Bao Tự

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Bao Tự

Bao Tự (褒姒), hay Tụ Tự (褎姒)[1]vương hậu thứ hai của Chu U vương trong lịch sử Trung Quốc và là mẹ Thế tử Bá Phục (太子伯服). Nàng là mỹ nhân xinh đep, quyến rũ. Truyền thuyết kể rằng, Chu vương mê say nàng nhưng chưa bao giờ thấy nàng cười nên ra lệnh ai làm cho nàng cười sẽ thưởng nghìn lạng vàng. Để nàng cười, Chu vương đã đùa giỡn với chư hầu rồi gây họa làm mất Cảo Kinh. Việc nhà Chu suy yếu bắt đầu từ đây. Điển sự nổi tiếng này được gọi là "Phóng hỏa hí chư hầu" (烽火戲諸侯).

Mỹ danh của Bao Tự về sau thường được lưu truyền như một Hồng nhan họa thủy, thường được liệt kê vào danh sách các mỹ nhân nổi tiếng và ảnh hưởng nhất trong lịch sử.

Nguồn gốc[sửa | sửa mã nguồn]

Nguồn gốc của Bao Tự được Sử ký Tư Mã Thiên ghi lại mang màu sắc truyền thuyết. Đông Chu Liệt Quốc của Phùng Mộng Long cũng thêm bớt một vài tình tiết nhưng về đại thể vẫn giữ nét truyền thuyết đó. Chu bản kỉ trong Sử ký Tư Mã Thiên chép:

Thời nhà Hạ suy vi, có 2 con rồng thần vào sân đình của vua tự xưng là vua nước Bao. Triều đình bèn tế lễ, rồng thần nhả lại dãi và được lưu vào hộp gỗ. Từ đời nhà Hạ qua đời nhà Thương không ai dám mở hộp dãi rồng. Đến thời Chu Lệ vương mở hộp ra xem, nước dãi biến thành con thằn lằn đen chạy vào hậu cung, làm một cung nữ mang thai. Sau đó người cung nữ sinh ra một bé gái, sợ là vật tai dị nên vứt đứa trẻ đi. Thời Chu Tuyên vương, có câu đồng dao: "Gỗ dâu làm cung, gỗ cơ làm bao, bao đựng tên sẽ diệt nhà Chu". Một đôi vợ chồng không biết có lệnh cấm bán gỗ dâu và gỗ cơ, mang ra chợ bán liền bị triều đình truy bắt. Họ chạy trốn giữa đường thì gặp đứa trẻ bị bỏ rơi, bèn ôm mang theo đến nước Bao. Cô bé lớn lên chính là Bao Tự, rất xinh đẹp. Người nước Bao phạm tội với Chu U vương bèn mang Bao Tự dâng vua để thoát tội".

Vương hậu nhà Chu[sửa | sửa mã nguồn]

Bao Tự duyên dáng, xinh đẹp tuyệt trần được Chu U vương sủng ái. Để làm nàng cười, nhà vua đã làm mọi cách. Sau nhiều lần cố gắng nhưng không thành, Quắc công Thạch Phủ tâu với vua là mình có cách làm cho nàng cười. Quanh đất nhà Chu cai trị vốn xây nhiều tháp dầu để khi có giặc kéo đến thì đốt các cột lửa báo hiệu cho chư hầu đến cứu. Quắc Công khuyên Chu U vương đốt lửa cho chư hầu đến để cho Bao Tự cười. Chu U vương làm theo.

Quân chư hầu mấy nước lân cận trông thấy các cột lửa cháy, ngỡ là có giặc bèn hớt hải mang quân đến cứu. Đến kinh thành, thấy mọi người vẫn đi lại bình thường, không có giặc giã gì cả. Các chư hầu ngơ ngác nhìn nhau. Bao Tự ở trên đài trông thấy bật tiếng cười lớn. U vương vô cùng hoan hỉ vì làm được cho nàng cười. Xong U vương lệnh cho các trấn chư hầu rút quân về vì không có giặc. Đến một thời gian sau, vua Chu lại sai đốt lửa lần nữa và các chư hầu lại bị lừa để Bao Tự có được tiếng cười.

Chu U vương say mê Bao Tự, không lâu sau nàng sinh được một công tử đặt tên Bá Phục (伯服). Chu U vương rất yêu quý, quyết định phế truất Thân hậu (申后) cùng với con của Thân hậu là Thế tử Nghi Cữu. Bao Tự được lập làm Vương hậu thay thế, còn Bá Phục được lập làm Thế tử.

Họa thủy[sửa | sửa mã nguồn]

Thân hậu và Thế tử Nghi Cữu bị phế, bèn nương nhờ mẫu quốc là nước Thân (nay là Hà Nam, Nam Dương). Cha Thân hậu là chư hầu nước Thân bèn liên hệ với quân Khuyển Nhung bên ngoài kéo vào đánh úp Cảo Kinh. Chu U vương vội cho đốt lửa hiệu triệu chư hầu tới cứu, nhưng các chư hầu bị lừa vài lần nên tưởng vua đùa, không tới nữa. Chu U vương mang Bao Tự và con nhỏ bỏ chạy, bị quân Khuyển Nhung đuổi theo giết chết. Riêng Bao Tự bị vua Khuyển Nhung bắt về cung để mua vui.

Quân khuyển Nhung cướp phá giết người kinh thành. Thân hậu ân hận mang họa cho dân Cảo Kinh bèn viết thư triệu các nước chư hầu Tấn, Tần, Trịnh đến đánh quân Khuyển Nhung. Quân ba nước kéo đến đánh tan quân Nhung. Bao Tự thấy quân các nước kéo vào cung bèn thắt cổ tự vẫn.

Trong văn thơ[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà thơ Lý Bạch có câu:

Mỹ nhân nhất tiếu hoán thiên kim.

Tạm dịch:

Người đẹp nở một nụ cười đáng đổi lấy nghìn lạng vàng.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Liệt nữ truyện ghi nhận

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]