Alexandria

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Bài viết này (hay đoạn này) không được chú giải từ bất kỳ nguồn tham khảo nào.
Xin bạn hãy cải thiện bài viết này bằng cách thêm vào những chú thích có thể kiểm chứng được. Nếu bài được dịch từ Wikipedia ngôn ngữ khác thì hãy chuyển nguồn tham khảo từ phiên bản đó cho bài này.
Những câu văn hay đoạn văn không có chú thích kiểm chứng được có thể bị thay thế hoặc xóa đi bất cứ lúc nào.

Người đọc lưu ý: Bài viết hoàn toàn không có chú giải nào về nguồn tham khảo. Một số thông tin có thể không chính xác.

Người treo tiêu bản chú ý: Nếu bài viết có liệt kê các nguồn tham khảo nhưng không có chú thích trong bài xin hãy thay thế tiêu bản này bằng tiêu bản {{chú thích trong bài}}.

Có người cho rằng các thông tin trên trang này cần được hệ thống lại.

Cách trình bày bài này có thể gây khó khăn cho người đọc khi tham khảo. Đề nghị tác giả và những người quan tâm đến chủ đề này nên bổ sung sắp xếp lại thông tin cho rõ ràng rành mạch.

Đọc trang thảo luận của bài này để biết về những thông tin đang cần được hệ thống lại. Bạn cũng có thể vào trang thảo luận để để lại tin nhắn giải thích nếu bạn cho rằng, thông tin trên trang này không cần hệ thống lại. Rồi sau đó bạn xóa tiêu bản này đi.

Xin xem các mục từ khác có tên tương tự ở Alexandria (định hướng).

Có người cho rằng bài này không nên tồn tại trong Wikipedia tiếng Việt vì chưa đủ chất lượng và đề nghị xem xét khả năng tồn tại của bài (23 tháng 05, 2008) với lý do như sau: Thông tin không chính xác, khó hiểu

Mong tác giả và những người quan tâm đến chủ đề này bổ sung thông tin cho bài này. Sau thời gian 7 ngày, nếu bài vẫn nguyên trạng, bài có thể bị xóa không cần biểu quyết. Xem Thảo luận:Alexandria để biết thêm về chi tiết cần sửa đổi và bổ sung trong bài.

Gửi người đặt tiêu bản: Xin thông báo điều này cho người viết bài và đừng lạm dụng tiêu bản này trong trường hợp bài viết có thể dễ dàng được cải tiến, chỉ vì do người viết bài chưa biết cách trình bày hoặc chưa hiểu các quy định. Thay vào đó, hãy sửa chữa hoặc hướng dẫn họ cải thiện bài viết và dùng các tiêu bản {{sơ khai}} hoặc {{rất sơ khai}} thay thế.

Bảo quản viên và mọi thành viên lưu ý: Tiêu bản này là vô nghĩa nếu không đi kèm với nó một lý do xác đáng và hãy dời nó đi ngay khi nhìn thấy.

Alexandria

Alexandria (tiếng Hy Lạp: Αλεξάνδρεια; tiếng Coptic: Rakotə; tiếng Ả Rập: الإسكندرية Al-ʼIskandariya) là thành phố cấp tỉnh và hải cảng quan trọng nhất ở bắc Ai Cập, trong vùng châu thổ sông Nil, trên một dải đất phân cách hồ Maryot với Địa Trung Hải. Alexandria được Alexandros Đại Đế ra lệnh xây vào năm 332 TCN, khi ông vừa chiếm được đất Ai Cập từ Đế chế Ba Tư. Vị vua Vương quốc Macedonia này có kế hoạch biến Alexandria thành hải cảng tốt nhất thế giới cổ đại. Một đê chắn sóng bằng đá dài khoảng 1,6 km được xây trên đảo Pharos, quây thành một hải cảng rộng. Trên đảo còn có ngọn hải đăng nổi tiếng, kỳ quan thứ bảy trong bảy kỳ quan của thế giới cổ đại, cao 134 m. Một kênh đào nối liền hồ Maryot với nhánh sông Nil gần đó.

Alexandria là một trung tâm khoa học và văn chương của thế giới cổ đại, với Thư viện Alexandria có gần 500.000 đầu sách (từ đầu thế kỷ thứ 3 TCN). Sau khi thất trận Actium, vào năm 31 TCN, dẫn đến việc nữ hoàng Cleopatra VII tự vẫn, Alexandria thuộc quyền cai trị của La Mã. Nhờ vị trí địa lý của mình, thành phố này tiếp tục là trung tâm thương mại giữa Đông-Tây. Sau khi thành phố Constantinople (nay là Istanbul) được thành lập đã làm lu mờ thủ đô một thời của Ai Cập.

Một trong những tướng quan trọng của Alexandros Đại Đế, Ptolemy, được Alexandros chia Ai Cập và trở thành pharaoh (hoàng đế Ai Cập) Ptolemy I Soter sau này. Muốn cho Alexandria được triển vọng tốt về văn hóa và thương mại tốt đẹp, Ptolemy I cho xây cất một trường đại học, một hàn lâm viện và Thư viện Alexndria.

