Viện Đại học Sài Gòn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Mặt tiền Viện Đại học Sài Gòn, hình chụp năm 1961

Viện Đại học Sài Gòn (tên tiếng Anh: The University of Saigon), còn gọi là "Sài Gòn Đại Học Đường", là một viện đại học công lập ở Sài Gòn, được thành lập vào năm 1957 dưới chính thể Việt Nam Cộng hoà. Đây là viện đại học được xem là có uy tín nhất ở miền Nam Việt Nam, cung cấp các giáo sư đi thỉnh giảng ở các viện đại học khác. Viện đại học này cấp bằng cử nhân, thạc sĩ, và tiến sĩ. Năm 1975, dưới chính quyền mới, Viện Đại học Sài Gòn bị giải thể.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Số liệu sinh viên theo học Viện Đại học Sài Gòn[1]
Niên học Số sinh viên
1957-58 4.315
1958-59 6.288
1959-60 8.400
1960-61 11.143
1961-62 12.616
1962-63 14.761
1963-64 17.054
1964-65 19.032
1965-66 22.619
1966-67 26.557
1967-68 26.730
1968-69 30.583
1969-70 34.746
1973 64.000[2]

Tiền thân của Viện Đại học Sài Gòn là Viện Đại học Đông Dương (tiếng Pháp: Université Indochinoise) do chính quyền thuộc địa Pháp thành lập ở Hà Nội vào năm 1906. Sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, Viện Đại học Đông Dương được đổi tên thành Viện Đại học Hà Nội (tiếng Pháp: Université de Hà Nội), đứng đầu là một viện trưởng người Pháp.

Do yêu cầu của người dân miền Nam, Viện Đại học Hà Nội mở một chi nhánh ở Sài Gòn, đặt dưới quyền một phó viện trưởng người Việt. Sau năm 1954, chi nhánh này (cùng với một phần di chuyển từ Hà Nội vào) trở thành Viện Đại học Quốc gia Việt Nam dưới chính thể Quốc gia Việt Nam. Đối với sinh viên đại học Hà Nội, Bộ Tư lệnh Pháp dành 12 chuyến bay trong hai ngày 12 và 13 Tháng Tám đưa khoảng 1200 sinh viên miền Bắc vào Nam.[3] Ước tính chỉ khoảng 1/3 ở lại còn 2/3 chọn di cư vào Nam.[4]

Vào năm 1957, thời Đệ nhất Cộng hòa, Viện Đại học Quốc gia Việt Nam trở thành Viện Đại học Sài Gòn, khi có thêm Viện Đại học Huế. Văn phòng Viện trưởng Viện Đại học Sài Gòn đặt ở số 3 Công trường Chiến sĩ.[5]

Viện Đại học Sài Gòn lúc bấy giờ có tám phân khoa:[2]

  1. Văn khoa
  2. Luật khoa
  3. Y khoa
  4. Dược khoa
  5. Nha khoa
  6. Khoa học
  7. Sư phạm
  8. Cao đẳng kiến trúc.

Viện đại học này có hai ký túc xá: Đại học xá Minh Mạng (Ngã Sáu, Chợ Lớn) cho nam sinh viên và Đại học xá Trần Quý Cáp (Quận 1) cho nữ sinh viên.[6][7]

Về mặt tổ chức, Viện Đại học Sài Gòn duy trì đường lối phi chính trị của các đại học Tây phương. Các khoa trưởng của các trường phân khoa không do Bộ Quốc gia Giáo dục bổ nhiệm mà do các giáo sư của Hội đồng Khoa bầu lên.[8]

Vào thời điểm năm 1961, Trường Đại học Khoa học có 2.135 sinh viên theo học; Trường Đại học Y khoa có 1.490 sinh viên.[9] Các phân khoa kia là Luật khoa, Văn khoa, Dược khoa, Sư phạm, và Kiến trúc. Tính tất cả các phân khoa thì Viện Đại học Sài Gòn niên khóa 1963 có 14.854 sinh viên ghi danh,[10] và đến năm 1973 thì đạt 64.000.[2]

Vào năm 1975 khi chính thể Việt Nam Cộng hòa chấm dứt thì chính quyền mới chủ trương phân tán các trường đại học (phân khoa đại học) theo khuôn mẫu giáo dục Liên Xô và giải tán Viện Đại học Sài Gòn.[11]

Các trường thành viên[sửa | sửa mã nguồn]

Tính đến năm 1975, Viện Đại học Sài Gòn có các trường đại học (hay còn gọi là phân khoa đại học):

