Andhra Pradesh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Andhra Pradesh
—  Bang  —
Hình nền trời của Andhra Pradesh
Vị trí của Andhra Pradesh tại Ấn Độ
Vị trí của Andhra Pradesh tại Ấn Độ
Andhra Pradesh trên bản đồ Thế giới
Andhra Pradesh
Andhra Pradesh
Quốc gia  Ấn Độ
Thành lập 1 tháng 10, 1953; 64 năm trước (tách ra từ bang cũ Madras dưới tên bang Andhra)
1 tháng 11, 1956; 61 năm trước (hợp nhất với vùng Telangana (tách ra từ bang Hyderabad) để tạo ra Bang hợp nhất Andhra Pradesh)
2 tháng 6, 2014; 3 năm trước (Telangana được tách ra để lập nên bang Telangana)[1]
Thủ phủ Amaravati[2] (de facto)
Hyderabad (de jure)
Thành phố lớn nhất Visakhapatnam
Huyện 13
Chính quyền
 • Thành phần Chính phủ Andhra Pradesh
 • Thống đốc E. S. L. Narasimhan
 • Thủ hiến N. Chandrababu Naidu (TDP)
 • Lập pháp Lưỡng viện (175 + 58 ghế)
 • Tòa Thượng thẩm Tòa Thượng thẩm Judicature tại Hyderabad
Diện tích
 • Tổng cộng 162.968 km2 (62,922 mi2)
Thứ hạng diện tích Thứ 8
Dân số (2011)[3]
 • Tổng cộng 49.386.799
 • Thứ hạng Thứ 10
 • Mật độ 308/km2 (800/mi2)
Tên cư dân Người Telugu
Múi giờ IST (UTC+05:30 GMT)
Mã ISO 3166 IN-AP sửa dữ liệu
Biển số xe AP
Tỉ lệ biết chữ 67,41% (2011)
Ngôn ngữ chính thức Tiếng Telugu
Đường bờ biển 974 kilômét (605 mi)
Trang web www.ap.gov.in

^† Đạo luật Tái tổ chức Andhra Pradesh, 2014 ghi rằng Hyderabad là đồng thủ phủ của cả Telangana và Andhra Pradesh trong thời gian không quá 10 năm. Một thủ phủ mới được dự tính xây dựng ở một nơi giữa GunturVijaywada.

Biểu tượng của Andhra Pradesh
Ấn chương Poorna kumbham
Ngôn ngữ
Telugu in Telugu.png
Tiếng Telugu
Nhạc thiều Maa Telugu Talliki
Điệu nhảy
IndianDancer.jpg
Kuchipudi
Động vật
Antilope cervicapra from velavadar.JPG
Linh dương đen Ấn Độ
Chim
Indian Roller (Coracias benghalensis)2.jpg
Sả rừng
Hoa
Blue water lilly flower.jpg
Nymphaea stellata
Quả
Mango tree (227084493).jpg
Xoài
Cây
(Curetis thetis) Indian Sunbeam on a neem tree along Eastern Ghats 04.JPG
Sầu đâu
Sông Godavari, Krishna, PennaTungabhadra
Môn thể thao
Kabadi Game.jpg
Kabaddi

Andhra Pradesh là một bang của Ấn Độ, tọa lạc tại miềh đông nam đất nước. Đây là bang có rộng lớn thứ tám, với diện tích 162.760 km2 (62.840 sq mi).[4] Theo thống kê 2011, đây là bang đông dân thứ mười với dân số 49.386.799 người.

Ngày 2 tháng 6, 2014, phần tây bắc của bang Andhra Pradesh cũ được tách ra để lập nên bang Telangana. Thủ phủ lâu đời của Andhra Pradesh, Hyderabad, được chuyển cho Telangana trong sự phân chia này. Tuy vậy, theo Đạo luật Tái tổ chức Andhra Pradesh, 2014, Hyderabad sẽ vẫn là thủ phủ de jure của cả Andhra Pradesh và Telangana trong một thời gian không quá 10 năm.[5] Tổng sản phẩm nội địa bang (GSDP) trong năm tài chính 2016–2017 là INR6800.3 tỷ (US$110 billion).[6]

Bang có đường bờ biển dài 974 km (605 mi) với quyền lãnh hải gần 15.000 km2, rộng thứ nhì trong tất cả các bang ngoài Gujarat.[4][7] Nó tiếp giáp với Telangana về phía tây bắc, Chhattisgarh về phía bắc, Odisha về phía đông bắc, Karnataka về phía tây, Tamil Nadu và phía nam và vịnh Bengal về phía đông. Một lãnh thổ rộng 30 km2 (12 sq mi) thuộc Yanam, một huyện của Puducherry, nằm về phía nam của Kakinada tại châu thổ Godavari ở miền đông Andhra Pradesh.[8]

