Paul Joseph Göbbels

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Paul Joseph Goebbels
Bundesarchiv Bild 183-1989-0821-502, Joseph Goebbels.jpg
Chức vụ
Nhiệm kỳ 30 tháng 4, 1945 – 1 tháng 5, 1945
Tiền nhiệm Adolf Hitler
Kế nhiệm không có
Bộ trưởng Bộ Thông tin Quần chúng và Tuyên truyền
Nhiệm kỳ 13 tháng 3, 1933 – 30 tháng 4, 1945
Tiền nhiệm không rõ
Kế nhiệm Werner Naumann
Thông tin chung
Đảng phái Đảng Quốc xã Đức (NSDAP)
Sinh 29 tháng 10, 1897(1897-10-29)
Rheydt, Vương quốc Phổ, Đế chế Đức
Mất 1 tháng 5, 1945 (47 tuổi)
Berlin, Đức
Alma mater Đại học Bonn
Đại học Würzburg
Đại học Freiburg
Đại học Heidelberg
Nghề nghiệp Chính trị gia
Tôn giáo Công giáo La Mã
Binh nghiệp
Phục vụ Đế quốc Đức Đế chế Đức

Tiến sỹ Paul Joseph Göbbels (18971945) là Bộ trưởng Bộ Thông tin Quần chúng và Tuyên truyền của Đức Quốc xã, cánh tay mặt của Adolf Hitler về tuyên truyền và vận động. Sau khi Hitler tự sát, ông giữ chức Thủ tướng Đức trong một ngày, chấp thuận việc hạ sát sáu đứa con của mình rồi tự sát.

Bước khởi đầu[sửa | sửa mã nguồn]

Paul Joseph Göbbels sinh ngày 19 tháng 10, 1897, có cha làm đốc công trong một xưởng dệt và mẹ là con gái của một thợ rèn. Cả hai ông bà đều mộ đạo Công giáo.

Göbbels được giáo dục chủ yếu qua hệ thống trường nhà dòng. Ông học ở trường Công giáo rồi được một tổ chức Công giáo cho học bổng để theo đuổi đại học – thật ra là tám trường đại học. Ông nhận bằng Tiến sĩ ở Đại học Freiburg vào năm 1921 khi mới 24 tuổi, sau khi đã qua 7 trường đại học tinh túy khác của Đức để học về triết học, sử học, văn chương, nghệ thuật, ngôn ngữ La tinh và Hy Lạp.

Ông định trở thành nhà văn. Khi nhận bằng Tiến sĩ, ông đã viết một quyển tiểu thuyết tự truyện nhưng không nhà xuất bản nào chịu in. Trong vài năm kế tiếp, ông viết hai vở kịch nhưng không nhà sản xuất nào chịu dàn dựng. Trong nghiệp làm báo ông cũng không may mắn hơn. Một tờ nhật báo lớn từ chối hàng chục bài ông nộp và đơn xin việc làm thông tín viên.

Đời tư của ông cũng đầy trắc trở ban đầu. Vì bị tật ở chân, ông không thể phục vụ trong chiến tranh. Vì thế, ông bị xem là thiếu kinh nghiệm cần thiết để trở thành một nhà lãnh đạo của Đảng Quốc xã. Năm lên 7 tuổi, Göbbels bị bệnh viêm tủy xương. Một cuộc giải phẫu thực hiện trên đùi trái không thành công, nên chân trái trở nên ngắn hơn chân phải và cũng bị teo tóp. Khuyết tật này làm cho ông đi khập khiễng, làm ông bị phiền hà cả đời và là một trong những nguyên nhân khiến cho ông cảm thấy tự ti.

Trong tình trường ông cũng không được may mắn, và ông ngộ nhận những cuộc tán tỉnh là những mối tình chân thật. Göbbels không bao giờ quên Anke Helhorn, mối tình đầu của ông ở Đại học Freiburg. Sau này, khi trở thành Bộ trưởng Bộ Tuyên truyền, ông kể với bạn bè với giọng phù phiếm và yếm thế cố hữu: "Cô ấy phản bội tôi vì anh chàng kia có nhiều tiền hơn, có điều kiện dẫn cô đi ăn và đi xem nhạc kịch. Cô ta khờ dại làm sao!... Bây giờ cô ta có thể trở thành phu nhân Bộ trưởng Bộ Tuyên truyền! Hẳn cô ta phải lấy làm thất vọng!" Anke cưới "anh chàng kia" rồi ly dị, và vào năm đến Berlin được Göbbels giới thiệu làm việc cho một tờ tạp chí.

Bước đi lên[sửa | sửa mã nguồn]

Lần đầu tiên Göbbels nghe Hitler diễn thuyết là vào năm 1922, rồi gia nhập Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội chủ nghĩa, tức Quốc xã. Nhưng phong trào chưa khám phá tài năng của Göbbels. Ba năm sau, khi nghe ông phát biểu với khả năng hùng hồn, Gregor Stresser, lúc ấy được xem như nhân vật thứ 2 trong đảng, quyết định sử dụng tài năng này của ông.

Người có nước da ngăm đen, hơi thấp, đầu óc nhanh nhẹn, cá tính phức tạp và dễ bị khích động, ở tuổi 28, Göbbels trở thành nhà hùng biện lôi cuốn, một người theo chủ nghĩa quốc gia cực đoan, một ngòi bút sắc bén và – hiếm hoi trong hàng ngũ Quốc xã – có trình độ tri thức hoàn chỉnh. Heinrich Himmler vừa trao chức vụ bí thư cho Strasser để có thêm thời gian nuôi gà. Strasser cử Göbbels vào thay thế. Đấy là một quyết định có tính định mệnh.

Tư tưởng cấp tiến của Strasser và niềm tin vào "xã hội" trong cái tên "Quốc gia Xã hội Chủ nghĩa" tỏ ra thu hút đối với Göbbels. Cả hai muốn xây dựng đảng dựa trên giai cấp vô sản. Nhật ký của Göbbels ghi đầy ý tưởng thiên về chủ nghĩa Cộng sản vào thời gian này.

Đối với Hitler, tư tưởng của Göbbels trong thời gian đầu có vẻ như đi ra ngoài cương lĩnh của đảng. Hitler cảm thấy bất an khi thấy sự thành công của hai anh em nhà Strasser và của Göbbels trong việc gây dựng một nhánh của đảng thiên về vô sản, cấp tiến ở miền bắc. Nếu để họ tự do hành động, họ có thể đoạt quyền lãnh đạo đảng, và đi theo mục đích mà Hitler đả phá một cách mãnh liệt. Cuộc chạm trán xảy ra vào mùa thu 1925 và tháng 2 năm 1926.

Cuộc chạm trán là do Gregor Strasser và Göbbels gây ra trên một vấn đề nhạy cảm ở Đức thời bấy giờ. Đấy là đề xuất của các đảng viên Dân chủ Xã hội và Cộng sản nhằm tịch thu đất đai và tài sản kếch sù của những gia đình hoàng tộc của vương triều đã bị lật đổ để nhập vào công sản của chế độ Cộng hòa. Việc này sẽ được quyết định qua một cuộc trưng cầu dân ý, theo tinh thần của Hiến pháp Weimar. Gregor Strasser và Göbbels đề xuất Đảng Quốc xã hợp tác với các đảng Dân chủ Xã hội và Cộng sản, và hậu thuẫn chiến dịch tịch thu tài sản của giới quý tộc.

Hitler giận dữ tột độ. Vài nhà cầm quyền thuộc chế độ cũ đã đóng góp tài chính cho Đảng Quốc xã. Hơn nữa, một số nhà công nghiệp lớn đang tỏ ý tài trợ cho phong trào của Hitler chính vì Đảng Quốc xã hứa hẹn sẽ đàn áp các phe nhóm Cộng sản, Xã hội và nghiệp đoàn. Nếu Gregor Strasser và Göbbels thi hành kế hoạch của họ, nguồn tài trợ cho Quốc xã sẽ khô cạn.