Viện Đại học Sài Gòn
Phân khoa Địa điểm Số liệu sinh viên niên học 1969[12]
Trường Đại học Kiến trúc trước ở 61 đường Phan Đình Phùng, sau đổi về 196 đường Pasteur, Quận 3 689 (1969)
Trường Đại học Khoa học đường Cộng hòa, Quận 5[13] 7.721 (1969)
Trường Đại học Luật 17 đường Duy Tân 13.711 (1969); 58.000 (1974)
Trường Đại học Sư phạm 280 đường Cộng Hòa[14], Quận 5; kiêm thêm Trường Trung học kiểu mẫu Thủ Đức (1965)[15] 2.038 (1969)
Trường Đại học Văn khoa thập niên 1960 ở đường Nguyễn Trung Trực, sau chuyển về đường Nguyễn Bỉnh Khiêm[16] 16.372 (1969); 30.000 (1974)
Trường Đại học Y khoa trụ sở chính: 28 đường Trần Quý Cáp và cơ sở phụ ở đường Trần Hoàng Quân, năm 1966 đổi về địa điểm 217 trên Đại lộ Hồng Bàng 1.400 (1970); đào tạo hơn 2300 bác sĩ y khoa từ năm 1947 đến 1975
Trường Đại học Dược khoa (tách khỏi Y khoa năm 1961) 28 đường Trần Quý Cáp, sau chuyển về 169 đường Công Lý, góc với đường Hiền Vương[17] rồi năm 1964 thì chuyển về 41 đường Cường Để 2.112 (1969)
Trường Đại học Nha khoa (lập năm 1963) 652 đường Nguyễn Trãi, Quận 5 266 (1969)

Các nhân vật liên quan[sửa | sửa mã nguồn]

Trường Sư phạm thuộc Viện Đại học Sài Gòn, hình chụp năm 1961
  • Cao Văn Chiểu: linh mục, viện trưởng
  • Trần Quang Đệ: bác sĩ, viện trưởng (-1968)
  • Trần Anh: Bác sĩ, viện trưởng (1968-1969), bị ám sát bắn chết
  • Nguyễn Ngọc Huy: viện trưởng (1974-1975)
  • Lê Xuân Khoa: phó viện trưởng kiêm giáo sư Trường Đại học Văn khoa; sau 1975 làm giáo sư tại Đại học Johns Hopkins, Hoa Kỳ.[18]
  • Vũ Văn Mẫu: trưởng khoa, Trường Đại học Luật; ngoại trưởng (1955-1963) của Việt Nam Cộng hòa.
  • Trần Văn Tấn: viện trưởng kiêm giáo sư Trường Đại học Sư phạm
  • Lê Văn Thới: viện trưởng (1963-)
  • Nguyễn Quang Trình: viện trưởng (-1963)
  • Đàm Trung Pháp: tốt nghiệp tiến sĩ từ Viện Đại học Sài Gòn, từ 1965-1975 dạy Anh ngữ và Ngôn ngữ học ở Viện Đại học Sài Gòn, từ 1968-1975 là giám đốc Viện Ngôn ngữ của Viện Đại học Sài Gòn; hiện là giáo sư ở Texas Women's University.[19]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Nguyễn Thanh Liêm, Giáo dục ở miền Nam tự do trước 1975 (Education in South Vietnam before 1975), Lê Văn Duyệt Foundation, California, 2006.
  • Nguyễn Văn Lục. Lịch sử Còn Đó. Garden Grove, CA: Tân Văn, 2008.
  • Smith Harvey H. et al. Area Handbook for South Vietnam. Washington, DC: US Government Printing Office, 1967.
  • Trường Đại học Khoa học Tự nhiên: Lịch sử phát triển

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ "Higher Education". Viet Nam Magazine Vol IV. No 5, 1971.
  2. ^ a ă â "Higher Education in Vietnam"
  3. ^ Nguyễn Văn Lục. tr 129
  4. ^ Lịch sử Trường Đại học Y Hà Nội
  5. ^ Đại học Đà Lạt trong sương mù kỷ niệm
  6. ^ a ă Hệ thống giáo dục Việt Nam Cộng hòa
  7. ^ Câu lạc bộ Phục Hưng
  8. ^ Vũ Quốc Thúc. Thời đại của tôi Cuốn II. Paris: Người Việt, 2010. Tr 372-408
  9. ^ UNESCO Profile: Viet-Nam
  10. ^ Smith, Harvey H. et al. trang 154
  11. ^ Community Colleges in Vietnam
  12. ^ Giáo dục Việt Nam
  13. ^ sau năm 1975 là đường Nguyễn Văn Cừ
  14. ^ góc đường Nguyễn Văn Cừ và An Dương Vương bây giờ
  15. ^ Sơ lược Lịch sử Giáo dục Việt Nam (1954-75)
  16. ^ nay là số 10, 12 đường Đinh Tiên Hoàng phường Bến Nghé Quận 1
  17. ^ Trường Dược và tôi Sau năm 1975 là đường Võ Văn Tần, Nam Kỳ Khởi nghĩa và Võ Thị Sáu
  18. ^ Những quan tâm từ ngoài nước
  19. ^ Giáo sư Đàm Trung Pháp

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]