Tiếng Mingrelia

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tiếng Mingrelia
მარგალური ნინა margaluri nina
Sử dụng tại Gruzia
Khu vực Samegrelo, Abkhazia
Tổng số người nói 500.000
Dân tộc Người Mingrelia
Phân loại Kartvelia
Hệ chữ viết Hệ chữ viết tiếng Gruzia
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3 xmf
Glottolog ming1252
Kartvelian languages.svg

Tiếng Mingrelia, hay còn gọi là tiếng Megrelia, (მარგალური ნინა margaluri nina) là một ngôn ngữ Kartvelia được nói tại Tây Gruzia (vùng SamegreloAbkhazia), chủ yếu bởi người Mingrelia. Ngôn ngữ này cũng từng được gọi là tiếng Iveria (tiếng Gruzia: iveriuli ena) vào đầu thế kỷ XX. Vì trong hơn một nghìn năm, tiếng Mingrelia vẫn chỉ là một ngôn ngữ khu vực, lượng người nói của nó đang dần giảm xuống. UNESCO xác định đây là một "ngôn ngữ bị đe dọa".[1]

Phân bố và tình trạng[sửa | sửa mã nguồn]

Không có thống kê về số người nói tiếng Mingrelia, nhưng ước tính có từ 500.000 đến 800.000 người nói. Đa số họ sống ở vùng Samegrelo (Mingrelia) của Gruzia, bao gồm dãy đồi Odishivùng đất thấp Kolkheti, từ bờ biển Đen đến dãy núi Svansông Tskhenistskali. Những cụm dân nhỏ có mặt ở Abkhazia,[2] song tình hình bất ổn đưa đẩy người nói tiếng Mingrelia đến nhiều nơi khác.

Tiếng Mingrelia thường được viết bằng bảng chữ cái Gruzia, dù hiện chưa có dạng viết chuẩn. Gần như mọi người nói đều song ngữ; họ nói tiếng Mingrelia trong gia đình, với bạn bè và người thân quen, và nói tiếng Gruzia trong những trường hợp khác.

Âm vị[sửa | sửa mã nguồn]

Nguyên âm[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Mingrelia có năm nguyên âm chính a, e, i, o, u. Phương ngữ Zugdidi-Samurzaqano có thêm một nguyên âm, ə.

Nguyên âm tiếng Mingrelia
Trước Sau
không làm tròn làm tròn
Cao i [i] [ə]) u [u]
Vừa e [ɛ] o [ɔ]
Thấp a [ɑ]

Phụ âm[sửa | sửa mã nguồn]

Phụ âm tiếng Mingrelia gần như đồng nhất với tiếng Laz, Gruzia, và Svan.

Phụ âm tiếng Mingrelia
Môi Răng Chân răng Ngạc mềm Lưỡi nhỏ Họng
Mũi m [m] n [n]
Tắc hữu thanh b [b] d [d] g [ɡ]
vô thanh p [p] t [t] k [k] ʔ [ʔ]
tống ra [pʼ] [tʼ] [kʼ] [qʼ]
Tắc sát hữu thanh ʒ [d͡z] ǯ [d͡ʒ]
vô thanh c [t͡s] č [t͡ʃ]
tống ra ċ [t͡sʼ] čʼ [t͡ʃʼ]
Sát hữu thanh v [v] z [z] ž [ʒ] ɣ [ɣ]
vô thanh s [s] š [ʃ] x [x] h [h]
Rung r [r]
Tiếp cận giữa y [j]
cạnh l [l]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ UNESCO Interactive Atlas of the World’s Languages in Danger
  2. ^ “Georgia”. U.S. Department of State. First paragraph, third sentence. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2016. The United States supports Georgia’s sovereignty and territorial integrity within its internationally recognized borders, and does not recognize the Abkhazia and South Ossetia regions of Georgia, currently occupied by Russia, as independent. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]