Sùng bái cá nhân

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hình của Mao Trạch Đông tại Cố Cung

Sùng bái cá nhân chỉ việc tôn sùng một người nào đó thông qua các phương tiện truyền thông, tuyên truyền để tạo ra một hình ảnh anh hùng, lý tưởng, đôi khi đến mức thần thánh. Việc này xảy ra tại mọi lãnh vực của xã hội, thường nhất trong lãnh vực chính trị, văn hóa, thể thaokỹ nghệ giải trí. Nó cũng tương tự như việc hâm mộ những ngôi sao trong ngành giải trí ngày nay, chỉ có khác biệt là những người nổi tiếng không bị đòi hỏi là phải có đủ tiêu chuẩn về đạo đức.

Sùng bái cá nhân thường xuyên xuất hiện trong các chế độ độc tài, với việc đặt trọng tâm vào việc tuyên truyền lý tưởng và thần thánh hoá các lãnh tụ, để có thể lôi cuốn mạnh mẽ quần chúng, biện minh cho quyền lực toàn trị.

Tại các nước và các thể chế[sửa | sửa mã nguồn]

Việc sùng bái cá nhân thường xảy ra tại các chế độ độc tài mà muốn thay đổi xã hội bằng những tư tưởng quá khích như ở các chế độ phát xít cũng như các chế độ xã hội chủ nghĩa.[1]

Theo E.A. Rees, trong bài “Leader Cults: varieties, preconditions and functions” in trong cuốn “The Leader Culture in Communist Dictatorship” (Palgrave Macmillan, 2004, tr. 10), chiến lược để thần thánh hoá lãnh tụ ở đâu cũng giống nhau:

  • xuất bản các bài viết hoặc bài nói chuyện của họ thành sách để làm “kim chỉ nam” cho cả nước;
  • thêu dệt tiểu sử của họ;
  • dựng tượng và lấy tên họ đặt cho địa phương, trường học hoặc công trường, công xưởng;
  • sinh nhật của họ được tổ chức rất trọng thể;
  • khi họ chết thì nơi họ ở được biến thành viện bảo tàng.

Ngoài ra, người ta còn không ngớt phát động các chiến dịch làm thơ viết văn soạn nhạc để ca ngợi họ. Tiêu biểu trong thế kỷ 20 là những nhân vật như Joseph Stalin, Benito Mussolini, Kim Nhật Thành, Mao Trạch Đông, Hồ Chí MinhRuhollah Khomeini, những người sáng lập đảng và nhà nước.[2][3]

Chủ nghĩa phát xít[sửa | sửa mã nguồn]

Tượng nhà độc tài Francisco Franco tại Santander

Tại các chế độ phát xít vai trò của một lãnh tụ lãnh đạo mọi người về cả mọi phương diện rất quan trọng, đưa tới việc sùng bá lãnh tụ một cách quá lố, đã xảy ra tại Ý dưới thời Benito Mussolini, tại Đức thời Adolf Hitler, và tại Tây Ban Nha thời Francisco Franco.

Đức[sửa | sửa mã nguồn]

Hitler đang diễn thuyết trên Cờ Chữ Thập Ngoặc (1934)

Lãnh tụ Nazi Đức Adolf Hitler với sự tuyên truyền của đảng NSDAP được phong cho các tước hiệu như "Quan tòa tối cao của dân tộc Đức", "Binh sĩ thứ nhất của đế quốc Đức", " Công nhân hàng đầu của một nước Đức mới", "Nhà chỉ huy quân sự vĩ đại nhất của mọi thời đại", "Lãnh tụ quân sự của Âu châu". Trong văn hóa thế tục thời đó có vô số bài hát và văn chương ca tụng lãnh tụ Hitler. Hitler được miêu tả như là một ông thánh, được nhân dân Đức yêu mến và kính trọng.

Tượng Kim Nhật Thành tại Bắc Triều Tiên
Đoàn người tới thăm bức tượng Kim Nhật Thành tại Bình Nhưỡng, Bắc Triều Tiên

Xã hội chủ nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]

Trung Quốc[sửa | sửa mã nguồn]

Bắc Triều Tiên[sửa | sửa mã nguồn]

Nước này có một chế độ quân chủ kiểu mới. Một nhà ngoại giao nhận định: "Cả ngày thành lập nước lẫn ngày thành lập Đảng Lao động đều không quan trọng bằng ngày sinh của Kim Nhật Thành." Tại thủ đô Bình Nhưỡng, hàng loạt công trình kiến trúc đồ sộ mọc lên tua tủa để ca ngợi sự vĩ đại của người sáng lập Kim Nhật Thành cũng như về đảng, về những chiến thắng, về hệ tư tưởng của ông v.v… Tổng cộng có đến 30.000 đền đài thờ phượng như vậy trên khắp cả nước.[4]

Thư mục[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Kreis, Steven Kreis "Stalin and the Cult of Personality" Retrieved ngày 6 tháng 4 năm 2010
  2. ^ Bệnh sùng bái lãnh tụ, voatiengviet, 22.3.2010
  3. ^ “Mổ xẻ tệ sùng bái cá nhân ở Trung Quốc”. Kienthuc.net.vn. Truy cập 17 tháng 8 năm 2016. 
  4. ^ Bắc Triều Tiên và chủ nghĩa sùng bái cá nhân RFI, 06.10.2013