Lam Phương

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Lam Phương
Tên khai sinh Lâm Đình Phùng
Sinh 20 tháng 3, 1937 (77 tuổi)
Rạch Giá, Kiên Giang
Nghề nghiệp Nhạc sĩ
Ca khúc tiêu biểu Cỏ úa, Duyên kiếp, Em là tất cả, Kiếp nghèo, Khóc thầm, Lầm, Nắng đẹp miền Nam, Thành phố buồn

Lam Phương (sinh 20 tháng 3 năm 1937), tên thật là Lâm Đình Phùng, là một nhạc sĩ Việt Nam nổi tiếng.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Ông sinh ra ở làng Vĩnh Thanh Vân, quận Châu Thành, tỉnh Rạch Giá (hiện nay là phường Vĩnh Thanh Vân, thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang). Trước cửa nhà ông là một con sông. Đối diện bên kia sông là chùa Thập Phương. Chính vì vậy nên những hình ảnh con đò đưa người qua sông, tiếng chuông chùa và cánh đồng lúa mênh mông là những hình ảnh khắc sâu trong tâm trí nhạc sỹ từ nhỏ để sau này khi lớn lên đi vào các tác phẩm của ông. Nhạc sỹ Lam Phương từng chia sẻ, khác với nhiều người quanh xóm cảm thấy khó chịu vì tiếng chuông chùa mỗi sáng sớm làm họ thức giấc thì đối với ông ngay từ khi còn rất nhỏ, ông đã cảm thấy thích thú với tiếng chuông chùa.

Cuộc đời và những đóng góp âm nhạc[sửa | sửa mã nguồn]

Ông là một trong những nhạc sĩ tiên phong của tân nhạc miền Nam Việt Nam với khoảng 200 tác phẩm.

10 tuổi nhạc sỹ Lam Phương bắt đầu lên Sài Gòn và chỉ 5 năm sau, tức năm 15 tuổi ông đã bắt đầu sáng tác bản "Chiều thu ấy" nhưng mãi đến năm 1954 ông mới nổi danh với hai bài "Kiếp nghèo" và "Chuyến đò vĩ tuyến". Thời gian đầu sáng tác, nhạc sỹ gặp vô vàn khó khăn về tài chính khi thường xuyên phải vay tiền những người bạn của mình để phát hành các tác phẩm ẩm nhạc.

Nhạc của ông chuộng điệu mambo nhưng đa dạng với rất nhiều đề tài. Nói lên cảm xúc về cuộc di cư năm 1954 có "Chuyến đò vĩ tuyến", "Nhạc rừng khuya", "Đoàn người lữ thứ" và "Nắng đẹp miền Nam". Nói về tình quân nhân ông có "Tình anh lính chiến", "Chiều hành quân". Nói đến tình mẫu tử ông có "Đèn khuya", "Tạ ơn mẹ". Nói đến những kiếp sống lầm than ông có "Kiếp nghèo", "Chiều tàn". Riêng về tình ca, có thể nói ông là một suối nguồn trong nền âm nhạc miền Nam Việt Nam.

Năm 1958 ông nhập ngũ Quân lực Việt Nam Cộng hòa, đêm giã từ trung tâm huấn luyện, ông viết bài "Tình anh lính chiến". Bài hát sau này trở nên nổi tiếng và hầu như người lính nào cũng hát. Trở về dân sự một thời gian, Lam Phương lại được lệnh tái ngũ. Ông gia nhập đoàn văn nghệ Bảo An, khi đoàn này giải tán, ông tham gia ban văn nghệ Hoa Tình Thương và sau cùng Biệt đoàn Văn nghệ Trung ương cho đến ngày mất miền Nam.

Song song với việc sáng tác và biểu diễn với các ban nhạc quân đội, Lam Phương còn cộng tác với trung tâm quốc gia điện ảnh, xuất hiện trong một số phim mang chủ đề vận động cải tiến xã hội như "Chân trời mới", "Niềm tin mới"

Thời gian ở Việt Nam, ông viết rất nhiều bản nhạc nổi tiếng và đem lại cho ông những khoản lợi rất lớn về tài chính khác với thời gian đầu khó khăn lập nghiệp. Thời điểm đó, lương một vị đại tá quân đội cả phụ cấp vào khoảng 50 ngàn đồng, tiền VNCH, lương một vị giám đốc cũng vào tầm đó trong khi nhạc sỹ Lam Phương trong một lần lên Đà Lạt biểu diễn văn nghệ, ngồi trên khu nội trú nhìn xuống thung lũng ông viết bài "Thành phố buồn" và sau này ông bán nó với giá 12 triệu đồng. Ngoài ra còn rất nhiều bản khác như "Tình bơ vơ", "Duyên kiếp"... khiến ông có một tài sản lớn.

