Dự án khai thác bô xít ở Tây Nguyên

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên là một loạt các dự án khai thác mỏ bô xít ở khu vực Tây Nguyên, Việt Nam. Dự án này đã gây ra nhiều ý kiến tranh cãi khác nhau trong dư luận, báo chí, Quốc hội.[1] Các ý kiến chủ yếu xoay quanh vấn đề an ninh, quốc phòng, hiệu quả kinh tế, hậu quả xã hội, tác động đối với môi trường sinh thái, công nghệ Trung Quốc lạc hậu, việc sử dụng lao động phổ thông Trung Quốc tại khu vực Tây Nguyên trái với Luật lao động Việt Nam.[2]

Theo tài liệu của Liên Xô để lại, Tây Nguyên có trữ lượng bô xít khoảng 8 tỉ tấn.[3] Từ đầu những năm 1980, Chính phủ Việt Nam đã đưa chương trình khảo sát khai thác bô-xít trên Tây Nguyên vào chương trình hợp tác đa bên với khối COMECON.[3]

Quyết định[sửa | sửa mã nguồn]

Từ năm 2001, trong Ðại hội IX, dự án này đã được Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua:[4] "Chủ trương thăm dò, khai thác, chế biến bauxite là chủ trương nhất quán từ Ðại hội IXÐại hội X của Ðảng đến nay".[5]

Ngày 1 tháng 11 năm 2007, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định 167 phê duyệt quy hoạch phân vùng, thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng quặng bô xít từ giai đoạn 2007-2015, có xét đến năm 2025.[6]

Một số ý kiến của đại biểu Quốc hội cho rằng Chính phủ Việt Nam đã "lách luật" khi tách cụm dự án thành nhiều dự án nhỏ để Chính phủ phê duyệt vì theo quy định của Luật xây dựng, đối với những dự án có tổng mức đầu tư từ 10.000 tỷ đồng trở lên phải được Quốc hội chấp thuận.[1][7]

Tiến trình[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng mức đầu tư và hạ tầng cơ sở[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng mức đầu tư của dự án này đến năm 2029 là từ 190.000-250.000 tỷ đồng. Do cụm dự án có nhiều mỏ, cụm nhà máy và công trình phụ trợ cho nên phải xây dựng một tuyến đường sắt dài khoảng 270 km, vì vậy tổng mức đầu tư ước tính khoảng 3,1 tỷ USD. Dự án cũng đặt ra yêu cầu phải có một cảng biển để xuất sản phẩm.[8]

Báo cáo của chính phủ[sửa | sửa mã nguồn]

Theo báo cáo của Chính phủ Việt Nam trước Quốc hội, tổng trữ lượng quặng bauxite đã xác định và tài nguyên dự báo khoảng 5,5 tỷ tấn. Báo cáo này cũng cho rằng đối tác Trung Quốc không có công nghệ nguồn, không chuyển giao công nghệ tiên tiến, cả 2 dự án Tân Rai và Nhân Cơ đều lựa chọn công nghệ Bayer hòa tách bauxite ở nhiệt độ 1450C - áp suất 5 atm cho hiệu suất hòa tách đạt 85,5% và hiệu suất thu hồi nhôm toàn bộ đạt 83,6%.

Về hiệu quả kinh tế, báo cáo này cho rằng về lâu dài dự án này có hiệu quả kinh tế, không thua lỗ. Về tác động môi trường, báo cáo của Chính phủ cho rằng công nghệ khai thác đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường. Về quan ngại lao động phổ thông của Trung Quốc tại Tây Nguyên, báo cáo cho rằng tổng thầu EPC trong giai đoạn xây dựng nhà máy sử dụng 600 lao động Trung Quốc, 350 lao động Việt Nam nhưng khi nhà máy vận hành chính sử dụng lao động Việt Nam.[4]

Khai thác[sửa | sửa mã nguồn]

Hiện nay, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) cũng đã thăm dò, đầu tư một số công trình khai thác bô-xít, luyện alumina tại Tây Nguyên.