Tuy nhiên, trước khi Hitler có thời giờ hành động, ngày 22 tháng 11 năm 1925 tại Hanover, Strasser triệu tập đại hội các lãnh đạo đảng ở miền bắc. Mục đích của đại hội là huy động nhánh miền bắc của Đảng Quốc xã đi hậu thuẫn chiến dịch tịch thu tài sản, và phát động một chương trình kinh tế mới, từ bỏ cương lĩnh gồm 25 điểm mà Quốc xã đã công bố vào năm 1920. Hai anh em Strasser và Göbbels muốn quốc hữu hóa công nghiệp lớn và bất động sản giàu có.

Hitler từ chối tham dự đại hội, nhưng phái người phụ tá trung thành Gottfried Feder thay mặt ông và đàn áp nhóm đảng viên phản loạn. Göbbels đòi trục xuất Feder khỏi đại hội. Vài nhà lãnh đạo đảng nổi danh sau này có mặt trong đại hội, nhưng chỉ có Robert Ley lên tiếng ủng hộ Hitler. Khi Ley và Feder biện luận rằng đại hội đã sa đà, rằng không thể giải quyết việc gì nếu không có Hitler, thì Göbbels lớn tiếng: "Tôi yêu cầu trục xuất nhà tiểu tư sản Adolf Hitler khỏi Đảng Quốc xã!"

Gregor Strasser nghĩ Göbbels đã thay đổi nhiều từ khi bị Hitler mê hoặc 3 năm trước. Sau phiên tòa xử vụ Đảo chính Nhà hàng bia, Göbbels đã ca tụng Hitler:

Giống như một ngôi sao mới lên... người đã cho chúng tôi niềm tin... Những gì ông phát biểu là ngôn từ vĩ đại nhất ở Đức kể từ Bismarck... Một ngày nào đấy, nước Đức sẽ cảm ơn ông...

Nhưng bây giờ, một năm rưỡi sau, thần tượng của Göbbels đã sụp đổ. Hitler đã trở thành "tiểu tư sản" đáng bị tống cổ ra khỏi đảng. Vì chỉ có Ley và Feder chống đối, đại hội ở Hanover biểu quyết chấp nhận chương trình mới của đảng do Strasser đề xuất và tham gia cùng những người Mác-xít vận động cuộc trưng cầu dân ý để tịch thu tài sản của các gia đình vương triều lúc trước.

Ngày 14 tháng 2 năm 1926, Hitler phản công. Ông triệu tập một đại hội ở Bamberg, miền nam nước Đức, khôn ranh chọn ngày làm việc để các nhà lãnh đạo đảng ở miền bắc khó rời bỏ công việc của họ mà tham dự đại hội. Kết quả là chỉ có Gregor Strasser và Göbbels từ miền bắc tham dự. Họ bị các nhà lãnh đạo đảng ở miền nam dùng số đông áp đảo. Các sử gia Đức thiên Quốc xã và một số tác giả nước ngoài bị họ dẫn dắt kể lại rằng trong đại hội này, Göbbels bỏ rơi Strasser mà về phe Hitler. Nhưng nhật ký của Göbbels sau này cho thấy ông không phản bội Strasser một cách nhanh chóng như thế. Nhật ký ghi là lúc đầu Göbbels nghĩ Hitler hoàn toàn sai lầm và không có ý định về phe với ông. Göbbels ghi lại:

Hitler phát biểu trong hai giờ đồng hồ... Hitler là kiểu người gì thế? Hoàn toàn sai lầm về vấn đề Nga... Kinh khủng!... Ta phải tiêu diệt Nga!... Không nên đả động đến tài sản của giới quý tộc. Kinh khiếp!... Tôi không thể thốt lên tiếng nào.

Chắc chắn đây là một trong những nỗi thất vọng lớn lao nhất trong đời tôi. Tôi không còn tin tưởng hoàn toàn nơi Hitler...

Để chứng tỏ mình trung thành với ai, Göbbels tìm gặp Strasser hầu an ủi ông này.

Nhưng Hitler nắm rõ tâm lý của Göbbels giỏi hơn là Strasser. Nhật ký của Göbbels ghi là Hitler mời ông đến München để phát biểu ngày 8 tháng 4 năm 1926, tức gần 2 tháng sau đại hội đảng ở Bamberg. Ông đi đến ngày 7 tháng 4 và thấy xe của Hitler đang chờ sẵn, và ông được đón tiếp một cách trọng thị. Ngày kế tiếp, khi ông đến diễn đàn, Hitler đã chờ sắn ở đấy. Khi ông bước vào, tiếng chào đón rộ lên. Ông phát biểu trong hai giờ rưỡi trên cùng khán đài với Hitler, rồi tiếng hoan hô nổi lên, và Hitler ôm hôn ông.

Ít ngày sau, Göbbels đầu hàng hoàn toàn. Ông ghi trong nhật ký:

Ngày 13 tháng 8, Hitler phát biểu trong ba giờ. Xuất sắc. Ông ấy có thể làm cho ta nghi ngờ quan điểm của mình. Nga muốn nuốt chửng chúng ta... Ông ấy đã nghĩ đến mọi việc... Tôi cảm phục con người vĩ đại, một thiên tài chính trị.

Khi Göbbels rời München, ông trở thành người của Hitler và trung thành với Hitler cho đến ngày cuối cùng.

Trong mùa hè, Göbbels dành nhiều thời giờ đến thảo luận với Hitler, và nhật ký của ông ghi đầy thêm lời tán tụng Lãnh tụ. Tháng 8 năm 1926, Göbbels công khai tách rời khỏi Strasser trong một bài đăng trên tờ báo của đảng:

Chỉ bây giờ tôi mới nhận ra bản chất thực của các anh [Strasser và nhóm của ông]... Đừng nói nhiều về lý tưởng và đừng tự lừa dối mà nghĩ rằng các anh là những nhà tiền phong... Chúng ta không có gì phải hối hận nếu siết chặt hàng ngũ sau lưng Hitler... Tôi thấy ông ấy là con người vĩ đại nhất trong tất cả chúng ta, vĩ đại hơn các anh và tôi...

Tháng 10 năm 1926, Hitler cử Göbbels làm Xứ ủy Berlin. Ông chỉ thị cho Göbbels quét sạch đám SA đang tranh cãi nhau và cản trở bước tiến của phong trào Quốc xã. Thủ đô Berlin là vùng "đỏ." Phần lớn cử tri ủng hộ các phe Xã hội và Cộng sản. Không sờn lòng, Göbbels bắt tay vào công việc muôn vàn khó khăn lúc mới 29 tuổi, chỉ sau một năm rưỡi bước ra từ bóng tối để trở thành một trong những ngọn đèn soi đường cho Đảng Quốc xã.

Hai năm sau, ông thay thế Strasser trong chức vụ cầm đầu cơ quan truyên truyền của đảng khi Strasser lên chỉ huy Ban Tổ chức Chính trị. Göbbels vẫn giữ chức vụ Xứ ủy Berlin; thành công của ông trong việc tái tổ chức cơ sở đảng ở đây và tài tuyên truyền khiến cho Hitler có ấn tượng mạnh với ông. Miệng lưỡi liến thoắng và châm chích cùng đầu óc lanh lợi của ông khiến cho các phụ tá khác của Hitler có ác cảm với ông. Nhưng Hitler cứ để cho các phụ tá bất hòa với nhau, vì như thế ông an tâm là không ai âm mưu với nhau để chống đối ông. Ông không bao giờ tin tưởng Strasser hoàn toàn, nhưng luôn trông cậy vào lòng trung kiên của Göbbels. Hơn nữa, Göbbels có đầy ý tưởng hữu ích cho ông. Lý do khác là Göbbels có tờ báo của riêng đảng bộ ở Berlin và có tài xách động quần chúng – là hai lợi thế sáng giá cho đảng.

