Bàn Than

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Thực thể địa lí tranh chấp
Bãi/Đá Bàn Than
Spratly Islands-Vietnamese.PNG
Quần đảo Trường Sa
Vị trí của bãi/đá Bàn Than
Vị trí của bãi/đá Bàn Than
bãi/đá
Bàn Than
Địa lý
Vị trí Biển Đông
Tọa độ 10°23′9″B 114°24′49″Đ / 10,38583°B 114,41361°Đ / 10.38583; 114.41361 (bãi/đá Bàn Than)Tọa độ: 10°23′9″B 114°24′49″Đ / 10,38583°B 114,41361°Đ / 10.38583; 114.41361 (bãi/đá Bàn Than)
Quốc gia quản lý  Đài Loan
Tranh chấp giữa
Quốc gia  Đài Loan

Quốc gia

 Philippines

Quốc gia

 Trung Quốc

Quốc gia

 Việt Nam

Bãi Bàn Than[1] hay đá Bàn Than[2] là một rạn san hô với một cồn cát nhỏ nổi lên, thuộc cụm Nam Yết của quần đảo Trường Sa. Bàn Than nằm giữa đảo Ba Bìnhđảo Sơn Ca, cách bờ gần nhất của đảo Ba Bình khoảng 4,6 km về phía đông.

Bãi/Đá Bàn Than là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, PhilippinesTrung Quốc. Đài Loan kiểm soát rạn san hô này từ tháng 3 năm 1995.[3] Từ năm 2000 đến nay, lực lượng tuần tra và bảo vệ bờ biển Đài Loan đã thay thế quân đội để kiểm soát Bàn Than.[4] Tuy nhiên theo những nhà báo Việt Nam tác nghiệp ở Trường Sa ghi nhận thì bãi Bàn Than vẫn nằm trong vùng kiểm soát của Việt Nam, nhiều lần Đài Loan cắm cờ ở đây đều bị phá dỡ .

  • Tên gọi: bãi Bàn Than hay đá Bàn Than; tiếng Anh: chưa được ghi nhận (những tên như Ban Than Reef hoặc Zhongzhou Reef là do các bên có liên quan dịch sang tiếng Anh); Trung văn phồn thể: 中洲礁; bính âm: Zhōngzhōu jiāo, Hán-Việt: Trung Châu tiêu
  • Đặc điểm: lúc bình thường, phần nổi của bãi có diện tích 0,2 ha nhưng khi thuỷ triều xuống thì diện tích mở rộng thành 0,6 ha.[5]

Tên gọi Bàn Than của phía Việt Nam bắt nguồn từ sự kiện lập miếu thờ thần ở Hoàng Sa thời Minh Mạng được xây dựng trên một hòn đảo có bài khắc cổ Vạn lý ba bình, nay lấy làm tên cho đảo Ba Bình thuộc quần đảo Trường Sa. Sự kiện này có nhắc đến một cồn cát tên là "Bàn Than thạch", nay được Việt Nam đặt cho bãi Bàn Than thuộc quần đảo Trường Sa. Tháng 6 âm lịch năm Ất Mùi niên hiệu Minh Mạng 16 (1835), Đại Nam thực lục chép rằng:

"Dựng đền thờ thần [ở đảo] Hoàng Sa thuộc Quảng Ngãi. Hoàng Sa ở hải phận Quảng Ngãi, có một chỗ nổi cồn cát trắng, cây cối xanh um, giữa cồn cát có giếng, phía tây nam có miếu cổ, có tấm bài khắc 4 chữ "Vạn lý ba bình 萬里波平" (cồn Bạch Sa [cát trắng] chu vi 1070 trượng, tên cũ là núi Phật Tự, bờ đông, tây, nam đều đá san hô thoai thoải uốn quanh mặt nước. Phía bắc, giáp với một cồn toàn đá san hô, sừng sững nổi lên, chu vi 340 trượng, cao 1 trượng 3 thước, ngang với cồn cát, gọi là Bàn Than thạch). Năm ngoái vua toan dựng miếu lập bia ở chỗ ấy, bỗng vì sóng gió không làm được. Đến đây, mới sai cai đội Thủy quân là Phạm Văn Nguyên đem lính thợ Giám thành cùng phu thuyền hai tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, chuyên chở vật liệu đến dựng miếu (cách tòa miếu cổ 7 trượng). Bên tả miếu dựng bia đá; phía trước miếu xây bình phong. Mươi ngày làm xong rồi về."[6]

Chu vi đảo xây miếu thời Minh Mạng dài 1070 trượng là khoảng 5030 mét (một trượng khoảng 4,7 m). Chu vi cồn cát được gọi là "Bàn Than thạch" thời Minh Mạng khoảng 1600 mét (340 trượng).

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Bản đồ Hành chính Việt Nam (tỉ lệ xích 1:2200000). Nhà xuất bản Bản đồ (2008)
  2. ^ Trần Công Trục chủ biên (2012). Dấu ấn Việt Nam trên biển Đông. Hà Nội: Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông. tr. 17. ISBN 9786048000455. 
  3. ^ Valencia, Mark J.; Van Dyke, Jon M., Ludwig, Noel A. (1999). Sharing the Resources of the South China Sea. University of Hawaii Press. tr. 29. ISBN 9780824818814. 
  4. ^ “Other islands” (bằng tiếng Anh). Republic of China (Taiwan), Government Entry Point. 13 tháng 2 năm 2009. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2012. 
  5. ^ “Spratly Islands” (bằng tiếng Anh). Marine National Park Headquarters. 28 tháng 5 năm 2010. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2012. 
  6. ^ Đại Nam thực lục chính biên, đệ nhị kỷ, quyển CLIV, thực lục về Thánh tổ Nhân hoàng đế, tập 4, trang 673.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Ảnh vệ tinh của bãi san hô Tizard do NASA chụp
đảo Ba Bình
bãi/đá Bàn Than
đảo Sơn Ca
đá Núi Thị
đá Én Đất
đảo Nam Yết
đá Lạc
đá Ga Ven
Đảo Ba Bình và các thực thể địa lí phụ cận (nguồn: NASA).
Tài liệu hàng hải quốc tế gọi toàn thể rạn san hô vòng dạng hở này là
bãi san hô Tizard (Tizard Bank).