Tháng 11 năm 2011, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ra yêu cầu sớm thu xếp vốn cho Dự án nâng cấp tuyến tỉnh lộ 725 đoạn từ nhà máy Alumin Tân Rai đến quốc lộ 20. Trong thời gian cảng Kê Gà chưa hoàn thành, sản phẩm của Tổ hợp bauxite – nhôm Lâm Đồng dự kiến sẽ được vận chuyển theo hai tuyến trong đó Tuyến 1 đi từ tỉnh lộ 725-Quốc lộ 20-Quốc lộ 27-Quốc lộ 1-cảng Cam Ranh (Khánh Hòa) và Tuyến 2 đi từ tỉnh lộ 725-Quốc lộ 20-Tỉnh lộ 769-Quốc lộ 51-cảng Gò Dầu (Đồng Nai)[9]

Phản ứng[sửa | sửa mã nguồn]

Giới lãnh đạo[sửa | sửa mã nguồn]

Đại tướng Võ Nguyên Giáp có thư gửi Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam với ý kiến không nên khai thác các mỏ bô xít ở khu vực Tây Nguyên với lý do "Vì...lợi ích toàn cục và sự phát triển bền vững lâu dài của đất nước, khai thác sẽ gây hậu quả cực kỳ nghiêm trọng về môi trường, về xã hội, về an ninh quốc phòng.[10][11][12]

Dự án này đã nhận nhiều ý kiến không ủng hộ của các nhà khoa học. Nhiều đại biểu quốc hội đã kiến nghị dừng cấp phép khai thác boxite ở Tây Nguyên.[13]

Ngày 09/10/2010, nguyên phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình cùng nhiều cựu lãnh đạo cấp cao và nhân sĩ khác đã đồng loạt ký vào đơn thỉnh nguyện gửi Bộ Chính trị, thủ tướng và chủ tịch quốc hội yêu cầu dừng ngay dự án Boxit Tây Nguyên. Hiện đã có 2000 các cựu lãnh đạo và trí thức ký vào đơn thỉnh nguyện này.[14][15][16][17] Trong đơn có đoạn viết:

Thưa các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Chúng tôi hiểu thực hiện lời thỉnh cầu khẩn thiết này có nghĩa là phải thực hiện một quyết định rất đau đớn chưa hề có trong lịch sử kinh tế nước ta và sẽ là một tổn thất lớn mà nền kinh tế nước ta phải chịu đựng – nhất là Nhà máy chế biến alumina Tân Rai đã hoàn thành được một phần lớn và đã làm được nhiều việc quan trọng trong triển khai dự án Nhà máy Nhân Cơ. Chỉ có lòng dũng cảm và ý thức trách nhiệm tuyệt đối đối với vận mệnh quốc gia của các vị cùng với sự thông cảm của đồng bào cả nước mới đủ sức đi tới thực hiện quyết định khó khăn này. Song thà chịu như vậy còn hơn để lại hậu họa khôn lường cho mai sau!

Giới trí thức[sửa | sửa mã nguồn]

Dự án này cũng đã vấp phải sự phản đối quyết liệt của các nhà khoa học và dân cư bản địa vì nguy cơ hủy hoại môi trường và tác động tiêu cực đến văn hóa - xã hội Tây Nguyên và có thể tổn thương cả một nền văn hóa bản địa. [18]

Hơn 150 trí thức Việt Nam, trong đó có giáo sư Nguyễn Huệ Chi đã ký vào bản kiến nghị kêu gọi Đảng Cộng sản và Chính phủ Việt Nam dừng dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên.[19][20]

Ngày 18/03/2009, nhà báo Lê Phú Khải đã viết thư lên tổng bí thư Nông Đức Mạnh rằng:[21]

Vấn đề bauxite còn nguy hại gấp trăm ngàn lần cải cách ruộng đất, vì nó hủy diệt cả dân tộc ta như các nhà khoa học đã dự báo. Mười năm nữa sông Đồng Nai và những con sông khởi nguồn từ Tây Nguyên bị nhiễm bùn đỏ thì cả miền Trung, Đông Nam Bộ và TP.HCM lấy gì mà uống, những bà mẹ sẽ đẻ ra toàn quái thai. Vì sự tàn khốc đó mà Trung Quốc đã đóng cửa các mỏ bauxite của họ trên toàn quốc vào năm 2008. Chính vì lẽ đó, với tư cách một công dân, một nhà báo lâu năm, tôi kiến nghị lên Ông Tổng Bí thư, người có trách nhiệm cao nhất của Đảng cầm quyền: Hãy đưa vấn đề khai thác bauxite ở Tây Nguyên ra bàn ở cấp lãnh đạo cao nhất của Đảng, Quốc hội và Nhà nước để dừng lại dự án này khi chưa quá muộn.