Ptolemy II Philadelphus, người thừa kế của ông, đã làm cho quy mô hơn vì vào thời đó những vua chúa chia nhau đế quốc của Alexandros Đại Đế đều muốn tranh giành ành hưởng nhau. Sau đó, La Mã và Bysance cũng bắt chước gom góp sách. Muốn chất đầy tủ sách của họ, dòng họ Ptolemy phải dùng mưu mẹo. Bác sĩ Gallien, đã ở Alexandria trong 5 năm, có kể lại là mỗi lần tầu biển nào ghé đến đều bị khám xét và bị giữ lại tất cả sách khi họ tìm thấy để chép lại tất cả những sách bởi những nhà chuyên môn chép sách. Khi chép xong, những người Ai Cập trả lại cho chủ nhân bản chép và giữ lại bản chính cho họ^{[cần dẫn chứng]}. Họ cũng mua những sách với giá rất đắt. Vì buôn bán sách có lợi, nên có những người buôn sách giả. Họ đặt ra những tác giả "giả" của thời cổ. Chuyện này làm khó khăn cho những nhà viết sử^{[cần dẫn chứng]}.

San Stefano, Alexandrie

Bắt đầu do Ptolemy I Soter và sau đó nhờ những chăm chút thận trọng của Demetrius de Phalere, đã cho đi mua tất cả những sách trên thế giới với giá rất cao và, theo S. Epiphane thì được một bộ sưu tập gồm 54.800 cuốn^{[cần chú thích]}. Joseph thì nói được 200.000 quyển^{[cần chú thích]}, còn Demetrius thì hy vọng được 500.000 quyển^{[cần chú thích]}. Tuy nhiên, Eusebe bảo đảm rằng khi Ptolemy II chết thư viện này chỉ có chừng 200.000 quyển^{[cần chú thích]}. Nhưng về sau, những vị thừa kế tiếp theo đã làm giàu cho thư viện và cuối cùng đã có được 700.000 quyển^{[cần chú thích]}. "Quyển" ở đây là những cuộn sách (rouleau), nên ít chữ hơn quyển sách bây giờ. Họ đã mua của Nelée với giá cao kinh khủng một số tác phẩm của Aristotle và một số lớn sách khác họ cho người tìm ở Roma, Athena, Ba Tư, Ethiopia...

Đã nhiều lần Thư viện Alexandria bị cháy, lần quan trọng nhất là vào thế kỷ thứ 3. Sách xem như bị đốt cháy hoàn toàn khi một vị tướng Ả Rập đã đốt thư viện năm 642 và 645.

Ngày 16 tháng 10 năm 2002, tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak đã mời những vị quốc vương, tổng thống, những vị lãnh giải Nobel, nhà thơ, văn và những nhà trí thức. Nền văn hóa phức tạp khổng lồ bảy tầng, hình Mặt Trời, đã dự định sẽ chứa 5 triệu quyển sách. Thư viện Bibliotheca Alexandrina sẽ là thư viện to nhất thế giới, đã gom góp sách quý xưa nhiều nhất thế giới. Trên mặt tiền bằng đá granit, có khắc tất cả những mẫu tự của thế giới.

Đĩa thủy tinh và mái bằng béton tượng trưng cho Mặt Trời mọc, là ký hiệu cho nền văn minh cổ đại sông Nil.

Thư viện có hệ thống ngăn cháy.

2.000 năm trước, Alexandria là một trung tâm văn hoá thời cổ và được coi là nơi khai sinh của nền khoa học phương tây. Nó lưu trữ những tác phẩm của các học giả và nhà văn vĩ đại nhất trong thế giới cổ đại. Tại một làng đánh cá nhỏ bên bờ sông Nil có tên gọi Rhakotis, Alexandros Đại đế đã chọn nơi này làm thủ phủ mới cho đế chế của mình. Nó trở thành thủ đô của Ai Cập vào năm 320 trước Công nguyên và nhanh chóng trở thành thành phố có ảnh hưởng nhất trong khu vực.

Những vị hoàng đế đã cho xây một ngọn hải đăng khổng lồ ở Pharos, một trong 7 kỳ quan thế giới, và Thư viện Alexandria nổi tiếng. Tại chính thư viện này, Archimedes đã sáng chế ra máy bơm nước hình ốc vít vẫn được sử dụng đến ngày nay. Cũng tại đây, Eratosthenes đo được đường kính của Trái Đất, Euclid phát hiện ra các định luật hình học và Ptolemy viết nên tác phẩm Almagest. Đó là một trong những cuốn sách khoa học có ảnh hưởng nhất nói về bản chất của vũ trụ trong 1.500 năm. Sau này thư viện đã bị thiêu hủy trong cuộc xâm chiếm của Julius Caesar.