Aragon

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Aragon
Aragón (tiếng Tây Ban Nha)
Aragón (tiếng Aragon)
Aragó (tiếng Catalunya)
—  Cộng đồng tự trị  —
Aragona AG panorama.jpg
Flag of Aragon
Cờ hiệu
Coat-of-arms of Aragon
Huy hiệu
Hiệu ca: Himno de Aragón  (tiếng Tây Ban Nha)
"Hiệu ca Aragon"
Map of Aragon
Vị trí của Aragon tại Tây Ban Nha
Aragon trên bản đồ Thế giới
Aragon
Aragon
Country Spain
Thủ phủ Zaragoza
Diện tích(9,4% diện tích Tây Ban)
 • Tổng cộng 47.719 km2 (18,424 mi2)
Dân số (2016)
 • Tổng cộng 1.308.563
 • Mật độ 27/km2 (71/mi2)
 • Hạng dân số Thứ 11
 • Phần trăm 2.82% dân số Tây Ban Nha
Tên cư dân Người Aragon
Múi giờ UTC+1 sửa dữ liệu
Mã ISO 3166 ES-AR sửa dữ liệu
Ngôn ngữ chính thức Tiếng Tây Ban Nha
Ngôn ngữ được công nhận Tiếng Aragon, tiếng Catalunya [1]
Đạo luật tự trị 16 tháng 8, 1982
18 tháng 4, 2007 (bản hiện tại)
Trang web Gobierno de Aragón
Loarre, một trong những lâu đài Romanesque nổi bật ở châu Âu.

Aragon (tiếng Tây Ban Nha và tiếng Aragon: Aragón [aɾaˈɣon], tiếng Catalunya: Aragó [əɾəˈɣo] hay [aɾaˈɣo]) là một cộng đồng tự trị của Tây Ban Nha, nằm trên lãnh thổ của Vương quốc Aragon thời Trung Cổ. Tọa lạc ở đông bắc Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Aragon bao gồm ba tỉnh (từ bắc xuống nam): Huesca, Zaragoza, và Teruel. Thủ phủ là Zaragoza.

Tỉnh Huesca, nằm trên dãy Pyrénées, có biên giới quốc tế với Pháp về phía bắc. Trong nội bộ Tây Ban Nha, giáp với Catalunya về phía đông, Cộng đồng ValenciaCastilla–La Mancha về phía nam, Castilla và León, La Rioja, và Navarra về phía tây.

Trên một diện tích 47.719 km2 (18.424 sq mi), địa mạo của Aragon biến thiên đa dạng, từ những sông băng đến các thung lũng xanh tươi, tới những thảo nguyên khô cằn ở vùng đất thấp trung tâm. Aragon là nơi bắt nguồn của nhiều con sông-nổi bật nhà là Ebro, con sông lớn nhất Tây Ban Nha về lưu lượng, chãy theo chiều đông-tây qua tỉnh Zaragoza. Nơi đây còn có Aneto, ngọn núi cao nhất Pyrénées.

Tính đến năm 2015, dân số Aragon là 1.317.847 người, trong đó khoảng hơn một nửa sống ở Zaragoza, thủ phủ vùng. Nền kinh tế Aragon sản sinh ra (tính đến năm 2014) số GDP là 33.162 triệu €, tức 3,13% GDP quốc gia của Tây Ban Nha, và đứng thứ 6 về lượng sản xuất trên đầu người, sau Madrid, Xứ Basque, Navarra, Catalunya và La Rioja.[2]

Dân cư[sửa | sửa mã nguồn]

Dân số[sửa | sửa mã nguồn]

Tính đến năm 2015, chừng một nửa dân số Aragon (50,45%), sống ở thủ phủ Zaragoza. Huesca là thành phố duy nhất khác trong vùng có dân số hơn 50.000 người.

Phần lớn (71,8%) công dân Aragon sống ở tỉnh Zaragoza; 17,1% ở Huesca và 11,1% ở Teruel.[3] Mật độ dân số của Aragon thấp thứ nhì nước (chỉ 26,8/km²), sau Castilla-La Mancha. Nơi dân cư tập trung là khu vực quanh thung lũng sông Ebro, nhất là quanh Zaragoza, và cạnh chân dãy Pyrénées, còn nơi thưa dân nhất là sâu trong dãy Pyrénées và phần nam tỉnh Teruеl.

Có bốn thành phố với trên 20.000 dân: Zaragoza (700.000); Huesca (50.000); Teruel (35.000) và Calatayud (20.000).

Ngôn ngữ[sửa | sửa mã nguồn]

Phân bố ngôn ngữ tại Aragon.

Tiếng Tây Ban Nha là bản ngữ của đa phần người dân Aragon, và là ngôn ngữ chính thức duy nhất. Thêm vào đó, tiếng Aragon tiếp tục được nói ở nhiều cộng đồng miền núi phía bắc, nhất là tây Ribagorza, Sobrarbe, JacetaniaSomontano; nó được nhìn nhận tích cực như là ngôn ngữ đặc trưng khu vực. Còn ở đông Aragon, dọc biên giới với Catalunya, tiếng Catalunya hiện diện ở các comarca gồm Ribagorza, La Litera, Bajo Cinca, Bajo Aragón-Caspe, Bajo AragónMatarraña. Dải đất nơi tiếng Catalunya được nói thường được gọi là La Franja.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “LEY 10/2009, de 22 de diciembre, de uso, protección y promoción de las lenguas propias de Aragón.” (PDF). Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 3 năm 2010. Truy cập ngày 29 tháng 4 năm 2010. 
  2. ^ “PIB de las Comunidades Autónomas” [GDP of the Autonomous Communities]. datosmacro.com (bằng tiếng Spanish). Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2015. 
  3. ^ “Cifras completas”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 2 năm 2007.