Theo một cuộc phỏng vấn do BBC Vietnamese thực hiện, GS Ngô Bảo Châu cho biết ông đã gửi một bức thư kiến nghị về dự án Bauxit ở Tây Nguyên vào ngày 29 tháng 5, 2009 nhưng tới thời điểm phỏng vấn là ngày 13 tháng 12, 2009, ông vẫn chưa nhận được hồi âm. Nội dung của lá thư theo ông cho biết là đề cập đến chính sách thực dân mới của chính quyền Trung Quốc về khai thác khoáng sản trên toàn cầu và đặc biệt là tại Tây Nguyên, ông cũng đưa ra cảnh báo: "phần có hại thì cầm chắc, phần có lợi thì mong manh."[22].

Ngày 11 tháng 6 năm 2009, luật sư Cù Huy Hà Vũ đã nộp đơn khởi kiện thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khi cho rằng ông Dũng đã vi phạm pháp luật khi ra quyết định về dự án trong đó có luật bảo vệ môi trường, luật bảo vệ di sản văn hóa.[23]

Từ sau sự kiện vỡ hồ chứa bùn đỏ ở Hungary vào ngày 5 tháng 10 năm 2010, vấn đề bôxít ở Tây Nguyên lại tiếp tục trở thành điểm nóng của dư luận. Một số phương tiện truyền thông đã bắt đầu đăng những bài viết cảnh báo về nguy cơ tiềm ẩn trong các dự án bô xít ở Việt Nam.[24]

Sau sự cố vỡ hồ chứa bùn đỏ ở Hungari ngày 05/10/2010,[25] đáp lại phát biểu của lãnh đạo tập đoàn Than-Khoáng sản Việt Nam rằng "ta theo mô hình của Brazil và Úc chứ không theo mô hình của Hungary", hay "công nghệ xử lý bùn đỏ của Việt Nam và công nghệ của Hungary khác nhau hoàn toàn", tiến sỹ Nguyễn Thành Sơn cho rằng "nói như vậy là lừa bịp dư luận, chứng tỏ người nói chẳng hiểu gì. Thực chất là ta đang áp dụng công nghệ thải "ướt" tức là rất giống với công nghệ Hungary đã và đang áp dụng hàng chục năm nay. So với Hungary, nguy cơ bùn đỏ phá huỷ và gây thương vong ở Việt Nam còn cao hơn hàng trăm lần." [26]

Giới tôn giáo[sửa | sửa mã nguồn]

Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam phát động cuộc ghi danh phản đối với tên gọi: "Hãy cứu lấy Tây nguyên khỏi thảm họa bauxite đỏ" trên website của nhà dòng.[27]

Khác[sửa | sửa mã nguồn]

Có ý kiến cho rằng "Đối với vùng Tây nguyên, đất đai trong vùng dự án rất gần kề với khu dân cư, trồng trọt hoặc thậm chí là khu nông trang của bà con nên việc chờ đợi lâu cho rừng tái tạo như thế là hoàn toàn không hợp lý. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng nếu bổ sung phân bón thì sẽ phục hồi lại dinh dưỡng cho đất. Điều này không đúng về mặt khoa học. Các loại phân đạm hoặc phân vi sinh sẽ mất tác dụng khi tiếp xúc với kiềm mạnh, phân hủy tạo thành các hợp chất khí như ammoniac, nitro oxit thì còn gây ra những thảm họa môi trường không khí không tưởng tượng nổi."[28][29]

Theo khảo sát của báo Dân trí, có tới 93% số người được hỏi mong muốn dừng dự án, trong khi chỉ có 6% đồng tình với Bộ Tài nguyên và Môi trường (Việt Nam).[30]

Quan điểm ủng hộ[sửa | sửa mã nguồn]