Vào thời gian 1932, năm lãnh đạo chóp bu của Quốc xã: Hitler, Göring, Göbbels, Strasser và Frick có sự bất đồng đáng kể. Strasser khuyên Quốc xã ít nhất nên "khoan dung" với chính phủ Schleicher tuy bản thân mình muốn tham gia. Ông được sự hậu thuẫn của Frick, người đứng đầu khối Quốc xã ở Nghị viện – với nhiều người trong số này e sợ mất chức đại biểu nếu Hitler đòi tổng tuyển cử lại. Göring và Göbbels kiên quyết chống lại ý kiến của Strasser và kéo Hitler về phe mình.

Vụ hỏa hoạn ở Tòa nhà Nghị viện[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 31 tháng 1 năm 1933, một ngày sau khi Hitler được bổ nhiệm thủ tướng, Göbbels ghi vào nhật ký:

Trong buổi họp với Lãnh tụ, ta thảo đường lối cho cuộc chiến chống lại sự khủng bố Đỏ. Trước mắt, ta sẽ tránh đối đầu trực tiếp, phải chờ cho cách mạng Bôn-sê-vích bùng cháy trước. Vào thời điểm thích hợp, ta sẽ đánh.

Và tuy thế, dù đã thi hành mọi hình thức khủng bố, "cách mạng Bôn-sê-vích" mà Göbbels, Hitler và Göring trông đợi đã không "bùng cháy." Nếu khiêu khích không được, liệu có thể hư cấu một cuộc cách mạng như thế được không?

Vào buổi tối 27 tháng 2 năm 1933, Tòa nhà Nghị viện bốc cháy dữ dội. có đủ chứng cứ hợp lý cho thấy chính Quốc xã đã lên kế hoạch và tạo ra đám cháy nhằm phục vụ mưu đồ chính trị của họ.

Ý tưởng gây đám cháy hầu như chắc chắn xuất phát từ Göbbels và Göring. Một nhân viên trong Bộ Nội vụ Phổ lúc bấy giờ là Hans Gisevius khai trước Tòa án Nürnberg rằng "chính Göbbels là người đầu tiên nghĩ đến việc đốt cháy tòa nhà Nghị viện."

Với mọi nguồn lực của chính phủ trung ương và chính quyền Bang Phổ nắm trong tay và với túi tiền đầy ắp mà các doanh nghiệp đổ vào, Quốc xã mở chiến dịch tuyên truyền vận động theo tầm mức nước Đức chưa từng thấy bao giờ. Lần đầu tiên, đài truyền thanh của Nhà nước phát đi giọng nói của Hitler, Göring và Göbbels đến mọi miền của đất nước. Đường phố giăng đầy cờ mang chữ thập ngược, vang vọng tiếng bước của binh sĩ SA. Những cuộc mít-tinh, diễu hành đốt đuốc buổi tối và âm thanh lan khắp các quảng trường. những tấm pa-nô đầy dẫy hình ảnh tuyên truyền rực rỡ của Quốc xã, và trong đêm tối ánh lửa trại soi sáng những triền đồi. Cử tri bị phỉnh phờ với những lời hứa về thiên đường Đức, bị đội quân áo nâu trên đường phố dọa dẫm khủng bố và kinh hãi vì những "phát hiện" về cuộc "cách mạng" của Cộng sản.

Nghệ thuật tuyên truyền[sửa | sửa mã nguồn]

Göbbels góp công rất lớn cho sự đi lên của Quốc xã, nhờ nghệ thuật tuyên truyền của ông, mà vài việc điển hình được ghi dưới đây.

"Liệt sĩ" Quốc xã.. Một trong những chỉ huy SA cấp cơ sở ở thủ đô BerlinHorst Wessel, con của một mục sư Tin lành. Anh này bỏ gia đình, bỏ học để đến ngụ trong một khu nhà tồi tàn, sống chung với một phụ nữ lúc trước làm gái bán dâm và cống hiến cuộc đời của anh ta để chiến đấu cho Quốc xã. Nhiều người chống Quốc xã cho rằng Wessel kiếm tiền bằng cách làm ma cô dắt gái, nhưng có lẽ đấy là lời phóng đại. Chắc chắn là anh ta giao thiệp với ma cô và gái mại dâm. Tháng 2/1930, bị đảng viên Cộng sản hạ sát. Đáng lẽ Wessel đã đi vào quên lãng cùng với hàng trăm nạn nhân khác của hai bên đã bỏ mình khi xô xát trên đường phố. Chỉ có điều khác biệt: Wessel có một ca khúc do anh ta soạn cả nhạc và lời. Đấy là bài Horst Wessel (cũng có tựa là Die Fahne Hoch – Ngọn cờ giương cao), chẳng bao lâu trở thành ca khúc chính thức của Đảng Quốc xã và sau này là quốc ca chính thức thứ hai – sau bài Deutschland über Alles – của Đế chế Thứ Ba. Nhờ nghệ thuật tuyên truyền khéo léo của Göbbels, Horst Wessel trở thành một trong những anh hùng huyền thoại vĩ đại nhất của phong trào, được ca tụng là người có lý tưởng thuần khiết đã bỏ mình vì sự nghiệp.

Tuyên truyền thắng lợi bầu cử. Ngày 15 tháng 1 năm 1933, trong khi Schleicher đang hoan hỉ nói về ngày tàn của Hitler, Quốc xã đạt kết quả khả quan trong cuộc bầu cử ở Bang Lippe, chiếm 39% số phiếu trong tổng số 90.000 phiếu, tăng được 17% so với kỳ bầu cử trước. Tuy kết quả chỉ là nhỏ nhoi so với cấp toàn quốc, Göbbels chỉ huy một chiến dịch truyên truyền mạnh mẽ cho "thắng lợi" này. Điều lạ lùng là việc tuyên truyền gây ấn tượng cho một số người của phe bảo thủ, kể cả người đứng sau Tổng thống Ludwig von Hindenburg, chủ yếu là Chánh văn phòng Meissner và con trai ông, Oskar. Hitler đã gây ấn tượng mạnh với người con trai của Tổng thống khi hai người gặp gỡ riêng với nhau. Từ đó, ảnh hưởng của Hitler lan đến người cha.

Hitler tranh cử Tổng thống. Trong cuộc bầu cử Tổng thống Đức tháng 5 năm 1932, Hitler lao mình vào chiến dịch tranh cử với năng lượng dữ dội, di chuyển khắp nước Đức, phát biểu với đám đông trong nhiều buổi đại hội và thôi thúc họ đến mức độ cuồng loạn. Göbbels và Strasser, hai người có tài ăn nói làm mê mẩn lòng người, cũng lao vào lịch phát biểu tương tự. Nhưng chưa hết. Họ chỉ đạo một chiến dịch tuyên truyền rầm rộ mà nước Đức chưa từng thấy bao giờ. Họ dán hàng triệu pa-nô đầy màu sắc khắp các thành phố và thị trấn, phân phối 8 triệu tờ bướm và thêm 12 triệu bản tờ báo của đảng, tổ chức 3.000 buổi mít-tinh lớn nhỏ mỗi ngày khắp nước Đức. Lần đầu tiên trong một cuộc bầu cử ở Đức, Quốc xã sử dụng phim ảnh, thêm máy hát phát ra loa đặt trên xe tải.

