Vi khuẩn lam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Vi khuẩn lam
Tolypothrix (Cyanobacteria).JPG
Tolypothrix sp.
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Bacteria
Ngành (phylum) Cyanobacteria
Các bộ

The taxonomy is currently under revision[1][2]

  • Unicellular forms

Chroococcales (suborders-Chamaesiphonales and Pleurocapsales)

  • Filamentous (colonial) forms

Nostocales (= Hormogonales or Oscillatoriales)

  • True-branching (budding over multiple axes)
Stigonematales
Danh pháp đồng nghĩa

Vi khuẩn lam (Cyanobacteria, đã từng bị gọi sai là tảo lam) là một ngành vi khuẩn có khả năng quang hợp. Một số loại vi khuẩn lam có cấu tạo đơn bào, trong khi một số loài khác tạo thành các chuỗi tế bào, thỉnh thoảng có một số tế bào dị hình. Những loài vi khuẩn này đã có mặt trên Trái Đất cách đây khoảng 3,8 tỉ năm và đóng vai trò quan trọng trong các chu trình sinh địa hoá tự nhiên.

Khuẩn lam là loại sinh vật có kích thước chiếm 50% kích thước vi khuẩn và trong tế bào có chất diệp lục (giống như tảo) và chưa có nhân hoàn chỉnh.

Ở các tế bào dị hình, có thành dày, oxi không xâm nhập, có khả năng cố định Nito tự do: enzim notrogenaza, ATP, kị khí...[cần dẫn nguồn]

Phân loài[sửa | sửa mã nguồn]

  • Khuẩn bèo dâu - loài khuẩn lam cộng sinh trong lá bèo hoa dâu
  • Khuẩn cẩm cầu - loài khuẩn lam cộng sinh trong lá cẩm tú cầu
  • Khuẩn bèo tây - loài khuẩn lam kí sinh và cộng sinh trong lá lục bình

Khuẩn lam thường cộng sinh và ký sinh trên các lá cây có ánh sáng

Cấu tạo tế bào[sửa | sửa mã nguồn]

Diagram of a typical cyanobacterial cell

Bảng so sánh cấu tạo khuẩn lam với vi khuẩn sẽ được lập như sau

Cấu tạo tế bào Khuẩn lam (tỉ lệ) Vi khuẩn (tỉ lệ)
Nhân 32% 29%
Không bào 45% 49%
Vách tế bào 99% 89%
Chất tế bào 71% 62%
Màng sinh chất 12% 7%
Bào quan chứa chất diệp lục 98% 1%

Khuẩn lam có tỉ lệ nhiều hơn vi khuẩn 224%.

Tế bào vi khuẩn lam được bao bọc bời lớp màng nhày có cấu tạo hóa học chủ yếu là polysaccharide giống với capsule của vi khuẩn. Thành tế bào là lớp lưới murein gồm nhiều lớp glycopeptide, gần giống với thành tế bào của vi khuẩn gram dương. Cấu trúc màng nguyên sinh chất cũng giống vi khuẩn, gốm 3 lớp với lớp trong và lớp ngoài cấu tạo chủ yếu là protein còn lớp giữa là phospholipid. Tế bào chất là dịch keo trong suốt có chứa hạt ribosome, volutine, không bào, glycopeptide (sản phẩm quang hợp chủ yếu của vi khuẩn lam, glycopeptide gần giống với glycogen. Không bào của vi khuẩn lam chứa đầy khí nitơ.

Vi khuẩn lam thường có màu sắc khác nhau do chứa các nhóm sắc tố là diệp lục tố, carotenoid và phytocobilin.

Kích thước, hình dạng và cách thức di chuyển[sửa | sửa mã nguồn]

Khuẩn lam có phần lớn là kích thước nhỏ, còn lại kích thước gấp đôi phần lớn khuẩn lam. Về mặt hình dạng, vi khuẩn lam thường hình bát giác, hình cầu, hình lá cây.

Có 3 cách thức di chuyển chủ yếu, ta lập bảng so sánh sau

Loại sinh vật Vi khuẩn Khuẩn lam
Có roi 3400 109000
Không có roi 105700 0
Không có roi hoàn chỉnh 900 1000

Quan sát[sửa | sửa mã nguồn]

Khi nhìn bằng ống nhòm, ta thấy khuẩn lam có kích thước 0,4% vi khuẩn. Với mắt thường, ta chưa rõ khuẩn lam chiếm ?% vi khuẩn. Dưới kính hiển vi, vi khuẩn lam có thể chiếm 60 - 75% vi khuẩn.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Cyanophyceae”. Cyanophyceae. Access Science. Truy cập ngày 21 tháng 4 năm 2011. 
  2. ^ Ahoren Oren (2004). “A proposal for further integration of the cyanobacteria under the Bacteriological Code”. Int. J. Syst. Evol. Microbiol. 54 (Pt 5): 1895–1902. doi:10.1099/ijs.0.03008-0. PMID 15388760. 
  3. ^ O. P. Sharma. Textbook of Algae

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Phương tiện liên quan tới Cyanobacteria tại Wikimedia Commons