Thổ Chu (đảo)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Về quần đảo cùng tên, xem bài Thổ Chu (quần đảo).
Đảo Thổ Chu
Tên khác: Thổ Châu
Vị trí của đảo Thổ Chu
Vị trí của đảo Thổ Chu

Vị trí của đảo Thổ Chu
Địa lý
Vị trí Vịnh Thái Lan
Tọa độ 9°18′B 103°29′Đ / 9,3°B 103,483°Đ / 9.300; 103.483 (đảo Thổ Chu)Tọa độ: 9°18′B 103°29′Đ / 9,3°B 103,483°Đ / 9.300; 103.483 (đảo Thổ Chu)
Quần đảo Thổ Chu
Diện tích 13,95 km2 (538,6 mi2)
Độ cao nhất 167 m (548 ft)
Hành chính
Việt Nam
Tỉnh Kiên Giang
Huyện Phú Quốc
Thổ Châu

Thổ Chu (dân địa phương quen gọi là Thổ Châu) là đảo lớn nhất trong quần đảo Thổ Chu và là trung tâm hành chính của xã Thổ Châu thuộc huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam. Từ lâu, các hải đồ của người phương Tây thường gọi đảo này là Poulo Panjang.

Địa lí tự nhiên[sửa | sửa mã nguồn]

Đảo Thổ Chu nằm cách đảo Phú Quốc và thành phố Rạch Giá lần lượt là 55 hải lí (102 km) và 220 km về phía tây nam và cách mũi Cà Mau 85 hải lí (157 km) về phía tây bắc.[1][2] Trên đảo có bốn bãi biển là bãi Ngự, bãi Dong, bãi Mun và bãi Nhất, trong đó bãi Ngự và bãi Dong là lớn hơn cả.[3]

Môi trường[sửa | sửa mã nguồn]

Đảo Thổ Chu có môi trường thiên nhiên tươi đẹp với những rạn san hô mật độ cao, bãi cát trắng mịn ven đảo và những cánh rừng hoang sơ bên trong. Người ta thống kê được 99 loài san hô với ưu thế thuộc về hai chiMontiporaAcropora thuộc họ San hô lỗ đỉnh. Cùng với thảm cỏ biển, rạn san hô là nơi sinh sống của các loài rùa biển. Khu hệ thực vật có khoảng hai trăm loài, chủ yếu là họ Bứa, họ Đậuhọ Hồng xiêm.[4] Về động vật, có các loài như sóc, khỉ, trăn, rắn,...[5] Trên đảo còn có loài đặc hữuthằn lằn chân ngón Thổ Chu (Cyrtodactylus thochuensis). Tuy vậy, đảo này đang chịu tác động của tình trạng ô nhiễm môi trường do rác thải dù được thu gom nhưng lại bị đổ xuống biển.[3]

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Ngư dân người Việt sinh sống tại đảo Thổ Chu từ thế kỉ 18.[6] Sở dĩ trên đảo có địa danh bãi Ngự là vì đây là nơi chúa Nguyễn Ánh thường ra ngắm cảnh và bàn việc quân sự. Trong hành trình trốn quân Tây Sơn, ít nhất đã ba lần chúa đến đây.[7] Lần thứ nhất (1777) Nguyễn Ánh ra đây khi mới khoảng 16 tuổi. Lần thứ hai (1782), Nguyễn Ánh gặp Bá Đa Lộc tại bãi Ngự. Lần thứ ba (tháng 2 năm Ất Tỵ-1785), tướng Phan Tiếp Phận của Tây Sơn truy kích Nguyễn Ánh tại đây.[7] Một sự kiện khác là năm 1872, sau khi khởi nghĩa chống thực dân Pháp thất bại thì anh em Đỗ Thừa Luông, Đỗ Thừa Tự cũng có thời gian trốn trên đảo.[6]

Thời Việt Nam Cộng hòa, trên đảo có khoảng 150 nóc gia, trong đó phần lớn là những hậu duệ của binh sĩ từ thời chúa Nguyễn tự rã ngũ hoặc về hưu nhưng không muốn trở lại đất liền.[6] Hiện giờ không còn các hậu duệ này tại đây nữa.[8]

Ngày 10 tháng 5 năm 1975, Khmer Đỏ tiến chiếm đảo Thổ Chu, bắt và đã giết hại 528 người dân.[6] Ngày 24 tháng 5, Việt Nam khởi sự tấn công và thu hồi lại đảo vào ngày 27 cùng tháng. Năm 1977, một lần nữa Khmer Đỏ tấn công đảo này nhưng đã bị tiêu diệt hoàn toàn.[3]

Ngày 27 tháng 4 năm 1992, Uỷ ban Nhân dân tỉnh Kiên Giang đưa sáu gia đình với khoảng ba mươi người đang cư ngụ tại xã Kiên Hải ra đảo Thổ Chu để lập nghiệp. Ngày 24 tháng 4 năm 1993, Chính phủ Việt Nam quyết định thành lập xã đảo Thổ Châu[2] để quản lí quần đảo.