Khai mạc Nghị viện. Hitler cùng Göbbels thực hiện một động thái thần sầu khai mạc phiên họp Nghị viện mới ở Nhà thờ Doanh trại Potsdam, là thánh địa của nước Phổ xa xưa, gợi lại trong lòng người Đức nhiều hoài niệm về đế chế quang vinh. Ngày được chọn để cử hành lễ khai mạc Nghị viện đầu tiên của Quốc xã, 21 tháng 3 năm 1933, cũng có ý nghĩa. Đấy là ngày kỷ niệm Bismarck khai mạc Nghị viện đầu tiên của Đế chế thứ Hai vào năm 1871. Göbbels (đã nhậm chức Bộ trưởng Bộ Thông tin Quần chúng và Tuyên truyền ngày 13 tháng 3 năm 1933) phụ trách dàn dựng nghi thức và chỉ đạo công tác truyền thanh khắp cả nước. Để tỏ lộ lòng khiêm tốn sâu sắc đối với vị Tổng thống, Hitler cúi đầu thật thấp trước mặt Hindenburg và nắm lấy bàn tay ông. Trong ánh sáng nhấp nháy của những ngọn đèn máy ảnh và giữa tiếng lịch kịch của máy quay phim – mà Göbbels đã cho bố trí cùng với micrô ở những góc cạnh thích hợp nhất – hình ảnh vị Thống chế Đức và người hạ sĩ gốc Áo nắm chặt tay nhau được ghi lại cho cả nước Đức và thế giới cùng xem.

Thế vận hội Berlin 1936. Qua Thế vận hội này Göbbels có một cơ hội bằng vàng để tạo ấn tượng cho thế giới về những thành tựu của Đế chế Thứ Ba. Nào nước Đức tạo nên phong thái tốt nhất có thể được. Chưa từng có Thế vận hội nào được tổ chức ngoạn mục như thế với chương trình giải trí phong phú như thế. Göring, Ribbentrop và Göbbels tổ chức nhiều buổi tiếp tân lộng lẫy đón khách nước ngoài. Du khách, nhất là người Anh và người Mỹ, có ấn tượng mạnh đối với những gì họ nhìn thấy: hiển nhiên là một dân tộc hạnh phúc, khỏe mạnh, thân thiện, đoàn kết dưới Hitler. Họ cho biết đấy là cả sự khác biệt so với những gì họ đọc qua những bài báo gửi đi từ Berlin.

Chuẩn bị việc thôn tính Châu Âu. Để lấy cớ cho Đức xâm lăng Áo năm 1938, Göbbels dựng nên những mẩu chuyện về tình hình rối loạn Đỏ – xô xát, bắn giết, cướp bóc – trên đường phố chính ở Viên.

Năm 1939, Quốc xã cũng đã dàn dựng để đánh lừa dân Đức và những người cả tin khác ở Châu Âu. Trong nhiều ngày, điệp viên Đức đã xách động nhiều vụ gây rối ở các thành phố Tiệp Khắc. Họ không được thành công lắm vì lý do oái oăm như công sứ Đức ở Praha báo cáo: "Cảnh sát Tiệp Khắc được lệnh không hành động chống người Đức, ngay cả trong các trường hợp bị khiêu khích." Nhưng Göbbels đã khuấy động báo chí Đức gây ồn ào về cái mà họ gọi là những hành động khủng bố của người Tiệp Khắc chống lại người Đức đáng thương. Như đại sứ Pháp báo cáo về Paris, những hàng tít lớn trông giống như trường hợp mà TS. Göbbels đã dựng nên trong cuộc khủng hoảng Sudetenland. Qua đấy, Hitler có thể trấn an người dân Đức rằng đồng bào của họ sẽ không phải chịu cảnh bơ vơ lâu nữa.

Quốc xã hóa nền văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]

Vào buổi tối 10 tháng 5 năm 1933, khoảng 4 tháng rưỡi sau khi Hitler trở thành thủ tướng, một cảnh tượng xảy ra ở Berlin chưa từng thấy ở thế giới phương Tây kể từ thời Trung cổ. Khoảng giữa đêm, cuộc diễu hành rước đuốc của hàng nghìn sinh viên kết thúc trên quảng trường đối diện Đại học Berlin. Một đống sách khổng lồ được châm lửa, rồi khi ngọn lửa bùng lên có thêm sách được ném vào, cuối cùng khoảng 20.000 quyển sách cháy thành tro. Cảnh tượng tương tự diễn ra ở vài thành phố khác. Chiến dịch đốt sách đã bắt đầu.

Nhiều quyển sách do đám sinh viên ném vào đống lửa đêm ấy dưới đôi mắt hài lòng của TS. Göbbels là tác phẩm của những tác giả đã nổi tiếng trên thế giới. Trong số tác giả Đức gồm có Thomas Mann, Heinrich Mann, Lion Feuchtwanger, Jakob Wassermann, Stefan Zweig, Erich Maria Remarque, Walther Rathenau, Albert Einstein, Alfred KerrHugo Preuss – người cuối cùng đã đóng góp vào việc soạn thảo bản hiến pháp của Cộng hòa Đức. Các tác giả nước ngoài gồm: Jack London, Upton Sinclair, Helen Keller, Margaret Sancher, H.G. Wells, Havelock Ellis, Arthur Schnitzler, Freud, Gide, Zola, Proust.

Bộ trưởng Tuyên truyền Göbbels phát biểu với sinh viên sau khi các quyển sách đã hóa thành tro:

Tâm hồn của dân tộc Đức có thể cất lên tiếng nói trở lại. Những ngọn lửa này không những rọi chiếu hồi kết cục của một kỷ nguyên cũ, mà còn soi sáng cho kỷ nguyên mới.

Kỷ nguyên Quốc xã mới của nền văn hóa Đức được soi sáng không chỉ bởi những đống lửa đốt sách vở, mà còn qua những quy định theo tầm mức chưa một quốc gia phương tây hiện đại nào từng thấy. Có biện pháp âm thầm, không thể hiện biểu tượng như đống lửa sách nhưng hữu hiệu, như việc quy định số ấn bản lưu hành hoặc trữ trong thư viện và đề tài của sách mới. Ngay từ thời gian đầu, ngày 22 tháng 9 năm 1933, Ban Văn hóa Đế chế được thành lập và được giao cho Göbbels quản lý. Chức năng của Ban này được luật quy định như sau:

Nhằm theo đuổi một chính sách của văn hóa Đức, cần thiết phải tập hợp lại những nghệ sĩ có sáng kiến trong mọi lĩnh vực vào một tổ chức dưới quyền lãnh đạo của Quốc xã. Đế chế không những sẽ quy định đường hướng tiến triển về tinh thần và tâm linh, mà còn sẽ chỉ đạo và tổ chức các ngành nghề.

Nhiều phòng được đặt ra dưới Ban Văn hóa Đế chế để hướng dẫn và kiểm soát cuộc sống văn hóa: các phòng Đế chế về mỹ thuật, âm nhạc, sân khấu, văn học, báo chí, truyền thanh và phim ảnh. Mọi người hoạt động trong những lĩnh vực này đều bị buộc phải gia nhập một phòng tương ứng, trong đấy các quyết định và chỉ đạo có hiệu lực theo luật định. Trong số các chức năng khác, các phòng có thể trục xuất – hoặc từ chối đơn xin gia nhập – người "thiếu tin cậy về chính trị." Có nghĩa là người không sốt sắng lắm với Quốc xã thường bị cấm hành nghề và thế là mất kế sinh nhai.

Sự kiểm soát báo chí, truyền thanh và phim ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Mỗi buổi sáng, biên tập viên của các nhật báo ở Berlin và thông tín viên báo chí xuất bản nơi khác tề tựu ở Bộ Tuyên truyền để nghe TS. Göbbels hoặc phụ tá của ông thông báo cho phép in tin nào và cấm tin nào, viết bản tin ra sao và đề tựa như thế nào, chiến dịch truyên truyền nào phải chấm dứt và chiến dịch nào phải bắt đầu, và bài xã luận nào cần viết. Nếu có trường hợp hiểu lầm, một văn bản được gửi đi kèm lời chỉ dẫn bằng miệng. Văn bản được gửi bằng điện tín hoặc thư bưu điện đến các tờ báo ở xa.