  • Nhân dịp đầu xuân 2009 trả lời thư ngỏ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trình bày: "Thủ tướng cho rằng, khai thác quặng bô xít là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước ta đã được nêu trong Nghị quyết Đại hội X. Bộ Chính trị cũng đã 3 lần nghe chiến lược về phát triển bô xít. Chính phủ đã phê duyệt qui hoạch phát triển bô xít Tây Nguyên với tinh thần đảm bảo hiệu quả, bền vững."[31]

Hiệu ứng kinh tế đối với Tây Nguyên[sửa | sửa mã nguồn]

Thứ trưởng Bộ Công Thương kiêm Chủ tịch Hội đồng thành viên TKV, ông Lê Dương Quang cho rằng "hiệu quả kinh tế trực tiếp không phải tiêu chí đánh giá duy nhất mà còn phải xét đến hiệu quả tổng thể kinh tế-xã hội, hiệu ứng lan toả của dự án (việc làm cho lao động trực tiếp và gián tiếp, các ngành nghề và dịch vụ mới đi theo, chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn, cơ hội tham gia của các ngành công nghiêp khác…)."[32]

Công nghệ hóa quốc gia[sửa | sửa mã nguồn]

Quan điểm phản bác[sửa | sửa mã nguồn]

Từ đầu những năm 1980, Chính phủ Việt Nam đã đưa chương trình khảo sát khai thác bô-xít trên Tây Nguyên vào chương trình hợp tác đa biên với khối COMECON, tuy nhiên các chuyên gia Liên Xô, khối COMECON đã khuyến nghị Chính phủ không nên khai thác bô-xít trên Tây Nguyên do những nguy cơ gây tác hại sinh thái lâu dài rất nghiêm trọng, không thể khắc phục được đối với dân cư chẳng những tại chỗ mà còn cả dân cư và vùng đồng bằng Nam Trung Bộ.[3]

An ninh quốc phòng[sửa | sửa mã nguồn]

Một trong các quan ngại lớn trong dư luận là sự tham gia của hàng ngàn người Trung Quốc tại địa bàn Tây Nguyên, nơi có vị trí chiến lược to lớn về an ninh, quốc phòng.[33]

Hiệu quả kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]

Một số ý kiến cho rằng việc khai thàc bauxite tại Tây Nguyên, không có lợi bằng, nếu dùng cùng đất đó để trồng cây công nghiệp (cây cao su, cây cà phê, trà,...). Theo lời TS. Tô Văn Trường, nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Nam, thì "dự án bô-xít Tây Nguyên vừa lỗ nặng, vừa gây ô nhiễm đến môi trường cả trước mắt và lâu dài". Cũng theo ông Trường thì "Nhà đầu tư TKV, đã được Bộ Tài nguyên & Môi trường "bao cấp" không tính phí tài nguyên môi trường, Bộ GTVT "hỗ trợ" tuyến đường vận chuyển (bằng tiền ngân sách), Bộ Công Thương dự trù "biếu không" nhà máy thủy điện Đồng Nai 5 để phục vụ cho dự án bô-xit...Tất cả các công trình nói trên là tiền ngân sách, thực chất là tiền thuế của dân, cần phải hết sức thận trọng, suy tính sử dụng cho có hiệu quả vì nợ công đã đến mức báo động đỏ." [34]

Theo ước tính của một số chuyên gia, giá bán alumin tại cổng nhà máy khoảng 340 đô la Mỹ/tấn, giá thành sản xuất 1 tấn alumin là 375 USD. Giá xuất khẩu alumin của Vinacomin ở ven biển ước tính tối đa khoảng 345 USD/tấn. Tính chi phí tiêu thụ (vận chuyển, bốc dỡ, hao hụt) khoảng 25 USD/tấn và thuế xuất khẩu 20%, mỗi tấn alumin sẽ lỗ khoảng 124 USD, tổng số lỗ năm 2013 sẽ là 74,4 triệu USD. Nếu Vinacomin được miễn cả thuế xuất khẩu thì mỗi tấn alumin sẽ lỗ ít nhất 55 USD, mỗi năm tổng lỗ ít nhất 33 triệu USD[35]

Hậu quả xã hội[sửa | sửa mã nguồn]

Theo báo VnExpress, thì "Thà đền tiền đầu tư còn hơn làm mà ngay ngáy thảm họa." [36]

