Andalucía

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Andalusia
Andalucía
—  Cộng đồng tự trị  —
Comunidad Autónoma de Andalucía
Cộng đồng tự trị Andalusia
Alhambra de noche vista desde San Nicolas.jpg
Cờ của Andalusia
Cờ hiệu
Huy hiệu của Andalusia
Huy hiệu

Khẩu hiệuAndalucía por sí, para España y la humanidad [1]
(Andalusia by itself for Spain and Humankind)

Andalusia bản thân cho Tây Ban Nha và nhân loại
Hiệu ca: La bandera blanca y verde
Vị trí của Andalusia trong Tây Ban Nha
Vị trí của Andalusia trong Tây Ban Nha
Andalusia trên bản đồ Thế giới
Andalusia
Andalusia
Tọa độ: 37°23′B 5°59′T / 37.383°B 5.983°T / 37.383; -5.983Tọa độ: 37°23′B 5°59′T / 37.383°B 5.983°T / 37.383; -5.983
Quốc gia Tây Ban Nha Tây Ban Nha
Thủ phủ Sevilla
Chính quyền
 • Thành phần Junta de Andalucía
 • Chủ tịch José Antonio Griñán (PSOE)
Diện tích(17,2% Tây Ban Nha)
 • Tổng cộng 87.268 km2 (33,694 mi2)
Thứ hạng diện tích Thứ nhì
Dân số (2009)[2]
 • Tổng cộng 8.370.975
 • Thứ hạng Thứ nhất
 • Mật độ 96/km2 (250/mi2)
 • Phần trăm 17.84% Tây Ban Nha
Tên cư dân andaluz (m), andaluza (f)
Đồng nghĩa
Múi giờ UTC+1 sửa dữ liệu
ISO 3166-2 AN
Mã ISO 3166 ES-AN sửa dữ liệu
Thành phố kết nghĩa Buenos Aires sửa dữ liệu
Ngôn ngữ chính thức Tiếng Tây Ban Nha (tiếng Andalusia)
Quyền tự trị 30 tháng 12 năm 1981,
2002 (luật sửa đổi),
2007 (revised again)[3]
Quốc hội Cortes Generales
Hạ viện 62 đại biểu (trong 350 đại biểu)
Thượng viện 40 thượng nghị sĩ (of 264)
Trang web www.juntadeandalucia.es

Andalusia (phát âm tiếng Anh: /ændəˈluːʒə/, /ændəˈluːziə/; tiếng Tây Ban Nha: Andalucía, phát âm [andaluˈθi.a]; phát âm địa phương: [andaluˈsi.a]) là tên một vùng hành chính của Tây Ban Nha. Tên chính thức là "Comunidad Autónoma de Andalucía". Vùng có diện tích 87.268 km², dân số 8.424.102 người, vào năm 2011.[4]

Thủ phủ của vùng là thành phố Sevilla.

Trong vùng có 8 tỉnh là Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, MálagaSevilla.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]

Vị trí những loại khí hậu chính ở Andalusia.[5]
Cây thông Andalusia, Sierra de las Nieves

Andalusia là nơi nóng và khô nhất Tây Ban Nha, nhưng ở phía tây, hệ thống thời tiết Đại Tây Dương làm nó ẩm vào mùa đông, với một số vùng rất ẩm. Trái ngược với những gì nhiều người nghĩ, trong tổng thể, vùng này có lượng mưa trung bình cao hơn lượng mưa trung bình của Tây Ban Nhà[6]

Nhiệt độ trung bình cao nhất và thấp nhất của các thành phố ở Andalusia[7]
Vị trí Tháng lạnh nhất Tháng 4 Tháng ấm nhất Tháng 10
Almería 6,9°C/ 8,3°C 24,1°C/ 15,3°C 31,0°C/ 22,4°C 24,5°C/ 16,3°C
Cádiz 16,0°C/ 9,4°C 19,9°C/ 13,7°C 27,9°C/ 22,0°C 23,4°C/ 17,3°C
Córdoba 14,9°C/ 3,6°C 22,8°C/ 9,3°C 36,9°C/ 19,0°C 25,1°C/ 13,0°C
Granada 12,6°C/ 1,1°C 19,5°C/ 6,8°C 34,2°C/ 17,7°C 22,6°C/ 10,1°C
Huelva 16,2°C/ 5,9°C 22,0°C/ 0,3°C 32,7°C/ 18,9°C 24,9°C/ 14,1°C
Jerez 16,2°C/ 5,2°C 22,2°C/ 9,8°C 33,5°C/ 18,7°C 25,5°C/ 13,7°C
Málaga 16,8°C/ 7,4°C 21,4°C/ 11,1°C 30,8°C/ 21,1°C 24,1°C/ 15,0°C
Sevilla 16,0°C/ 5,7°C 23,4°C/ 11,1°C 36,0°C/ 20,3°C 26,0°C/ 14,4°C
Tarifa 15.1°C/ 10,9°C 17,3°C/ 13,0°C 24,5°C/ 20,0°C 20,6°C/ 16,7°C