Sau thời gian đau khổ với những chuyện tình của mình, nhạc sỹ Lam Phương đã lập gia định. Thời gian đó ông viết nhiều tác phẩm vui tươi điển hình nhất là tác phẩm "Ngày hạnh phúc". Bài hát được phát hàng ngày như một nhạc hiệu của đài phát thanh quân đội và được nhân dân dùng rất nhiều trong các đám cưới. Bài hát nổi tiếng với câu hát "Đêm về nghe con khóc vui triền miên". Tiếng con khóc ở đây là con gái đầu lòng của nhạc sỹ, cô Ánh Hằng.

Khi ở Việt Nam, nhạc sỹ Lam Phương có một tài sản rất lớn trong nhà băng. Tuy nhiên, vào sáng ngày 30/4/1975, ông và gia đình lên tàu Trường Xuân để tị nạn mà không kịp mang theo tài sản gì cũng như rất nhiều người khác, ra đi với 2 bàn tay trắng. Khi ở trên boong tàu ông viết bài "Con tàu định mệnh" với câu hát "Khi đi thấy đường đã xa, bây giờ đường về xứ còn xa hơn ngàn lần". Khi đến đất Mỹ, ông viết tiếp bản "Mất" với câu hát da diết "Sau phong ba trời thêm đen tối, lìa quê hương khi mới đổi đời".

Nhạc sỹ Lam Phương sau khi đến Mỹ, trong hoàn cảnh khó khăn khi phải kiếm tiền bằng những công việc chân tay nặng nhọc thì không may hạnh phúc gia đình gãy đỗ. Ông vô cùng đau xót và viết hàng loạt ca khúc mà tiêu đề chỉ có 1 chữ như "Điên", "Say", "Tiếc"... Trong đó nổi tiếng nhất có lẽ là bài "Lầm" với câu hát "Anh đã lầm đưa em sang đây".

Sau khi hạnh phúc gia đình tan vỡ, ông lại một lần nữa trắng tay rời sang Paris, mà như ông nói rằng, người ta đi tị nạn chính trị còn tôi tị nạn ái tình. Ở đây ông đã gặp được một người phụ nữ tên Hường và viết hàng loạt ca khúc vô cùng tươi vui như "Bé yêu", "Bài tango cho em". Điển hình là bài "Mùa thu yêu đương" với câu hát "Đường vào Paris có lắm nụ hồng", hồng ở đây là xuất phát từ người phụ nữ tên Hường. Tuy nhiên cuộc tình này không đi đến đâu, nên sau cùng ông viết "Tình vẫn chưa yên". Thời gian này ông có cộng tác và giúp đỡ trung tâm Thúy Nga Paris by Night.

Đầu năm 1999, trong một lần đi thăm một người bạn, nhạc sỹ Lam Phương bị tai biến mạch máu não và liệt nửa người. Thời gian này ông gặp rất nhiều khó khăn nhưng cũng nhận được vô vàn tình cảm. Từ chuyện người em gái bỏ cả cửa hàng ăn bên Pháp bay sang Mỹ để chăm sóc cho anh, đến chuyện một người yêu nhạc từ bên Úc mua cho ông một căn nhà và ngày nào cũng gọi điện để bắt ông phải nói chuyện. Bà còn đến tận nơi, vứt chiếc xe lăn ra xa để bắt ông tự đi. Những tình cảm đó giúp nhạc sỹ Lam Phương đã dần bình phục, tuy nhiên không thể được như xưa.

Kịch nói[sửa | sửa mã nguồn]

Ngoài sinh hoạt âm nhạc, ông còn cộng tác với ban kịch Thẩm Thúy Hằng và ban kịch "Sống" của kịch sĩ Túy Hồng.

Ảnh hưởng trong âm nhạc[sửa | sửa mã nguồn]

Nhạc Lam Phương là một dòng nhạc lớn trong nền tân nhạc Việt Nam thời kỳ 1954-1975. Đã có nhiều ca sĩ thế hệ này nổi tiếng nhờ những bản nhạc của Lam Phương.

Trung tâm Thúy Nga đã thực hiện 4 chương trình về nhạc Lam Phương:

Danh sách tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Dưới đây là danh sách các nhạc phẩm của Lam Phương (chưa đầy đủ).