Tác động đối với sức khỏe[sửa | sửa mã nguồn]

Bụi bauxite phát tán trong quá trình khai thác và trong quá trình vận chuyển là bụi độc, loại hạt nhỏ, có thể phát tán đến hàng trăm km, ảnh hưởng nặng đến dân của toàn thành phố Bảo Lộc và huyện Đắc Nông và toàn bộ dân cư dọc các tuyến quốc lộ dùng chở bauxite từ Bảo Lộc đến Vũng Tàu. Tiền thuốc ước tính đến hàng trăm tỷ đồng / năm.[37]

Tác động đối với nguồn điện năng[sửa | sửa mã nguồn]

Việc khai thác bauxite tiêu hao rất lớn điện năng, gây trầm trọng thêm sự thiếu điện hiện nay, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân và các ngành kinh tế khác. Dự tính khi hoạt động, dự án này sẽ dùng "trọn gói" nhà máy thủy điện Đồng Nai 5[34]

Tác động đối với môi trường sinh thái[sửa | sửa mã nguồn]

Về mặt môi trường, với lượng nhôm sản xuất hàng năm từ năm 2015 mỗi năm cụm dự án này thải ra 10 triệu tấn bùn đỏ và hết đời của dự án này là thải ra 1,5 tỷ tấn, như những quả bom bùn treo trên cao, thượng nguồn đồng bằng Nam bộ và Nam Trung bộ.[1]

Việt Nam có khí hậu nhiệt đới, thường xuyên có những trận mưa rất lớn, nước vẫn có thể tràn qua đập, cuốn theo nó những chất thải độc hại xuống những vùng đất, sông, suối ở hạ du, gây ô nhiễm môi trường trên diện rộng.[38]

Trong cuộc phỏng vấn bộ trưởng Tài nguyên-Môi trường Phạm Khôi Nguyen, ông cho biết "Theo đánh giá hiện nay của Bộ TN & MT về hai hồ bùn đỏ, chúng tôi bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, do chưa vận hành và để an toàn về mặt lý thuyết, chạy mô hình, qua sự việc của Hungary, chúng ta vẫn phải tiếp tục nghiên cứu về hệ số an toàn."[39]

Quan hệ Việt-Trung[sửa | sửa mã nguồn]

