Hiển Từ Thuận Thiên hoàng hậu

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Thuận Thiên (hoàng hậu))
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hiển Từ Thuận Thiên hoàng hậu
顯慈順天皇后
Hoàng hậu Việt Nam
Hoàng hậu nhà Trần
Tại vị 1237 - 1248
Tiền nhiệm Lý phế hậu
Kế nhiệm Nguyên Thánh Thiên Cảm hoàng hậu
Thông tin chung
Phu quân Khâm Minh đại vương
Trần Thái Tông
Hậu duệ
Tên đầy đủ Lý Oanh (李鶯)
Tước hiệu Thuận Thiên công chúa
Hoài vương phi
Hoàng hậu
Thụy hiệu Hiển Từ Thuận Thiên hoàng hậu
顯慈順天皇后
Hoàng tộc nhà Lý
nhà Trần
Thân phụ Lý Huệ Tông
Thân mẫu Linh Từ quốc mẫu
Sinh Tháng 6, 1216
bãi Cự Liên
Mất Tháng 6, 1248
Thăng Long
An táng Chiêu Lăng

Hiển Từ Thuận Thiên hoàng hậu (chữ Hán: 顯慈順天皇后, Tháng 6, 1216 - Tháng 6, 1248), là Hoàng hậu thứ 2 của Trần Thái Tông, vị hoàng đế đầu tiên của nhà Trần. Bà là thân mẫu của Trần Thánh Tông, Tĩnh Quốc đại vương Trần Quốc Khang và Chiêu Minh đại vương Trần Quang Khải, là tổ mẫu trực hệ của Trần Nhân Tông.

Xét về thân thế, bà là công chúa nhà Lý, dòng họ cai trị Đại Việt hơn 200 năm. Xuất thân hiển hách và cao quý, bà cùng Chiêu Thánh hoàng hậu, Nguyên Thánh Thiên Cảm hoàng hậu, Hiến Từ Tuyên Thánh hoàng hậu là những Hoàng hậu có xuất thân cao quý bậc nhất trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Hiển Từ hoàng hậu có tên húy là Oanh (鶯)[1]; là con gái trưởng của Lý Huệ TôngLinh Từ Quốc mẫu Trần thị, tước phong ban đầu là Thuận Thiên công chúa (順天公主)[2]. Bà có em gái là Chiêu Thánh công chúa (昭聖公主), vị công chúa sau này được Huệ Tông nhường ngôi, trở thành Hoàng đế cuối cùng của nhà Lý, tức là Lý Chiêu Hoàng.

Năm 1225, Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh, cháu của đại thần phụ chính là Trần Thủ Độ và nhà Lý chấm dứt sau hơn 200 năm trị vì. Trần Cảnh lên ngôi tức Trần Thái Tông, và Chiêu Hoàng được phong làm Hoàng hậu của Trần Thái Tông. Không rõ khoảng thời gian nào, nhưng bà được gả cho anh trai của Thái Tông là Khâm Minh đại vương Trần Liễu.

Năm 1234, Thái Tông phong cho Trần Liễu tước hiệu Hiển hoàng (顯皇), tỏ ý trọng dụng rất ngang hàng vậy, việc này Thái sư Trần Thủ Độ không hài lòng vì trái điển lệ. Năm 1236, Hiển Hoàng phạm tội chèo thuyền giang dâm với cung phi nhà Lý, bị giáng làm Hoài vương (懷王).

Năm 1237, Lý hoàng hậu sau khi Thái tử Trần Trịnh chết yểu vào năm 1234 vẫn chưa có thai tiếp, Thái sư Trần Thủ Độ cùng Linh Từ Quốc mẫu bàn bạc với nhau, ép Trần Thái Tông phải bỏ Lý hoàng hậu để lấy Thuận Thiên công chúa. Lúc đó Thuận Thiên công chúa đang có mang ba tháng, vì thế Chiêu Thánh bị phế ngôi và Thuận Thiên công chúa được phong làm Hoàng hậu. Về phần Hoài vương Liễu, ông nổi dậy ở sông Cái nhưng bị thua, thuộc hạ đều bị Trần Thủ Độ ra lệnh giết chết tất cả. Thái Tông niệm tình oan khuất, ban vùng đất An Sinh[3], cải phong làm An Sinh vương (安生王). Sau khi mất, An Sinh vương được Thái Tông truy phong làm Khâm Minh đại vương (欽明大王).

Sau khi lấy Thái Tông, đứa con bà đang mang sau khi sinh trở thành con trưởng của Thái Tông, song trên thực tế ai cũng biết đứa trẻ chính là con của Khâm Minh đại vương Liễu. Đứa bé sinh ra tức Tĩnh Quốc đại vương Trần Quốc Khang. Vì thân phận đặc biệt, Quốc Khang tuy là con trưởng song không có quyền kế thừa ngôi vị.

Vào năm 1240, bà sinh ra Hoàng đích trưởng tử Trần Hoảng, tức Trần Thánh Tông. Năm 1246, bà sinh ra Hoàng đích nhị tử là Chiêu Minh đại vương Trần Quang Khải.

Năm 1248, tháng 6, Lý hoàng hậu băng hà, thọ 32 tuổi. Thụy hiệu là Hiển Từ Thuận Thiên hoàng hậu (顯慈順天皇后).

Hậu duệ[sửa | sửa mã nguồn]

Sử không ghi rõ bà sinh được bao nhiêu người con, nhưng những người sau đây là chính xác:

  1. Vũ Thành vương Trần Doãn (陳尹). Tháng 7 năm 1256, sau khi Hiển Từ hoàng thái hậu mất, bị thất thế nên đem cả nhà trốn sang nhà Tống, thổ quan Tư Minh là Hoàng Bính bắt lại đưa trả cho Đại Việt (Trích Đại Việt Sử ký Toàn thư: Doãn là con Yên Sinh Vương do Hiển Từ sinh. Yên Sinh có hiềm khích với vua, đến khi Hiển Từ mất, bị thất thế, nên trốn sang nước Tống).
  2. Tĩnh Quốc Đại vương Trần Quốc Khang (陳興康).
  1. Hoàng thái tử Trần Hoảng (陳晃), sau trở thành Trần Thánh Tông.
  2. Chiêu Minh Đại vương Trần Quang Khải (陳光啓).

Đền thờ[sửa | sửa mã nguồn]

Thuận Thiên Hoàng Hậu được dân lập đền thờ cùng với 2 người chồng là Trần LiễuTrần Cảnh

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Đại Việt Sử Ký Bản Kỷ Toàn Thư Quyển VI Kỷ Nhà Trần: Anh Tông Hoàng Đế, trích dẫn: 1294...ban bố các chữ quốc húy...Hiển Từ hoàng hậu là Oanh...
  2. ^ DVSKTT
  3. ^ Thuộc hai huyện Đông Triều và Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh ngày nay.