  • Bài Tango cho em
  • Bài thơ không đoạn kết
  • Bé yêu
  • Biển sầu
  • Biển tình (1965)
  • Biết đến bao giờ (1965)
  • Bọt biển
  • Bức tâm thư (1957)[1]
  • Buồn (1978)
  • Buồn chi em ơi
  • Buồn không em
  • Cám ơn người tình
  • Chắp tay nguyện cầu
  • Chỉ có em
  • Chỉ còn là kỷ niệm
  • Chiếc áo mùa đông
  • Chiều hành quân (1958)
  • Chiều hoang
  • Chiều hoang đảo
  • Chiều hoang vắng
  • Chiều tàn
  • Chiều Tây Đô
  • Chiều thu ấy (1952)[2]
  • Cho em quên tuổi ngọc
  • Chờ (1978)
  • Chờ một ngày
  • Chờ người (1970)
  • Chúc mừng
  • Chung mộng
  • Chuyện buồn ngày xuân (1976)
  • Chuyện tình nàng Tô Thị
  • Chuyến đò vỹ tuyến (1957)
  • Chuyến tàu Thống Nhất (1957)[3]
  • Cỏ úa
  • Con chim nhỏ mắt người tình
  • Con đường tôi về[4]
  • Con tàu định mệnh (1975)
  • Dòng lệ
  • Duyên kiếp (1960)
  • Đà Lạt cô liêu
  • Đánh mất đêm vui
  • Đèn khuya (1960)
  • Đêm dài chiến tuyến (1966)
  • Đêm tiền đồn (1970)
  • Đoạn cuối một cuộc tình
  • Đoàn người lữ thứ (1957)
  • Đơn côi (1965)
  • Đường đi trọn kiếp
  • Đường về quê Hương
  • Em đi rồi
  • Em là tất cả (1965)
  • Gác vắng
  • Giã từ người yêu
  • Giòng lệ
  • Giọt lệ sầu
  • Hạnh phúc mang theo
  • Hạnh phúc trong tầm tay
  • Hoa đầu mùa
  • Hương thanh bình (1954)
  • Khóc mẹ
  • Khóc thầm (1972)
  • Khúc ca ngày mùa (1954)
  • Kiếp nghèo (1956)
  • Kiếp phiêu bồng
  • Kiếp tha hương (1960)
  • Kiếp ve sầu
  • Lá thư xuân (1957)
  • Lá thư miền Trung (1957)[3]
  • Lạy trời con được bình yên
  • Lầm (1978)
  • Lời yêu cuối
  • Mất (1978)
  • Mình mất nhau bao giờ
  • Mộng ước
  • Một đêm trăng (1957)
  • Một đời tan vỡ
  • Một kỷ niệm (1965)
  • Một mình
  • Một thời hoa mộng
  • Mơ (1978)
  • Mùa hoa phượng (1954)[5]
  • Mùa phượng cuối
  • Mùa thu yêu đương
  • Mùa xuân không còn nữa
  • Mưa lệ
  • Nắng đẹp Miền Nam (1957)[3]
  • Ngày buồn (1971)
  • Ngày em đi
  • Ngày hạnh phúc (1960)
  • Ngày tạm biệt (1960)
  • Nghẹn ngào
  • Nguyện cầu cho người
  • Nhạc rừng khuya (1953)
  • Nhớ (1995)
  • Như giấc chiêm bao
  • Những gì cho em (1968)
  • Niềm vui đơn côi
  • Niềm vui không trọn vẹn
  • Niềm tin
  • Nửa đời gian khổ
  • Nửa đời yêu em
  • Phút cuối (1971)
  • Quên (1978)
  • Rừng khuya
  • Rừng xưa
  • Sài Gòn ơi vĩnh biệt
  • Say (1978)[6]
  • Sầu ly hương (1956)[7]
  • Tạ ơn mẹ
  • Tan vỡ
  • Tàn thu
  • Thành phố buồn (1970)
  • Thiên đàng ái ân
  • Thu đến bao giờ
  • Thu sầu (1969)
  • Thuyền không bến đỗ
  • Thương con
  • Tiếc (1978)
  • Tiễn người đi (1960)
  • Tim vỡ
  • Tình anh lính chiến (1958)
  • Tình bơ vơ
  • Tình chết theo mùa đông
  • Tình cố đô (1956)[8]
  • Tình đau
  • Tình đầu muôn thuở
  • Tình đẹp như mơ
  • Tình mẹ
  • Tình người viễn xứ
  • Tình nghĩa đôi mình chỉ thế thôi (1965)
  • Tình như mây khói
  • Tình vẫn chưa yên
  • Tình thiên thu
  • Trăm nhớ ngàn thương
  • Trăng thanh bình (1953)
  • Trước lầu Ngưng Bích
  • Tuyết muộn
  • Từ lúc em đi
  • Vùng trời ngày đó
  • Vĩnh biệt (1965)
  • Vĩnh biệt người tình
  • Xa (1994)
  • Xin thời gian qua mau
  • Xót xa
  • Xuân mộng
  • Yêu nhau bốn mùa
  • Yêu thầm

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ lời Phương Nhật Hồ (bút hiệu khác của Hồ Đình Phương).
  2. ^ lời Cẩm Huệ.
  3. ^ a ă â lời Hồ Đình Phương.
  4. ^ lời Lê Tín Hương.
  5. ^ lời Hoàng Thi Thơ
  6. ^ khác với bài cùng tên của Giao Tiên.
  7. ^ lời Lê Mộng Bảo.
  8. ^ lời Mạnh Thường.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]