Báo Financial Times cho rằng dự án này nói lên tính phụ thuộc của Việt Nam đối với Trung Quốc, và dự án này là một "món quà" của thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khi "triều kiến Trung Quốc".[40]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â “Bô-xít Tây Nguyên nóng bỏng ở nghị trường”. Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh. 26 tháng 5 năm 2009. 
  2. ^ “Công nhân Trung Quốc ở Lâm Đồng”. VnEconomy. 14 tháng 4 năm 2009. 
  3. ^ a ă â Thủ tướng bày tỏ quan điểm về vấn đề khai thác bô xít ở Tây Nguyên, Dân Trí 5/2/2009
  4. ^ a ă “Dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên: Chủ yếu dùng lao động Việt Nam”. Báo Sài Gòn Giải Phóng. 26 tháng 5 năm 2009. 
  5. ^ Bộ Chính trị kết luận về bauxite, BBC 26/4/2009
  6. ^ “Khai thác Bô xít trên Tây Nguyên - Những vấn đề đã được cảnh báo”. Baovietnam.vn. 24 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2010. 
  7. ^ Sẽ điều tra liệu có hay không việc chính phủ lách luật Báo Tuổi Trẻ
  8. ^ http://www.bauxitevietnam.info/tulieu/090518_quyetdinh167-2007thutuongcp.htm Quyết định số 167/2007/QĐ-TTg ngày 01/11/2007
  9. ^ “Bố trí vốn cho Dự án nâng cấp tuyến đường ĐT 725”. Trang tin Thủ tướng. 5 tháng 12 năm 2011. 
  10. ^ “Thủ tướng bày tỏ quan điểm về vấn đề khai thác bô xít ở Tây Nguyên - Môi trường - Dân trí”. Dantri.com.vn. 15 tháng 7 năm 2008. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2010. 
  11. ^ “VnEconomy - Sẽ tiếp tục thí điểm khai thác bauxite ở Tây Nguyên - Giao thương”. Vneconomy.vn. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2010. 
  12. ^ “'Bô xít ở Tây Nguyên là vấn đề hệ trọng'”. VnExpress. 10 tháng 4 năm 2009. 
  13. ^ Đại biểu quốc hội kiến nghị dừng cấp phép khai thác boxite Đài RFA
  14. ^ Giới trí thức đang tập hợp ý kiến về dự án Boxite Đài RFA
  15. ^ Hàng loạt nhân sĩ kiến nghị dừng khai thác Boxite Tuần Việt Nam
  16. ^ Cựu thứ trưởng bộ Tài Nguyên-Môi trường kiến nghị dừng dự án Boxite Đài RFA
  17. ^ Nguyên phó chủ tịch nước: Dự án boxite, nếu chưa chắc thì không nên làm Diễn đàn Kinh tế Việt Nam
  18. ^ Khai thác bô-xít Tây Nguyên và bài toán về sự đánh đổi, Tuần Tin Tức 14/2/2008
  19. ^ Nhóm trí thức bauxite ra thư ngỏ thứ ba, BBC 18/5/09
  20. ^ “Trang web bauxitevietnam”. Bauxitevietnam.info. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2010. 
  21. ^ “RFI - Dự án bauxit Tây Nguyên : Làn sóng phản đối ngày càng mạnh”. Rfi.fr. 18 tháng 3 năm 2010. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2010. 
  22. ^ BBC (13 tháng 12 năm 2009). “GS. Ngô Bảo Châu: 'Tôi hơi bất ngờ'”. BBC Vietnamese. Truy cập ngày 13 tháng 12 năm 2009. 
  23. ^ “Luật sư Cù Huy Hà Vũ kiện thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng về vụ bauxite Tây Nguyên”. Rfi.fr. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2010. 
  24. ^ Mai Hà - Thụy Miên (10 tháng 8 năm 2010). “Sự cố tràn bùn đỏ tại Hungary: Lời cảnh báo cho các dự án bauxite VN”. Báo Thanh Niên. 
  25. ^ Sự cố vỡ hồ chứa bùn đỏ ở Hungari là bài học đắt giá cho Việt Nam Đài RFA
  26. ^ “Hai lý do cho phép đóng cửa dự án alumina”. Tuanvietnam.vietnamnet.vn. 21 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2010. 
  27. ^ “Trang web Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam”. Dcctvn.net. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2010. 
  28. ^ “Giải pháp nŕo cho vấn đề bůn đỏ bauxite Tây Nguyęn?”. Thongtinberlin.de. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2010. 
  29. ^ Ý kiến phản biện áp đảo gần như tuyệt đối đối với ý kiến ủng hộ dự án Tuanvietnam.net
  30. ^ 93% người dân muốn dừng dự án Boxite Tây Nguyên Báo Dân trí
  31. ^ “Thủ tướng bày tỏ quan điểm về vấn đề khai thác bô xít ở Tây Nguyên”. dantri. 5 tháng 2 năm 2009. 
  32. ^ Thứ trưởng Công thương bình luận về dự án Diễn đàn Kinh tế
  33. ^ “BBC Vietnamese - Việt Nam - Các dự án bauxite: tiến độ chậm”. Bbc.co.uk. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2010. 
  34. ^ a ă Dự án Boxite Tây Nguyên vừa lỗ nặng, vừa gây ô nhiễm trầm trọng Báo Diễn đàn 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam
  35. ^ “Dự án bauxite: Không hiệu quả thì nên dừng”. Người Lao Động. 22 tháng 2 năm 2013. 
  36. ^ "Thà đền tiền đầu tư còn hơn làm mà ngay ngáy thảm họa", VnExpress 27 tháng 10 năm 2010
  37. ^ "Chi phí cần được tính thêm cho Dự án bauxite", Bauxite Việt Nam 30 tháng 10 năm 2010
  38. ^ "Chứa bùn đỏ trong thung lũng - an toàn hay nguy cơ ?", Thesaigontimes 23 tháng 10 năm 2010
  39. ^ Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên đảm bảo an toàn về mặt lý thuyết Báo Dân trí
  40. ^ "Món quà bauxite cho Trung Quốc", BBC 8 tháng 5 năm 2009

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]