Dân cư[sửa | sửa mã nguồn]

Đa số cư dân trên đảo là dân chài cùng cán bộ hải quân vùng 5biên phòng. Đầu năm 2012, dân số của đảo là 1.700 người với 513 hộ dân.[1] Dân cư sinh sống tập trung tại bãi Ngự và bãi Dong.[2]

Vì mỗi năm phải chuyển nhà hai lần vòng quanh đảo để tránh bão nên nhà cửa của người dân còn tạm bợ. Vào mùa gió tây nam từ tháng 4 đến tháng 8, họ chuyển từ bãi Ngự sang bãi Dong; vào mùa gió đông bắc từ tháng 9 đến tháng 3, họ lại quay về nơi cũ.[9]

Cơ sở hạ tầng[sửa | sửa mã nguồn]

Trên đảo Thổ Chu chỉ có một máy phát điện tập trung cho bãi Ngự. Đảo này cũng chưa có hệ thống cung cấp nước sạch mà quân đội và dân thường phải tự đào giếng để lấy nước.[2] Con đường chính trên đảo được trải nhựa dài 30 km.[cần dẫn nguồn]. Trạm y tế xã Thổ Châu có hai mươi sáu phòng, tổng diện tích là 1.280 m² với các trang thiết bị như máy chụp X-quang, máy điện tim, máy siêu âm, bàn mổ đa năng,...[10] Dịch vụ thông tin di động của ba mạng Viettel, MobifoneVinaphone đã phủ tới đảo.[11]

Đảo Thổ Chu còn có ngọn đèn biển được thiết lập vào ngày 25 tháng 1 năm 2000. Nếu tầm hiệu lực của hải đăng vào ban ngày là 29 hải lí (53,7 km) thì vào ban đêm là 12 hải lý (22,2 km). Tâm sáng của đèn biển trong phạm vi 140 m.[12] Ngoài ra, trên đảo còn có một trường học (từ mẫu giáo đến trung học cơ sở), bưu điện và một đền tưởng niệm các nạn nhân bị Khmer Đỏ thảm sát.[3]

Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]

Cư dân địa phương sinh sống bằng ngư nghiệp, bao gồm đánh bắt, mua bán hải sản và hậu cần nghề cá.[13] Dù hơn 45% số hộ gia đình trên đảo có thu nhập từ 50 triệu đồng/năm trở lên nhưng nhìn chung kinh tế của Thổ Chu vẫn còn khó khăn;[9] vì ngư trường đã cạn kiệt nên hiệu quả khai thác hải sản chỉ ở mức thấp.[5] Theo quyết định 18/2009/QĐ-TTg của thủ tướng chính phủ Việt Nam thì đảo Thổ Chu được quy hoạch để trở thành trung tâm dịch vụ ngư nghiệp lớn của cả vùng.[14]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Lê Huy Hải (9 tháng 1 năm 2012). “Kiên Giang: Vẫn chưa có giải pháp đề khắc phục "Nhà di động" trên đảo Thổ Chu”. Bộ Tài nguyên và Môi trường (Việt Nam). Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2012. 
  2. ^ a ă â b Việt Tiến (29 tháng 6 năm 2011). “Một lần đến Thổ Châu”. Nhân dân Điện tử. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2012. 
  3. ^ a ă â b Quốc Bình (7 tháng 8 năm 2012). “Đảo Thổ Châu (Kiên Giang): Thiên đường nơi đầu sóng”. Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2012. 
  4. ^ “Khu đề xuất Bảo tồn Biển Thổ Chu”. BirdLife International - Chương trình Đông Dương. 15 tháng 2 năm 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2012. 
  5. ^ a ă Bá Hiên; Xuân Cường (15 tháng 2 năm 2010). “Thổ Chu vẫy gọi”. Báo điện tử Quân đội Nhân dân. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2012. 
  6. ^ a ă â b Anh Động 2010, tr. 284
  7. ^ a ă Anh Động 2010, tr. 51
  8. ^ Anh Động 2010, tr. 52
  9. ^ a ă Nguyễn Anh (13 tháng 6 năm 2011). “Những hòn đảo trên biển Tây Nam”. Trang thông tin điện tử về Biên giới lãnh thổ (Việt Nam), dẫn lại báo Nhân dân. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2012. 
  10. ^ Lê Sen (20 tháng 8 năm 2012). “Kiên Giang: Trạm y tế ở đảo xa phục vụ tốt nhân dân và bộ đội”. Báo An Giang Online. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2012. 
  11. ^ Trọng Nghĩa (29 tháng 1 năm 2012). “Vững vàng Thổ Châu”. SGGP Online. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2012. 
  12. ^ Đào (16 tháng 2 năm 2009). “Thổ Chu – vùng địa đầu Tây Nam đất nước”. Báo ảnh Đất Mũi. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2012. 
  13. ^ Thế Hạnh (10 tháng 2 năm 2012). “Người Trưởng ấp duy nhất nơi đảo xa”. Đại đoàn kết. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2012. 
  14. ^ “Quyết định phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng biển và ven biển Việt Nam thuộc Vịnh Thái Lan thời kỳ đến năm 2020”. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (Việt Nam). Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2012. 

Thư mục[sửa | sửa mã nguồn]

  • Anh Động (Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam) (2010), Sổ tay địa danh Kiên Giang, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, ISBN 978-604-62-0291-2