Luật Báo chí ngày 4 tháng 10 năm 1933 quy định người "trong sạch" về chính trị và chủng tộc mới được làm biên tập viên dưới thời Quốc xã: phải có quốc tịch Đức, thuộc chủng tộc Aryan và không kết hôn với người Do Thái. Điều 14 của Luật Báo chí quy định biên tập phải "loại ra khỏi báo chí bất kỳ bài viết nào... có xu hướng làm suy yếu sức mạnh của Đức Quốc xã, ý chí nội tại hoặc bên ngoài của dân tộc Đức, nền quốc phòng của Đức... hoặc xúc phạm danh dự và phẩm giá của nước Đức." Đấy là những vi phạm mà nếu Luật được áp dụng trước 1933 sẽ trấn áp tất cả biên tập viên của Quốc xã. Bây giờ Luật dẫn đến việc loại bỏ những tờ báo và người làm báo không phải là Quốc xã. Vài tờ báo còn tồn tại là nhờ Văn phòng Báo chí Đức can thiệp vì muốn duy trì những tờ báo danh tiếng quốc tế này hầu tạo ấn tượng cho thế giới bên ngoài.

Khi mọi tờ báo ở Đức đã được chỉ dẫn phải đăng gì, viết bản tin và xã luận như thế nào, điều không khỏi là có sự tuân phục tai hại lan tràn khắp báo chí cả nước. Ngay cả một dân tộc vốn đã được điều hành chặt chẽ và chịu phục tùng chế độ cũng cảm thấy chán ngán với nhật báo. Số phát hành báo giảm nhanh chóng. Trong 4 năm đầu của chế độ Quốc xã, số tựa báo giảm từ 3.607 xuống còn 2.671.

Người nước ngoài ở Berlin cũng nhận ra cách thức mà báo chí, dưới quyền chỉ đạo chuyên nghiệp của Göbbels, đang lừa dối người dân Đức cả tin. Trong sáu năm, từ khi Quốc xã "điều phối" các tờ nhật báo, có nghĩa là dập tắt tự do báo chí, người dân đã bị cắt đứt khỏi sự thật của những gì diễn ra trên thế giới.

Có lúc vào năm 1934, Göbbels kêu gọi các biên tập viên hay khúm núm không nên viết bài quá đơn điệu. Một biên tập viên lại quá năng nổ với chỉ thị này, viết bài chỉ trích Bộ Tuyên truyền quá nghiêm khắc khiến cho báo chí trở nên chán ngắt. Tờ tuần báo của ông này lập tức bị đình bản ba tháng và chính ông bị Göbbels đưa vào trại tập trung.

Ngành truyền thanh và phim ảnh cũng bị nhanh chóng uốn nắn để phục vụ cho mục đích truyên truyền của Nhà nước Quốc xã. Göbbels thường lên tiếng trên đài truyền thanh (truyền hình chưa xuất hiện lúc này). Qua Cục Truyền thanh trong Bộ Tuyên truyền, ông kiểm soát hoàn toàn và lèo lái các chương trình truyền thanh cho mục đích của mình. Công việc càng thêm dễ dàng vì ở Đức, giống như những quốc gia Châu Âu khác, Nhà nước nắm độc quyền lĩnh vực truyền thanh.

Ngành phim ảnh vẫn còn nằm trong tay công ty tư nhân, nhưng Bộ Tuyên truyền và Phòng Phim ảnh kiểm soát mọi hoạt động trong ngành, với chức năng – theo ngôn từ của một bài xã luận chính thức – "nhằm đưa ngành phim ảnh thoát ra khỏi phạm trù của những tư tưởng kinh tế tự do..."

Trong cả hai trường hợp, hậu quả đối với người Đức là mang đến những chương trình truyền thanh và phim ảnh ngớ ngẩn và chán phèo, cũng giống như báo chí xuất bản định kỳ. Ngay cả một dân tộc vốn quen chịu o ép cũng tỏ ý phản kháng. Người hâm mộ lánh xa những phim của Quốc xã và chen chúc đến xem một số ít phim nước ngoài (phần lớn là phim Hollywood hạng nhì) mà Göring cho phép chiếu trong nước. Có lúc giữa thập kỷ 1930, Bộ trưởng Nội vụ Wilhelm Frick ra một lời cảnh cáo nghiêm khắc về "thái độ phản trắc của khán giả phim ảnh."

Tương tự, các chương trình truyền thanh bị chê bai thậm tệ, đến nỗi chủ tịch Phòng Truyền thanh Horst Dressler-Andress tuyên bố lời ta thán như thế là "xúc phạm đến nền văn hóa Đức" và sẽ không được dung thứ. Trong những ngày này ở thập kỷ 1930s, thính giả Đức có thể bắt nghe một số đài nước ngoài mà không sợ rủi ro đến tính mạng như trong Thế chiến II sau này. Có lẽ nhiều người Đức làm thế, tuy tác giả có cảm tưởng TS. Göbbels đã đúng khi cho rằng truyền thanh là công cụ tuyên truyền hữu hiệu nhất.

Người ta dễ chịu ảnh hưởng bởi ngành báo chí và truyền thanh bị kiểm duyệt trong một nước chuyên chế. Điều đáng ngạc nhiên là chế độ tuyên truyền dai dẳng gồm những điều bịa đặt và bóp méo sự thật cuối cùng gây ấn tượng trên tâm tư con người và thường khiến họ dễ lầm lạc. Sống nhiều năm dưới chế độ tuyên truyền liên tục có tính toán thì khó mà thoát khỏi tầm ảnh hưởng. Trong nhà riêng hoặc văn phòng người Đức, đôi lúc trong buổi chuyện trò cởi mở với một người mới gặp ở nhà hàng, quầy bia, quán café, người nước ngoài thường nghe những lời khẳng định lạ lùng từ người có vẻ như thông minh và có học thức. Hiển nhiên là họ lặp lại như con vẹt những điều vô lý mà họ đã nghe qua đài truyền thanh hoặc đọc qua báo chí. Đôi lúc người nước ngoài có thể thử nói ra sự thật, nhưng được đáp lại với cái nhìn kinh ngạc, với sự im lặng, như thể ta đã phạm thánh. Từ đấy, có thể nhận ra chỉ là vô ích nếu cố tiếp cận với một tư tưởng đã bị bẻ cong, đã thấm nhuần theo cách mà Hitler và Göbbels muốn uốn nắn.

Vài vụ việc tuyên truyền nổi bật khác[sửa | sửa mã nguồn]

Vụ đánh đắm tàu hành khách Athenia. Tối ngày 3 tháng 9 năm 1939, chiếc tàu Athenia của Anh chở 1.400 hành khách bị đánh đắm lúc 9 giờ, cách Hebrides (tây Scotland) khoảng 320 kilômét về phía tây. Có 112 hành khách tử vong, trong số ấy có 28 người mang quốc tịch Mỹ. Bộ Tuyên truyền Đức kiểm tra với Bộ Tư lệnh Hải quân Đức, được báo không có tàu ngầm Đức trong vùng, và lập tức phủ nhận trách nhiệm của Đức. Ngày 22 tháng 10, đích thân Göbbels phát biểu trên sóng truyền thanh mà kết án Churchill đã đánh đắm chiếc Athenia, và ngày hôm sau báo chí Đức phụ họa theo.

Đô đốc Karl Dönitz, lúc này là tư lệnh lực lượng tàu ngầm, nhiều năm sau tiết lộ sự thật:

Tôi gặp Thượng úy Hạm trưởng Lemp, khi chiếc tàu trở về căn cứ, và anh ấy yêu cầu nói chuyện riêng với tôi. Tôi nhận thấy ngay là anh ta tỏ vẻ rất buồn; anh nói ngay với tôi rằng anh nghĩ anh có trách nhiệm trong việc đánh đắm tàu Athenia. Tuân theo chỉ thị của tôi lúc trước, anh đã để ý theo dõi thương thuyền được vũ trang thành tàu tuần dương, và đã ra lệnh bắn ngư lôi đánh đắm một chiếc tàu mà sau đấy qua đài truyền thanh anh mới biết là chiếc Athenia, chỉ vì anh đã nhận lầm là một tàu tuần dương.