Phân chia hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Tỉnh[sửa | sửa mã nguồn]

Thượng Andalusia hoặc Đông Andalusia.
Hạ Andalusia hoặc Tây Andalusia.

Andalusia bao gồm 8 tỉnh. Tỉnh mới nhất được thành lập bởi Javier de Burgos trong cuộc phân chia lãnh thổ Tây Ban Nha 1833. Mỗi tỉnh ở Andalusian có cùng tên với thủ phủ của nó:[8]

Tỉnh Thủ phủ Dân số Mật độ Khu tự quản Quận
Flag Almería Province.svg
Almería
Almería 702,819 72,5 ng/km2 102 khu tự quản 8
Flag Cádiz Province.svg
Cádiz
Cádiz 1,243,519 158,8 ng/km2 44 khu tự quản 14
Provincia de Córdoba - Bandera.svg
Córdoba
Córdoba 805,857 72,4 ng/km2 75 khu tự quản 12
Bandera de la provincia de Granada (España).svg
Granada
Granada 924,550 68,7 ng/km2 170 khu tự quản 9
Flag of Province of Huelva with coat of arms.png
Huelva
Huelva 521,968 47,7 ng/km2 79 khu tự quản 6
Bandera de la provincia de Jaén.svg
Jaén
Jaén 670,600 49,1 ng/km2 97 khu tự quản 10
Flag Málaga Province.svg
Málaga
Málaga 1,625,827 204,1 ng/km2 102 khu tự quản 11
Bandera-diputacion-sevilla.jpg
Sevilla
Sevilla 1,928,962 129,1 ng/km2 105 khu tự quản 15

Andalusia theo truyền thống được chinh thành hai vùng phụ: Thượng Andalusia hoặc Đông Andalusia, bao gồm các tỉnh Almería, Granada, Jaén, và Málaga, và Hạ Andalusia hoặc Tây Andalusia, bao gồm các tỉnh Cádiz, Córdoba, Huelva và Seville.

Các khu tự quản và các địa phương[sửa | sửa mã nguồn]

Khu tự quản của Andalusia

Sau cấp độ tỉnh, Andalusia được chia nhỏ hơn thành 774 khu tự quản (municipios).[8] Ở cấp độ tự quản, đại diện, chính quyền và hành chính được thi hành bởi ayuntamiento (chính quyền địa phương), những người mà quản lí quy hoạch, dịch vụ cộng đồng, cung cấp nước, thu và xử lí chất thải, thúc đẩy du lịch, văn hoá, thể thao, và những vấn đề khác dựa trên pháp luật.[9]

Các thành phố quan trọng khác của Andalusian ngoài thủ phủ là:

Phù hợp với mục đích trao quyền kiểm soát tại địa phương nhiều nhất, trong nhiều trường hợp, các khu đông dân tự phân cấp theo ý muốn của họ. Bao gồm pedanías ("ấp"), villas ("làng"), aldeas (cũng giống như "làng"), hoặc các tên tương tự khác.[8][10]

Dân số học[sửa | sửa mã nguồn]

Andalusia có dân số đông nhất trong 17 cộng đồng tự trị của Tây Ban Nha. Ước tính dân số đầu năm 2009 là 8.285.692.[11]

Sự thay đổi dân số[sửa | sửa mã nguồn]

Sự phát triển dân số của Andalusia[12]
1787 1842 1860 1887 1900 1910 1920 1930
1.850.157 2.300.020 2.965.508 3.380.846 3.544.769 3.800.299 4.221.686 4.627.148
1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2011
5.255.120 5.647.244 5.940.047 5.991.076 6.440.985 6.940.522 7.357.558 8.424.102

Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]

Theo truyền thống kinh Andalusia là một vùng nông ngiệp, nhưng ngành dịch vụ (đặc biệt là du lịch, bán lẻ và vận chuyển) bây giờ chiếm ưu thế. Ngành xây dựng đã từng phát triển mạnh mẽ, bị sụp đổ bởi cuộc khủng hoảng kinh tế 2009 cũng đã từng quan trọng với kinh tế của vùng này. Ngành công nghiệp kém phát triển hơn hầu hết các vùng khác ở Tây Ban Nha

