Shah Jahan

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Shah Jahan Uy vũ
Hoàng đế Ấn Độ
Shahjahan.jpg
Hoàng đế Mogul
Tại vị 1628 - 1658
Tiền nhiệm Jahangir
Kế nhiệm Aurangzeb
Thông tin chung
Thê thiếp Akbarabadi Mahal (mất 1677)
Kandahari Mahal (sinh 1594, cưới 1609)
Mumtaz Mahal (sinh 1593, cưới 1612, mất 1631)
Hasina Begum Sahiba (mất 1617)
Muti Begum Sahiba
Qudsia Begum Sahiba
Fatehpuri Mahal Sahiba (mất sau 1666)
Sarhindi Begum Sahiba (mất sau 1650)
Shrimati Manbhavathi Baiji Lal Sahiba (mất 1626)
Lilavati Baiji Lal Sahiba (mất trước 1627)[1]
Zinat-un-Nissa
Hậu duệ
Tên đầy đủ Shahab-ud-din Muhammad Shah Jahan
Hoàng tộc Vương triều Môgôn
Thân phụ Jahangir
Thân mẫu Công chúa Manmati[2]
Sinh 5 tháng 1, 1592
Lahore
Mất 31 tháng 1, 1666 (74 tuổi)
Agra
An táng Taj Mahal

Shahab-ud-din Muhammad Shah Jahan I (cũng được gọi là Shah Jehan hay Shahjehan) (5 tháng 1, 1592 - 31 tháng 1, 1666) là vua của đế quốc Mogultiểu lục địa Ấn Độ từ năm 1628 đến 1658. Cái tên Shah Jahan theo tiếng Ba Tư nghĩa là “Chúa tể của thế giới”. Ông là vị Hoàng đế thứ năm của Mogul, sau Babur, Humayun, AkbarJahangir.

Năm 1622, cuộc tạo phản vua cha Jahangir của Shah Jahan thất bại, phải hòa giải và vào năm 1628 ông lên ngôi ở Agra. Triều đại của ông mở mang bờ cõi tới tận cao nguyên Deccan ở Đông Ấn Độ, và sau đó Shah Jahan là vị Hoàng đế Mogul đầu tiên thống nhất được toàn bộ bán đảo Ấn Độ. Đó cũng là thời gian mà Đế quốc lên tới đỉnh cao hoàng kim của nó. Tuy nhiên, năm 1653, ông lại mất thành phố KandaharAfghanistan về tay đế quốc Ba Tư.

Đền Taj Mahal được nhà vua xây dựng để làm lăng mộ cho người vợ quá cố của ông là Mumtaz Mahal. Đền này cũng là lăng mộ cho Shah Jahan sau này

Là một trong những Hoàng đế kiệt xuất của Mogul, Shah Jahan rất quan tâm đến nghệ thuậtkiến trúc đã được thể hiện trong việc xây dựng các thánh đường và lăng tẩm lớn như Taj MahalAgra, lăng mộ dành cho người vợ yêu quý của ông là Mumtaz Mahal (1593-1631). Nhà vua dời đô từ Agra tới thành phố Delhi, tái thiết lại thành Shjahanabad, và cho xây dựng một pháo đài tại đây, thường được gọi là Pháo đài Đỏ. Mặc dù Shah Jahan là tín đồ Hồi giáo, Ấn Độ giáo rất được ưa chuộng; hội họavăn học phát triển và các cung điện nổi tiếng với vẻ đẹp hoành tráng.

Tuy nhiên, cũng như Jahangir, Shah Jahan là một ông vua tàn bạo vô độ, và trong thời gian ông trị vì nhân dân đã phải gánh chịu đủ thứ thuế má, lao dịch, binh dịch. Năm 1658, Shah Jahan ngã bệnh, những người con của ông đã chém giết lẫn nhau để giành ngai vàng, đó là một nguyên nhân dẫn đến sự xuống dốc của nhà Môgôn. Cuối cùng, người con thứ tư Aurangzeb lên ngôi và giam vua cha vào pháo đài Agra. Shah Jahan qua đời 7 năm sau (1666), được mai táng ở đền Taj Mahal.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Ngọc Lê (chủ biên) 1001 nhân vật và sự kiện lịch sử thế giới. Phần: Shah Jahan (1592-1666), NXB Văn hóa thông tin, tr. 360.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Shah Jahan
Sinh: 5 tháng 1 năm 1592 Mất: 31 tháng 1 năm 1666
Hiệu
Tiền vị:
Jahangir
Hoàng đế Mogul
1627-1658
Kế vị
Aurangzeb