Đức bắn chìm chiếc Royal Oak. Ngày 14 tháng 10 năm 1939, tàu ngầm U-17 của Đức xâm nhập hệ thống phòng vệ của căn cứ hải quân Anh Scapa Flow và bắn chìm tàu thiết giáp Royal Oak Anh đang thả neo, khiến cho 786 sĩ quan và thủy thủ tử vong. Đấy là một thắng lợi đáng kể mà TS. Göbbels khai thác tận lực trong chiến dịch tuyên truyền của Đức, và nâng cao vị thế của hải quân trong đầu óc của Hitler.

Chiếm Pháo đài Eben Emael. Tháng 5 năm 1940, khi đánh qua Tây Âu, Đức đạt chiến công hiển hách khi chiếm được Pháo đài Eben Emael kiểm soát điểm hợp lưu của Sông Meuse và Kênh Albert. Pháo đài hiện đại này nằm ở vị trí có tầm quan trọng chiến lược, được xem là có cấu trúc kiên cố nhất Châu Âu, kiên cố hơn bất kỳ công sự nào mà Pháp xây ở Phòng tuyến Maginot hoặc Đức xây ở Bức tường Tây. Pháo đài gồm mạng lưới giao thông hào sâu bằng bê-tông cốt thép, những ổ súng được bảo vệ bằng lớp thép dày do 1.200 quân điều hành, được cho là có thể chống trả vô thời hạn những cuộc oanh kích của máy bay và đại pháo. Nhưng trong vòng 30 tiếng đồng hồ pháo đài này lại rơi vào tay 80 binh sĩ Đức dưới quyền chỉ huy của một trung sĩ. (Trung úy chỉ huy bị sự cố khiến ông đến muộn.) Quân Đức bay đến bằng 9 máy bay lượn đáp trên nóc pháo đài, và chỉ chịu thiệt hại nhẹ: 6 thiệt mạng và 19 bị thương. TS. Göbbels phát tán tin đồn là Đức có "vũ khí mới." Từ chiến dịch tuyên truyền này, chiến thắng Eben Emael của Đức trở thành một huyền thoại.

Xử lý nhóm âm mưu ám sát Hitler. Sau vụ ám sát hụt Hitler ngày 20 tháng 7 năm 1944, phiên xử đầu tiên của Tòa án Nhân dân diễn ra ở Berlin vào các ngày 7-8 tháng 8. Göbbels đã ra lệnh quay phim từng phút của phiên tòa để mang ra chiếu cho binh sĩ và dân chúng xem để làm gương. Vì thế, nhiều cách thức đã được thực hiện để làm cho các phạm nhân trông lôi thôi lếch thếch. Họ ăn mặc quần áo không ra kiểu gì cả, không được cạo râu, không có cổ áo, không có cà-vạt, không thắt lưng khiến cho quần trông lụng thụng. Đặc biệt, vị Thống chế Witzleben một thời kiêu hãnh giờ giống như một ông cụ xác xơ, móm mém.

Đến khi thi hành án tử hình, từng người bị lột trần cho đến eo, một thòng lọng bằng sợi dây dương cầm được tròng vào cổ họ và phía trên buộc vào cái móc treo thịt. Máy quay phim vẫn chạy rè rè trong khi tử tội đong đưa và ngạt thở, chiếc quần không có dây lưng cuối cùng tụt xuống, khiến cho họ trần truồng trong khi chết một cách đau đớn. Theo chỉ thị, cùng đêm ấy cuốn phim được tráng rồi được chuyển đến cho Hitler xem cùng những ảnh chụp trong phiên tòa. Có người nói Göbbels cố giữ không bị ngất xỉu bằng cách lấy hai bàn tay che đôi mắt.

Cuốn phim quay phiên tòa được quân Đồng minh tìm thấy và mang ra chiếu tại Tòa án Nürnberg. Nhưng không thể tìm thấy cuốn phim quay việc thi hành án; có lẽ Hitler đã ra lệnh tiêu hủy vì sợ rơi vào tay kẻ thù. Göbbels cho ráp nối cuốn phim và mang ra chiếu cho binh sĩ xem. Nhưng họ từ chối xem. Tại Trường Võ bị Lichterfelde, họ bước ra ngoài ngay khi khởi chiếu cuốn phim. Chẳng bao lâu, cuốn phim không còn được lưu hành nữa.

Göbbels đã đề nghị bắn ngay tù binh phi công Đồng minh để trả đũa việc ném bom xuống các thành phố của Đức.

Pháo đài Quốc gia. Tháng 4/1945, quân Mỹ chỉcòn cách Berlin 100 kilômét. Thủ tướng Anh Winston Churchill và giới lãnh đạo quân sự Anh công kích Tướng Dwight David "Ike" Eisenhower một cách cay đắng vì đã không tiến đến Berlin trước quân Nga – là việc dễ dàng. Nhưng Eisenhower và bộ tham mưu của ông bị ám ảnh với ý nghĩ là phải gấp rút tiến lên miền đông-nam sau khi bắt tay với quân Nga hầu chiếm được cái gọi là Pháo đài Quốc gia. Đây là nơi được cho là Hitler đang tập họp những lực lượng còn lại để cố chống cự trong vùng núi Alps hầu như không thể bị đánh xuyên thủng.

"Pháo đài Quốc gia" chỉ là một huyền thoại. Nó chỉ hiện hữu trong trò tuyên truyền của Göbbels và trong đầu óc cẩn trọng của tổng hành dinh của Eisenhower đã quá cả tin. Từ đầu tháng 3 năm 1945, quân báo Đồng minh đã đánh động Eisenhower rằng Quốc xã đang dự trù xây dựng một pháo đài kiên cố vùng rừng núi và chính Hitler sẽ chỉ huy cuộc phòng thủ ở đây từ biệt thự nghỉ dưỡng ở Berchtesgaden. Báo cáo cho biết những vách núi lởm hởm phủ đầy băng "trên thực tế là không thể đánh thủng được." Báo cáo tiếp:

Ở đây, được che chắn bởi thiên nhiên và bởi những vũ khí bí mật hữu hiệu nhất chưa được phát minh, các thế lực từ trước đến giờ điều hành nước Đức sẽ tái tổ chức để vực dậy nước này; ở đây họ sẽ chế tạo vũ khí trong những nhà máy chống bom, lưu trữ thực phẩm và thiết bị trong những hang núi rộng rãi nằm dưới đất, và tuyển chọn đặc biệt một đoàn quân gồm những người trẻ được được huấn luyện về chiến tranh du kích, rồi vũ trang và chỉ đạo cả quân đội nằm vùng để giải phóng Đức khỏi các lực lượng đang chiếm đóng.

Đây trông có vẻ như những tác giả bí ẩn người Anh và Mỹ đã xâm nhập quân báo của Eisenhower để gieo rắc huyền thoại. Dù sao đi nữa, tổng hành dinh của Eisenhower xem việc này là nghiêm trọng. Tướng tham mưu trưởng Bedell Smith dưới quyền Eisenhower thì ngẫm nghĩ đến khả năng khiếp đảm "của một chiến dịch kéo dài trong vùng rừng núi Alps" khiến gây tổn thất nặng cho binh sĩ Mỹ và kéo tài vô tận cuộc chiến.

Đây cũng là lần cuối cùng TS. Göbbels đầy sáng kiến đã thành công trong việc gây ảnh hưởng đến tiến trình chiến lược bằng màn tháo cáy tuyên truyền. Vì lẽ, tuy Adolf Hitler lúc đầu có nghĩ đến rút vào vùng rừng núi Áo-Bayern – gần sinh quán và là nơi ông có ngôi biệt thự ở vùng Obersalzberg – để cố chống cự, ông vẫn lưỡng lự rồi cuối cùng đã quá muộn.

