), tr. 251.
  5. ^ Trần Hữu Lục (1987), tr. 48.
  6. ^ Nguyễn Đình San (13 tháng 2 năm 2018). “Sự tỏa sáng của một nữ diễn viên đoản mệnh”. Báo Công an Nhân dân điện tử. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2022.
  7. ^ Lê Minh (1995), tr. 324.
  8. ^ Phạm Vũ Dũng (2000), tr. 257.
  9. ^ Nguyễn Thị Hồng Ngát (2003), tr. 194.
  10. ^ Nguyễn Thị Hồng Ngát (2003), tr. 238.
  11. ^ “Biển gọi”. Đài Phát thanh và Truyền hình Tiền Giang. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2022.
  12. ^ Nguyên Khánh (27 tháng 8 năm 2020). “Vai diễn nổi bật và bộ ba phim để đời của NSND Trần Phương”. Báo điện tử Tiền Phong. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 12 năm 2021. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2022.
  13. ^ Đạt Thành (18 tháng 6 năm 2015). “Người luôn gặp 'cơ duyên'. Báo điện tử Tổ Quốc. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2022.
  14. ^ “Những nữ diễn viên Việt Nam đình đám thời kỳ phim đen trắng”. ZingNews. 2 tháng 9 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2022.
  15. ^ Lê Minh Quốc (18 tháng 7 năm 2019). “Phan Vũ vĩnh biệt cõi này!”. Người Lao Động. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2022.
  16. ^ Hà Lan (13 tháng 3 năm 2022). “Sao 'Vĩ tuyến 17 ngày và đêm': Người đoản mệnh, người cô đơn về già”. Báo VietnamNet. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2022.
  17. ^ Nguyên Vân (18 tháng 7 năm 2019). “Giã biệt Phan Vũ, gã đầu trần thơ thẩn đường mưa”. Báo Thanh Niên. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2022.
  18. ^ Tuy Hòa (9 tháng 6 năm 2018). “Tình duyên của tác giả 'em ơi Hà Nội phố'. Nông nghiệp Việt Nam. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2022.

Nguồn[sửa | sửa mã nguồn]