Vòng Bắc Cực
Vòng Bắc Cực là một trong 5 vĩ tuyến chủ yếu được thể hiện trên bản đồ Trái Đất. Đó là vĩ tuyến 66° 33′ 39″ (hoặc 66,56083°) ở phía bắc đường xích đạo. Khu vực ở phía bắc của vòng này gọi là vùng Bắc Cực và khu vực ở ngay phía nam của vòng này gọi là vùng ôn đới bắc. Vĩ tuyến tương đương ở Nam bán cầu gọi là vòng Nam Cực.
Vòng Bắc Cực đánh dấu điểm cực nam của ngày vùng cực (ngày có mặt trời suốt 24 giờ, thường gọi là mặt trời nửa đêm) và đêm vùng cực (ngày không có mặt trời suốt 24 giờ). Vùng Bắc Cực và vòng Nam Cực, nơi Mặt Trời - ít nhất mỗi năm một lần - ở trên đường chân trời suốt 24 giờ và ở dưới đường chân trời 24 giờ liên tục. Trên nguyên tắc, ở vòng Bắc Cực việc này diễn ra chính xác mỗi năm 1 lần vào ngày hạ chí trong tháng 6 và ngày đông chí trong tháng 12.
Trên thực tế, vì sự khúc xạ khí quyển và vì Mặt Trời hiện ra như một cái đĩa chứ không như một điểm, nên một phần của Mặt Trời nửa đêm trong đêm hạ chí có thể nhìn thấy ở khoảng 50 ′ (~90 km) ở phía nam của vòng Bắc Cực. Cũng vậy, vào ngày đông chí một phần Mặt Trời có thể nhìn thấy ở khoảng 50′(~90 km) tại phía bắc vòng Bắc Cực.
Vị trí của vòng Bắc Cực không cố định, mà thay đổi phức tạp theo thời gian (xem thông tin các vĩ tuyến).
Địa lý và dân số
[sửa | sửa mã nguồn]Phía bắc vòng Bắc Cực chủ yếu là Bắc Băng Dương phủ đầy băng, nhưng cũng bao gồm lãnh thổ của 8 quốc gia. Từ kinh tuyến gốc đi về phía đông, vòng Bắc Cực đi qua các quốc gia và vùng lãnh thổ sau:
Ít người sống ở phía bắc vòng Bắc Cực do điều kiện thời tiết giá lạnh. Ba cộng đồng dân cư đông dân nhất phía trên vòng Bắc Cực dều ở Nga, bao gồm Murmansk (dân số 325.100), Norilsk (135.000), và Vorkuta (85.000). Tromsø ở Na Uy có khoảng 62.000 dân, còn Rovaniemi ở Phần Lan nằm ngay phía nam vòng Bắc Cực có gần 58.000 người.
Gần đây, khu vực ở phía bắc vòng Bắc Cực được cộng đồng quốc tế chú ý tới nhiều hơn, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu khiến băng trong khu vực tan nhanh hơn bình thường. Việc tan băng ở vòng Bắc Cực cũng sẽ làm cho Hành lang Tây Bắc, cung đường vận tải biển ở vùng cực Bắc trở nên dễ dàng hơn.[1] Ngoài ra, người ta cũng tin rằng ở dưới đáy Bắc Băng Dương có thể có các mỏ dầu đáng kể, có thể khai thác được nếu lớp băng che phủ chúng tan đi.[2] Những điều này dẫn tới các tranh chấp quốc tế gần đây về chủ quyền, hay quyền sở hữu vùng biển phía bắc vòng Bắc Cực.[3]
Xem thêm
[sửa | sửa mã nguồn]Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- ↑ "Will ice melt open fabled Northwest Passage?, CNN.com, 29-8-2002". Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 11 năm 2007. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2008.
- ↑ The great Arctic Circle oil rush, CNN.com, 8-8-2007
- ↑ Russia stakes its claim on North Pole in underwater search for oil, Times Online, 28-7-2007 Lưu trữ ngày 7 tháng 10 năm 2008 tại Wayback Machine
Liên kết ngoài
[sửa | sửa mã nguồn]
- Map of Arctic Circle (dotted line), showing major population areas Lưu trữ ngày 2 tháng 4 năm 2007 tại Wayback Machine
- Terra Incognita: Exploration of the Canadian Arctic—Historical essay about early expeditions to the Canadian Arctic, illustrated with maps, photographs and drawings
|