Những ngày cuối cùng[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi quân Mỹ bắt tay với quân Nga bên bờ Sông Elbe, cách Berlin khoảng 40 kilômét về phía nam ngày 25 tháng 4, lãnh thổ Đức bị cắt ra làm hai mảnh bắc và nam. Adolf Hitler bị cô lập ở Berlin. Nhưng ông và vài thủ hạ cuồng tín nhất, trên tất cả là Göbbels, vẫn còn vin vào niềm hy vọng sẽ được cứu nguy vào phút chót bằng một phép lạ.

Một buổi tối đẹp trời trong tháng 4, Göbbels đọc cho Hitler nghe một trong những quyển sách mà Hitler thích nhất: Lịch sử Friedrich Đại đế của nhà văn Thomas Carlyle người Scotland. Chương ông đang đọc trình bày những ngày đen tối nhất trong cuộc Chiến tranh Bảy Năm tàn khốc, khi nhà vua lâm vào đường cùng và bảo các quan đại thần rằng đến ngày 15 tháng 2 nếu tình hình không sáng sủa thì ông sẽ từ bỏ và uống thuốc độc. Giai đoạn lịch sử này khá tương đồng với hiện tại, và hẳn Göbbels đọc lên với cả giọng điệu kịch tính:

"Hỡi Đức Vua quả cảm! Hãy chờ đợi trong ít lâu, rồi những ngày thống khổ sẽ qua đi. Mặt trời may mắn của Người đã ở trên tầng mây và chẳng bao lâu sẽ soi rọi đến Người." Ngày 12 tháng 2, Nữ hoàng Nga qua đời, Phép lạ của Vương triều Brandenburg đã đến.

Göbbels cho biết đôi mắt của Hitler đẫm lệ.

Với sự khích lệ như thế họ xin hai lá số chiêm tinh, được lưu trữ trong văn phòng "nghiên cứu" đa dạng của Himmler. Một lá số là của Hitler lập nên ngày 30 tháng 1 năm 1933, ngày ông lên cầm quyền; lá kia là của nền Cộng hòa Weimar, do một chiêm tinh gia ẩn danh lập ngày 9 tháng 11 năm 1918, ngày sáng lập nền Cộng hòa.

Một sự kiện kỳ diệu đã tỏ rõ, cả hai lá số tiên đoán chiến tranh bùng nổ năm 1939, những chiến thắng cho đến năm 1941, rồi một loạt những thất bại với đòn nặng nhất trong những tháng đầu năm 1945, đặc biệt trong hai tuần đầu tháng 4. Trong hai tuần cuối tháng 4, ta có thành công tạm thời. Rồi sẽ đến thời kỳ đình trệ cho đến tháng 8, và hòa bình trong tháng này. Trong ba năm kế nước Đức sẽ gặp nguy khó, nhưng bắt đầu từ năm 1948 sẽ trỗi dậy.

Tinh thần được củng cố bởi Carlyle và sự tiên đoán kỳ diệu của những vì sao, ngày 6 tháng 4 Göbbels ban bố lời hiệu triệu binh sĩ đang rút lui:

Lãnh tụ đã tuyên bố rằng ngay cả trong năm nay, vận may sẽ đến... Tố chất thực sự của thiên tài là tinh thần tỉnh táo và nhận thức chắc chắn về sự thay đổi đang đến. Lãnh tụ biết thời khắc chính xác thay đổi sẽ đến. Định mệnh đã phái ông đến với chúng ta hầu trong giai đoạn khốn khổ bên ngoài và bên trong này, chúng ta sẽ chứng giám cho phép lạ...

Chỉ một tuần sau, vào đêm 12 tháng 4, Göbbels tin rằng "thời khắc chính xác" đã đến. Đấy là ngày có thêm tin xấu. Quân Mỹ đã xuất hiện trên xa lộ Dessau-Berlin, Đức đã vội vã ra lệnh phá hủy hai nhà máy làm thuốc súng còn lại nằm gần đường tiến quân. Từ lúc này trở đi, binh sĩ Đức không được tiếp tế thêm đạn dược nữa. Đến đêm 12 tháng 4, trung tâm Berlin bốc cháy do máy bay Anh không kích. Những gì còn lại của Phủ Thủ tướng và Khách sạn Adlon đều bùng cháy. Một thư ký đưa tin khẩn đến Göbbels: Roosevelt đã chết!

Gương mặt Göbbels rạng rỡ hẳn lên. Ông kêu: "Mang ra rượu sâm-banh ngon nhất. Và gọi điện cho Lãnh tụ!"

Hitler đang ở trong một bong-ke sâu chờ cho cuộc không kích kết thúc. Ông nhấc điện thoại.

Göbbels nói: "Lãnh tụ, tôi xin chức mừng ông! Roosevelt đã chết! Lá số chiêm tinh tiên đoán trong hai tuần cuối tháng 4 sẽ có điểm ngoặt cho chúng ta. Hôm nay là Thứ Sáu, ngày 13 tháng 4. Đây là điểm ngoặt!"

Không có tài liệu ghi chép phản ứng của Hitler, nhưng có thể tưởng tượng ông cảm thấy phấn khởi qua Carlyle và chiêm tinh học. Riêng Göbbels và Krosigk thì sướng thỏa.

Nhưng tình hình ngày càng tồi tệ, quân địch ngày càng tiến gần đến Berlin. Ngày 22 tháng 4 năm 1945, Hitler cho gọi Göbbels đến, mời ông này, bà vợ cùng sáu đứa con vào ngụ trong bong-ke của Lãnh tụ vì ngôi nhà của họ đã bị bom phá hư hại nặng. Ông biết rằng ít nhất người thuộc hạ cuồng tín và trung thành này, cùng với gia đình, sẽ ở bên ông cho đến cùng.

Giữa 1 và 3 giờ sáng 29 tháng 4, Hitler cử hành hôn lễ chính thức với Eva Braun. Göbbels và Bormann ký làm người chứng.

Sau nghi lễ ngắn gọn là bữa điểm tâm ăn mừng hôn lễ trong phòng riêng của Hitler. Rượu sâm-banh được khui ra, và ngay cả bà Manzialy, người nấu các món ăn chay cho Hitler, cũng được mời dự, cùng với các thư ký, tướng lĩnh, Tham mưu trưởng Lục quân Krebs và Burgdorf, Bormann, cùng hai vợ chồng Göbbels. Họ nói chuyện về những ngày tươi đẹp xa xưa và những đồng chí trong đảng vào thời còn gắn bó với nhau. Hitler nói một cách trìu mến về cơ hội ông làm phù rể trong hôn lễ của Göbbels. Buổi tiệc mừng hôn lễ chìm vào không khí ảm đạm; vài người khách cố giấu những giọt nước mắt.

Trong bản "Tuyên cáo Chính trị", Hitler trục xuất những kẻ phản bội và chỉ thị cho Dönitz cách bổ nhiệm người trong chính phủ mới. Họ là "những người có danh giá vốn sẽ hoàn tất nhiệm vụ tiếp tục cuộc chiến bằng mọi cách." Göbbels sẽ là Thủ tướng. Lúc 4 giờ sáng ngày Chủ Nhật, 29 tháng 4, 1945. Hitler triệu vào Göbbels, Bormann, các Tướng Krebs và Burgdorf để chứng kiến khi ông ký vào "Tuyên cáo Chính trị" và họ đều ký tên làm chứng.