Từ 2000–2006 tăng trưởng kinh tế trung bình hàng năm là 3,72%, một trong những vùng cao nhất quốc gia. Nhưng theo Viện thống kê Andalucía, thu nhập bình quân đầu người của Andalusia (€17.401; 2006) vẫn là thấp thứ 2 ở Tây Ban Nha.[13]

GDP, GDP đầu người, số người trong lực lượng lao động, tỷ lệ phần trăm lực lượng lao động của vùng Andalucia theo Viện thống kê Andalucía. Ước tính chính thức.
Andalusia Almería Cádiz Córdoba Granada Huelva Jaén Málaga Seville
GDP (nghìn €) 115.273.571 10.695.222 17.476.650 10.287.555 11.656.391 7.562.345 8.555.194 21.605.838 27.432.372
GDP đầu người 10.171 12.036 9.805 9.821 9.794 10.151 9.676 10.279 10.232
Nghìn nhân công 2.825,3 274,7 408,1 262,0 285,7 158,8 220,0 538,2 677,8
Phần trăm của tỉnh 100% 9,28% 15,16% 8,92% 10,11% 6,56% 7,42% 18,74% 23,8%

Nghệ thuật và văn hoá[sửa | sửa mã nguồn]

Nghệ thuật[sửa | sửa mã nguồn]

Văn hoá[sửa | sửa mã nguồn]

Đấu bò[sửa | sửa mã nguồn]

José Gómez Ortega: Joselito "El Gallo".

Trong khi một số dấu vết dòng đấu bò của Tây Ban Nha có niên đại từ thời La Mã, đấu bò ngày nay ở bán đảo Iberia và trong các cựu dấu vết từ Đế quốc Tây Ban Nha có niên đại từ Andalusia thế kỷ 15 và 16.[14] Andalusia vẫn còn là một trung tâm dạy và đấu bò rộng 146.917 ha.[14] Năm 2000, khoảng 100 trung tâm đấu bò ở Andalusia đã tổ chức 1.139 trận đấu.[14]

Trường đấu bò lâu đời nhất vẫn còn được sử dụng ở Tây Ban Nha là trường đấu bò tân cổ điển Plaza de Ronda Ronda, được xây dựng năm 1784. Chính quyền tự trị Andalucia tài trợ cho taurina Rutas de Andalucía, một tuyến đường du lịch thông qua các khu vực đấu bò tót.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Himno y escudo”. Junta de Andalucia. 
  2. ^ “Official Population Figures of Spain. Population on the ngày 1 tháng 1 năm 2009” (PDF). Instituto Nacional de Estadística de España. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2009. 
  3. ^ Magone, José (2008). Contemporary Spanish Politics. Taylor & Francis. ISBN 9780415421898. 
  4. ^ “Official Population Figures of Spain. Population on the ngày 1 tháng 1 năm 2009” (PDF). Instituto Nacional de Estadística de España. Bản gốc lưu trữ (PDF) ngày 11 tháng 6 năm 2009. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2009. 
  5. ^ CMA de la Junta de Andalucía. “Climate of Andalusia”. Iberia Nature. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 10 năm 2009. Truy cập ngày 10 tháng 12 năm 2009. 
  6. ^ “Climate of Andalusia”. www.iberianature.com. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2017. 
  7. ^ “Standard Climate Values, Andalucía”. Aemet.es. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2015. 
  8. ^ a ă â Junta de Andalucía. Consejería de Gobernación. “Directorio de Entidades Locales” (bằng tiếng Spanish). Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2008. 
  9. ^ “Ley 7/1993, de 27 de julio, reguladora de la demarcación municipal de Andalucía.”. Noticias Jurídicas. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2014. 
  10. ^ List of local entities in Andalusia, in Spanish.
  11. ^ Cifras de población referidas al 01/01/2009. Resumen por Comunidades Autónomas. Instituto Nacional de Estadística (Spain). Retrieved 5 June 2009.
  12. ^ Source: Instituto de Estadistica de Andalucía (IEA)
  13. ^ "La renta per cápita andaluza alcanza los 17.401 euros, la segunda más baja de España", Diario de Sevilla, 28 December 2007, pg. 40
  14. ^ a ă â Cepeda Carrión, Gabriel; del Milagro Martín López, María. “Las plazas de toros de Andalucía y su incidencia turística” (bằng tiếng Spanish). tr. 14. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2008.