Andhra Pradesh được tạo nên từ hai vùng địa lý: Duyên hải Andhra, nằm dọc theo vịnh Bengal, và Rayalaseema, phần tây nam nằm sâu hơn trong lục địa của bang.[9] Bang gồm 13 huyện, 9 nằm ở Duyên hải Andhra và 4 ở Rayalaseema. Visakhapatnam, tọa lạc bên vịnh Bengal tại Bắc Duyên hải Andhra, là thành phố lớn nhất và trung tâm thương mại với GDP là 26 tỷ Mỹ kim. Theo sau là Vijayawada, nằm bên sông Krishna, với GDP là 3 tỷ Mỹ kim năm 2010.[10][11]

Andhra Pradesh đón 121,8 triệu khách viếng thăm năm 2015, tăng 30% về số du khách so với năm trước.[12] Đền Tirumala Venkateswara tại Tirupati là một trong những địa điểm tôn giáo được tham quan nhiều nhất, với 18,25 triệu khách mỗi năm.[13] Những trung tâm hành hương khác ở Andhra Pradesh gồm Ameen Peer Dargah tại Kadapa, Mahachaitya tại Amaravathi, và đền Kanaka Durga tại Vijayawada, còn những nơi thăm thú thiên nhiên gồm những bãi biển của Visakhapatnam, những trạm đồi như thung lũng Arakudãy đồi Horsley, và hòn đảo Konaseema giữa châu thổ sông Godavari.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Trước năm 2014, bang Andhra Pradesh gồm có 23 huyện. Sau khi vùng Tây Bắc của bang được tách ra để thành lập bang Telangana, bang Andhra Pradesh được tổ chức lại chỉ còn 13 huyện, thuộc 2 phân vùng là Kosta (gồm 9 huyện) và Rayalaseema (gồm 4 huyện):

Dưới cấp huyện chia thành các phó huyện. Có cả thảy 50 phó huyện, trong đó huyện có nhiều phó huyện nhất là East Godavari (7 phó huyện) và huyện có ít phó huyện nhất là Vizianagaram (2 phó huyện).[4][15]

Dưới phó huyện là các mandal, tương đương cấp xã. Toàn bang có tất cả 670 mandal. Huyện Chittoor có nhiều nhất với 66 mandal và huyện Vizianagaram có ít nhất với 34 mandal.[16]

Ngoài ra, bang Andhra Pradesh có 31 đô thị, trong đó có 16 municipal corporation và 14 municipality. Có 2 thành phố trên 1 triệu dân là VisakhapatnamVijayawada.

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “The Gazette of India” (PDF). Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014. Ministry of Home Affairs. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2015. 
  2. ^ http://www.gulte.com/news/56377/After-2200-Years-Amaravati-Gets-Back-Power
  3. ^ “Demography” (PDF). Official portal of Andhra Pradesh Government. Government of Andhra Pradesh. 
  4. ^ a ă â “AP Socio-economic Survey 2016-17” (PDF). Official website of Government of Andhra Pradesh. Government of Andhra Pradesh. 
  5. ^ “The Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014” (PDF). India Code Legislative Department. Ministry of Law and Justice. 1 tháng 3 năm 2014. tr. 2. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2015. 
  6. ^ “Andhra Pradesh Budget Analysis 2016–17” (PDF). PRS Legislative Research. Truy cập ngày 19 tháng 11 năm 2016. 
  7. ^ “Length of coastline” (PDF). Ministry of Home Affairs. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2016. 
  8. ^ “Yanam of Puducherry”. Gov.t of Yanam. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2014. 
  9. ^ Shankarlal C. Bhatt (2006). Land and People of Indian States and Union Territories . Gyan Publishing House. tr. 15. ISBN 978-81-7835-358-6. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2015. 
  10. ^ “India's top 15 cities with the highest GDP”. Yahoo Finance. 15 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2014. 
  11. ^ Nicole Bippen (17 tháng 2 năm 2014). “The 10 Richest Indian Cities”. The Richest. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2014. 
  12. ^ PTI (28 tháng 3 năm 2016). “30% growth in AP tourist arrivals”. The Hindu Business Line. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2017. 
  13. ^ “World's Most-Visited Sacred Sites”. Travel + Leisure. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2017. 
  14. ^ “Population of AP districts(2011)” (PDF). ap.gov.in. tr. 14. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2014. 
  15. ^ “Part-I State Administrative Divisions 2001–2011” (PDF). Census of India. tr. 6. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2015. 
  16. ^ “Administrative and Geographical Profile” (PDF). msmehyd.ap.nic.in. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 11 tháng 9 năm 2016. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2016. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Biểu đồ gió Telangana Telangana, Chhattisgarh Orissavịnh Bengal Biểu đồ gió
TelanganaKarnataka B Vịnh Bengal
T    Andhra Pradesh    Đ
N
Karnataka Tamil Nadu Vịnh Bengal
Enclave: {{{enclave}}}