Lê Ngọc Bình

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Cảnh Thịnh Lê hoàng hậu
Hoàng hậu Việt Nam
Hoàng hậu nhà Tây Sơn
Tại vị 1795 - 1802
Tiền nhiệm Quang Trung Bùi hoàng hậu
Kế nhiệm Nhà Tây Sơn sụp đổ
Hoàng phi nhà Nguyễn
Tại vị 1802 - 1810
Thông tin chung
Phu quân Cảnh Thịnh hoàng đế
Gia Long hoàng đế
Hậu duệ Thường Tín công Nguyễn Phúc Cự
Quảng Uy Công Nguyễn Phúc Quân
Mỹ Khê công chúaNguyễn Phúc Ngọc Khuê
An Nghĩa công chúaNguyễn Phúc Ngọc Ngôn
Tên đầy đủ Lê Ngọc Bình
Tước hiệu hoàng hậu Tây Sơn
Đức phi
Thụy hiệu Cung Thận
Miếu hiệu Đức Phi
Hoàng tộc nhà Hậu Lê
nhà Tây Sơn
nhà Nguyễn
Thân phụ Lê Hiển Tông
Thân mẫu Chiêu nghi Nguyễn Thị Điều
Sinh
Thăng Long, Hà Nội, Việt Nam
Mất 1810
Phú Xuân, Việt Nam

Lê Ngọc Bình (? - 1810[1]) là công chúa nhà Hậu Lê, hoàng hậu nhà Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam vợ của Cảnh Thịnh hoàng đế Nguyễn Quang Toản và sau đó là vợ vua Gia Long Nguyễn Ánh.

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Lê Ngọc Bình (chữ Hán: 黎玉萍) là con gái út (thứ 23) của vua Lê Hiển Tông và Chiêu nghi Nguyễn Thị Điều. Ngọc Bình là em gái công chúa Lê Ngọc Hân còn bà Chiêu nghi Nguyễn Thị Điều là người cùng làng với bà Nguyễn Thị Huyền, mẹ của Lê Ngọc Hân[2].

Về năm sinh của bà, các nguồn tài liệu nêu khác nhau. Giai phẩm Tây Sơn cho rằng Lê Ngọc Bình sinh năm 1783, khi vua cha Hiển Tông đã 67 tuổi, kém chị Ngọc Hân 12 tuổi và bằng tuổi vua Cảnh Thịnh[3]. Đặng Việt Thủy và Đặng Thành Trung trong sách "Mười tám vị công chúa Việt Nam" cho rằng Ngọc Bình sinh năm 1775, chỉ kém Ngọc Hân 4 tuổi và hơn Cảnh Thịnh 8 tuổi[2].

Chính cung hoàng hậu nhà Tây Sơn[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1795, sau khi quyền thần Bùi Đắc Tuyên bị dẹp, thái hậu Lê Ngọc Hân làm mối Ngọc Bình cho Cảnh Thịnh hoàng đế Nguyễn Quang Toản. Công chúa Ngọc Bình trở thành chính cung hoàng hậu nhà Tây Sơn.

Sử sách không ghi về người con nào của bà và vua Cảnh Thịnh.

Đệ tam cung nhà Nguyễn[sửa | sửa mã nguồn]

Trong bộ sách Quốc sử di biên do Phan Thúc Trực soạn vào năm Tự Đức thứ 4 đến thứ 5 (1851-1852) có đoạn:

Năm Nhâm Tuất, Gia Long năm đầu (1802)...Ngày 21 Canh Thân, Thế tổ (Gia Long) đến kinh thành Thăng Long, hào mục bắt anh em Nguyễn Quang Toản dâng lên vua...Dâng nộp bà phi Lê Thị Ngọc Bình vào trong cung vua...[4]

Mặc dù có lời can ngăn, nhưng sau đó Lê Thị Ngọc Bình vẫn được phong làm phi, và sinh được hai hoàng tử nhà Nguyễn là Quảng Uy công Nguyễn Phúc Quân (sinh năm 1809), Thường Tín công Nguyễn Phúc Cự (sinh năm 1810) và 2 công chúa là Mỹ Khê Ngọc Khuê và An Nghĩa Ngọc Ngôn[5].

Bà mất năm 1810, khi tuổi đời còn khá trẻ.

Chị em Ngọc Hân và Ngọc Bình có nhiều điểm tương đồng: Hai bà đều là công chúa con vua Hiển Tông nhà Hậu Lê, hai bà đều sinh trưởng ở ngoài Bắc, lớn lên hai bà đều lấy chồng là hoàng đế nhà Tây Sơn, cả hai bà đều là Hoàng hậu tại Phú Xuân. Do những điểm tương đồng căn bản đó mà những câu chuyện truyền tụng về cuộc đời hai bà, gây ra sự lầm lẫn giữa Ngọc Hân và Ngọc Bình. Từng có người cho rằng người lấy Nguyễn Ánh là Ngọc Hân nhưng trên thực tế Ngọc Hân đã mất từ năm 1799.

Lê Ngọc Bình cùng Dương Vân Nga là hai người phụ nữ làm vợ của hai vị vua thuộc hai triều đại khác nhau trong lịch sử Việt Nam.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Đặng Việt Thủy và Đặng Thành Trung (2008), 18 vị công chúa Việt Nam, NXB Quân đội nhân dân

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Theo Đặng Việt Thủy và Đặng Thành Trung, sách đã dẫn, tr 105
  2. ^ a ă Đặng Việt Thủy và Đặng Thành Trung, sách đã dẫn, tr 102
  3. ^ Lê Ngọc Hân và Lê Ngọc Bình
  4. ^ Bản dịch tiếng Việt do TS. Nguyễn Thị Oanh chủ trì việc biên dịch. Nhà xuất bản Khgoa học Xã hội (Hà Nội) ấn hành năm 2010, tr. 75.
  5. ^ Đặng Việt Thủy và Đặng Thành Trung, sách đã dẫn, tr 105.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Lê Ngọc Bình
Tước hiệu
Tiền vị:
Quang Trung Bùi hoàng hậu
Hoàng hậu Việt Nam
1795-1802
Kế vị
Nhà Tây Sơn sụp đổ