TS. Göbbels không muốn sống ở nước Đức sau khi vị Lãnh tụ mà ông tôn thờ đã ra đi. Ông đã gắn kết định mệnh của mình với Hitler, người duy nhất đã đưa ông lên đài danh vọng. Ông đã là nhà tiên tri và chuyên gia tuyên truyền cho phong trào Quốc xã. Chính ông, sau Hitler, là người đã sản sinh những huyền thoại. Để lưu truyền những huyền thoại này, không những Lãnh tụ mà cả người trợ lý thân cận nhất – người duy nhất trong số những chiến hữu cũ đã không phản bội ông – phải hy sinh qua cái chết. Ông cũng phải nêu một gương sáng vốn sẽ được nhớ mãi qua các thế hệ và một ngày nào đấy sẽ giúp khơi lại ngọn lửa của chủ nghĩa Quốc xã.

Có lẽ đấy là những ý nghĩ của Göbbels khi trở về căn phòng nhỏ của ông trong bong-ke để viết lại lời vĩnh biệt cho các thế hệ hiện tại và tương lai. Ông đặt tiêu đề là "Phụ lục cho Tuyên cáo Chính trị của Lãnh tụ."

Lãnh tụ đã ra lệnh cho tôi rời Berlin... và tham gia với tư cách một thành viên hàng đầu trong chính phủ do ông chỉ định.

Lần đầu tiên trong đời, tôi phải từ chối tuân hành lệnh của Lãnh tụ. Vợ tôi và các con tôi đều từ chối cùng với tôi. Ngoài sự kiện là những cảm nghĩ về nhân tính và lòng trung thành của riêng tôi không cho phép tôi bỏ rơi Lãnh tụ trong giờ khắc khó khăn này, nếu không làm thế cho đến cuối đời tôi sẽ hiện thân là kẻ phản bội đáng hổ thẹn và là tên vô lại thấp hèn, sẽ mất cả lòng tự trọng cũng như sự trọng vọng của đồng bào tôi...

Trong cơn ác mộng của những hành động bội phản vây quanh Lãnh tụ trong những ngày khủng hoảng nhất của cuộc chiến, phải có người nào đấy ở kề bên ông cho đến phút cuối mà không đòi hỏi gì...

Tôi tin qua cách này tôi đang phục vụ tốt nhất cho tương lai của dân tộc Đức. Trong hoàn cảnh khó khăn sắp đến, nêu gương tốt là điều quan trọng hơn con người...

Vì lý do ấy, cùng với vợ tôi, và thay mặt cho các con tôi vốn còn quá nhỏ không thể tự phát biểu và nếu đủ lớn khôn hẳn sẽ hoàn toàn đồng ý với quyết định này, tôi xin bày tỏ ý muốn không gì lay chuyển được là sẽ không rời khỏi thủ đô của Đế chế ngay cả nếu thủ đô thất thủ, mà ở lại bên Lãnh tụ, để kết liễu cuộc sống mà đối với cá nhân tôi không còn giá trị gì nữa nếu tôi không thể dùng cuộc sống này để phục vụ Lãnh tụ và ở bên ông.

Göbbels viết xong vào lúc 5 giờ rưỡi sáng ngày 29 tháng 4.

Lúc 2 giờ rưỡi xế chiều ngày 30 tháng 4, Hitler cùng Eva Braun nói lời vĩnh biệt với những người phụ tá thân cận nhất: Göbbels, hai tướng Krebs và Burgdorf, các thư ký, và người nấu bếp Manzialy. Bà vợ Göbbels không xuất hiện. Giống như Eva Braun, người phụ nữ cương nghị và xinh đẹp với mái tóc bạch kim này cảm thấy thoải mái được chết cùng người chồng. Nhưng bà cảm thấy khổ sở với việc giết sáu đứa con – những ngày này đang vui vẻ nô đùa trong bong-ke mà không hề biết gì cả. Hai hoặc 3 đêm trước, bà đã nói với nữ phi công Reitsch: Cô Hanna thân yêu, khi phút cuối đã đến cô phải giúp tôi nếu tôi trở nên yếu lòng vì mấy đứa trẻ... Chúng nó thuộc về Đế chế thứ Ba và thuộc về Lãnh tụ, và nếu cả hai đều không còn nữa thì không còn có chỗ cho chúng nó. Tôi sợ nhất là tôi quá yếu đuối vào thời khắc cuối. Bây giờ, ở trong gian phòng riêng nhỏ hẹp, bà đang cố gắng vượt qua nỗi sợ hãi cùng cực nhất. Các con của bà và tuổi của chúng là: Hela 12, Hilda 11, Helmut 9, Holde 7, Hedda 5, và Heide 3.

Ở hành lang bên ngoài, Göbbels, Bormann cùng vài người khác chờ đợi trong khi Hitler cùng Eva Braun ở trong phòng riêng của họ mằ tự kết liễu cuộc đời.

Hai thi thể được mang ra ngoài khu vườn, trong khi đại bác ngưng bắn, được để xuống một hố đạn rồi đốt bằng xăng. Nhóm người, do Göbbels và Bormann dẫn đầu, rút vào đứng trong hầm tránh bom nơi cửa thoát hiểm. Khi ngọn lửa bùng lên, họ đứng nghiêm, đưa cánh tay phải lên chào theo kiểu Quốc xã. Nghi thức diễn ra ngắn gọn, vì đạn pháo của Hồng quân lại bắt đầu rơi xuống khu vườn. Nhóm người còn sống đi vào bên trong bong-ke, để lại ngọn lửa làm nốt công việc xóa đi mọi dấu vết của Adolf Hitler và vợ của ông.

Lúc 3:15 giờ chiều, Göbbels ông gửi bức điện của riêng mình cho Dönitz – là thông tin vô tuyến cuối cùng phát đi từ bong-ke.

Thủy sư Đô đốc Dönitz

TỐI MẬT

Lãnh tụ qua đời hôm nay lúc 15 giờ 30. Di chúc đề ngày 29 tháng 4 cử ông làm Tổng thống Đế chế... [Kế tiếp là tên những người chủ chốt được bổ nhiệm vào nội các.]

Theo lệnh của Lãnh tụ, Di chúc đã được gửi đến ông từ Berlin... Bormann có ý định đi đến ông hôm này và thông báo cho ông rõ tình hình. Thời gian và cách thức loan tin cho báo chí và binh sĩ là tùy nơi ông. Xin cho biết đã nhận được.

Göbbels

Göbbels nghĩ không cần thiết báo cho người Lãnh tụ mới về ý định của riêng ông. Đầu buổi tối 1/5, ông thực hiện ý định. Sáu đứa trẻ được chích thuốc độc. Rồi Göbbels gọi tùy viên của ông, Đại úy SS Guenther Schwaegermann, và chỉ thị anh này đi tìm một ít xăng.

Göbbels nói: "Schwaegermann, đây là sự bất trung tồi tệ nhất. Các tướng lĩnh đã phản bội Lãnh tụ. Tất cả đã mất. Tôi sẽ chết, cùng với vợ tôi và gia đình."

Ngay với tùy viên của mình, Göbbels vẫn không cho biết là ông vừa cho người sát hại các con của mình. "Anh sẽ đốt xác của chúng tôi. Anh có thể làm được chứ?"

Schwaegermann trả lời mình làm được, rồi phái hai hộ lý đi tìm xăng. Ít phút sau, khoảng 8:30 giờ, khi bên ngoài bắt đầu sẫm tối, TS. Göbbels và bà vợ đi qua bong-ke, chào giã biệt người nào họ gặp trong hành lang, đi lên các bậc cầu thang để ra khu vườn. Nơi đây, theo yêu cầu của họ, người hộ lý SS bắn hai phát súng vào phía sau đầu. Họ đổ 4 can xăng lên hai thi thể rồi châm lửa, nhưng việc hỏa thiêu không trọn vẹn. Những người còn sống sót trong bong-ke nóng lòng muốn chạy thoát ra ngoài và không để mất thời giờ mà lo hỏa thiêu những người đã chết.

Ngày hôm sau, quân Nga tìm thấy thi thể cháy thành than của hai vợ chồng và lập tức nhận dạng được họ.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]