Toki Pona

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Toki Pona
Toki pona.svg
Phát âm [toki pona]
Thời điểm 2001
Tổng số người nói khoảng 100 người nói lưu loát (2007)[1]
Vài chục người có khả năng trò chuyện qua Internet
Thể loại (mục đích) constructed language, combining elements of the subgenres personal language, international auxiliary languagephilosophical language
Hệ chữ viết Latin
Toki Pona script
Toki Pona Runes
Tengwar
Thể loại (nguồn) một ngôn ngữ posteriori, với các yếu tố của tiếng Anh, Tok Pisin, Phần Lan, Georgia, Hà Lan, Acadian French, Quốc tế ngữ, Croatia, Trung
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3 Không
Glottolog none

Theo giả thuyết Sapir - Whorf về "tính tương đối của ngôn ngữ", suy nghĩ và nhận thức của một cá nhân có thể được định hình bởi ngôn ngữ mà người đó sử dụng. Toki Pona là ngôn ngữ đi theo giả thuyết này, với mục tiêu đơn giản hóa cuộc sống từ việc sử dụng một ngôn ngữ đơn giản hết mức có thể.

Chỉ vỏn vẹn 123 từ và có đôi khi gặp khó khăn trong việc thể hiện sắc thái ý nghĩa, Toki Pona vẫn có thể kết hợp các từ lại với nhau để tạo nên các từ phức tạp hơn, ví dụ, từ "hạnh phúc" trong Toki Pona là "cảm thấy tốt", "rượu" là "nước say", hay "địa chất" là "trái đất học"…

Tác giả[sửa | sửa mã nguồn]

Toki Pona là ngôn ngữ nhân tạo, được công bố vào những tháng đầu năm 2001 trên Internet.

Người tạo ra ngôn ngữ Toki Pona là Sonja Elen Kisa, một nhà phiên dịch đồng thời là nhà ngôn ngữ học.

Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]

Câu Toki Pona chứa các thành phần câu thông thường như chủ ngữ, vị ngữ, danh từ, động từ, tính từ, trạng từ, bổ ngữ, giới từ.

Tính từ đứng liền sau danh từ, bổ nghĩa cho danh từ đó. Ví dụ:

jan pona -> friend (good person) -> bạn bè

(ở đây pona là tính từ nghĩa là good – tốt; jan là danh từ nghĩa là person – friend)

Trạng từ đứng liền sau động từ, bổ nghĩa cho động từ đó. Ví dụ:

mi mute li lukin lili e ona. -> We barely saw it -> Chúng tôi ít thấy nó.

(ở đây lili là trạng từ nghĩa là few, less – một vài, ít; lukin là động từ nghĩa là look, see – nhìn)

Một số đoạn ví dụ[sửa | sửa mã nguồn]

Một văn bản hướng dẫn sử dụng máy giặt viết bằng Toki Pona.

mama pi mi mute (Kinh Lạy Cha)
Dịch bởi Pije/Jopi

mama pi mi mute o, sina lon sewi kon.
nimi sina li sewi.
ma sina o kama.
jan o pali e wile sina lon sewi kon en lon ma.
o pana e moku pi tenpo suno ni tawa mi mute.
o weka e pali ike mi. sama la mi weka e pali ike pi jan ante.
o lawa ala e mi tawa ike.
o lawa e mi tan ike.
tenpo ali la sina jo e ma e wawa e pona.
Amen.

ma tomo Pape (Câu chuyện Tháp Babel)
Dịch bởi jan Siwen (Stephen Pope)

jan ali li kepeken e toki sama.

jan li kama tawa nasin pi kama suno li kama tawa ma Sinale li awen lon ni.

jan li toki e ni: "o kama! mi mute o pali e kiwen. o seli e ona."

jan mute li toki e ni: "o kama! mi mute o pali e tomo mute e tomo palisa suli. sewi pi tomo palisa li lon sewi kon. nimi pi mi mute o kama suli! mi wile ala e ni: mi mute li lon ma ante mute."

jan sewi Jawe li kama anpa li lukin e ma tomo e tomo palisa.

jan sewi Jawe li toki e ni: "jan li lon ma wan li kepeken e toki sama li pali e tomo palisa. tenpo ni la ona li ken pali e ijo ike mute. mi wile tawa anpa li wile pakala e toki pi jan mute ni. mi wile e ni: jan li sona ala e toki pi jan ante."

jan sewi Jawe li kama e ni: jan li lon ma mute li ken ala pali e tomo.

nimi pi ma tomo ni li Pape tan ni: jan sewi Jawe li pakala e toki pi jan ali. jan sewi Jawe li tawa e jan tawa ma mute tan ma tomo Pape.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Roberts, Siobhan (9 tháng 7 năm 2007). “Canadian has people talking about lingo she created”. The Globe and Mail. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2007. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]