Giết mổ động vật

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Cảnh moi ruột của con heo

Giết mổ động vật là việc thực hành giết chết các loại động vật nói chung (không phải con người), thường đề cập đến việc giết mổ gia súcgia cầm. Nói chung, các con vật sẽ bị giết cho nhu cầu lấy thịt của con người, điển hình như giết mổ lợn, giết mổ bò, cắt tiết gà. Tuy nhiên, chúng cũng có thể bị giết vì những lý do khác như bị dịch bệnh (vật nuôi thải loại, tiêu hủy gà) và không phù hợp cho tiêu dùng hoặc nhiều loại bị giết mổ trên cơ sở giới tính, đặc biệt là gà.

Điển hình nhất của việc giết mổ liên quan đến một số lát cắt nguyên thủy, làm cho chúng chết vì mất máu sau đó xẻ và mở khoang cơ thể chính để loại bỏ ruộtnội tạng nhưng thường để lại các xác chết được xẻ thành từng mảnh (khúc thịt, tảng thịt, thớ thịt). Sau đó, thịt thường được xẻ thịt vào vết cắt nhỏ hơn hành từng miếng thịt. Các loài động vật phổ biến nhất là làm thịt ăn như trâu cho thịt trâu, (thường là bò thịt), (cho thịt bòthịt bê), cừu (cho thịt cừu), (cho thịt dê, tiết dê), lợn (cho thịt lợn), hươu cho thịt nai, ngựa để lấy thịt ngựa, và gia cầm (chủ yếu là gà, gà tây, vịt, ngan, ngỗng) để lấy các sản phẩm tương ứng như thịt gàthịt vịt, thịt ngỗng, thịt gà tây, và ngày càng nhiều các loài cá trong các ngành công nghiệp nuôi trồng thủy sản (nuôi cá).

Toàn cảnh giết mổ (năm 2016)[1]
Súc vật Số lượng
(Triệu đầu con)
58.110
Vịt nhà 2.817
Lợn 1.383
Gà tây nhà 654
Ngỗng nhà
& Gà sao nhà
649
Cừu 517
430
296
Bison 24

Công việc chính[sửa | sửa mã nguồn]

Một cảnh giết mổ

Tàn sát, giết mổ là một công việc truyền thống. Trong thời công nghiệp, lò mổ thịt được sử dụng để giết mổ động vật ngày càng được áp dụng rộng rãi. Các bước giết mổ bao gồm:

  • Trói, giết: Làm cho động vật mất khả năng chống cự hoặc giãy dụa bằng việc trói, đánh đập vào đầu, trụng nước sôi....,
  • Cắt tiết (chọc tiết): Tiếp theo việc giết con vật là sau đó thực hiện bước cắt tiết bằng việc cắt đứt động mạch chủ hay động mạch tại chân để tạo điều kiện thuận lợi cho việc loại bỏ máu ra khỏi cơ thể làm cho con vật nhanh chết hơn và thịt không bị bầm, bị ứ huyết. Thông thường người ta sẽ dùng dao nhọn thọc sâu vào động mạch ở cổ để máu tuôn ra.
  • Lột da, cạo lông: Tiếp đến là lột da để loại bỏ các tấm da hoặc cạo lông (thịt lợn)
  • Mổ bụng, moi gan, tim, ruột: Sau khi lột gia, cạo lông thì bước tiếp theo là mổ bụng moi gan, ruột, tim (để lấy đi các cơ quan nội tạng như lòng, gan, phèo, phổi)
  • Xẻ thịt, lóc xương: Bước cuối cùng của việc giết mổ là xẻ thịt (chia thịt một nửa theo chiều dọc hoặc chiều ngang cơ thể tùy loại). Bước xẻ thịt này có thể làm và phân phối tại chỗ. Trong quá trình xẻ thịt thì họ còn thực hiện việc lóc xương, tức tách những miếng thịt bám dính vào xương.
  • Ướp lạnh: Nếu giết mổ theo quy trình hiện đại còn có bước đem ướp lạnh để phân phối hoặc ướp muối, các chất bảo quản.

Tại Úc[sửa | sửa mã nguồn]

Úc có một Quy trình giết mổ theo đúng tiêu chuẩn Australia diễn ra nghiêm ngặt với nhiều bước, đặc biệt chú trọng tới việc giảm nguy cơ chấn thương, đau đớn cho con vật. Từng có sự kiện khi người Úc chứng kiến cảnh mổ bò ở Việt Nam đã giấy lên làn sóng phẩn nộ cấm nhập khẩu bò Úc sống cho việt Nam. Tại Úc, việc giết mổ động vật để làm thực phẩm, sợi và các sản phẩm khác được tiến hành theo tiêu chuẩn, gồm quá trình sản xuất, vận chuyển thịt và các sản phẩm từ thịt hợp vệ sinh. Ngoài đảm bảo an toàn thực phẩm, mục đích chính của tiêu chuẩn Australia là giảm nguy cơ chấn thương, đau đớn cho con vật.

Tại lò mổ, vào hôm trước hoặc trong ngày giết mổ, các gia súc như trâu, bò, cừu, dê và lợn được cho ăn, uống nước, nghỉ ngơi. Người ta sẽ tách những con bị ốm hoặc bị thương khỏi nhóm để chữa trị hoặc hưởng cái chết nhân đạo. Trong vòng 24 giờ trước khi con vật bị giết thịt, thanh tra an toàn thực phẩm sẽ kiểm tra nhằm đảm bảo chúng khỏe mạnh, có thể cung cấp thịt đáp ứng nhu cầu tiêu thụ của con người. Trước khi bị giết, con bò được lùa vào trong lò mổ và phòng sốc điện. Căn phòng này tách con vật với đồng loại của nó đang đứng bên ngoài.

Chỉ vài giây sau khi con vật được đưa vào phòng sốc điện, người ta dùng thiết bị truyền điện phóng thẳng vào não của nó. Đối với lợn, người ta có thể dùng khí carbon dioxide trong quá trình giết mổ. Việc sử dụng điện phóng thẳng vào não con vật sẽ khiến chúng bất tỉnh và không phải chịu đau đớn trước khi máu bắt đầu chảy. Sau khi bị sốc điện và bất tỉnh, bò được treo lên móc. Vài giây sau đó, người ta dùng thiết bị chuyên dụng cắt vào động mạch của nó để “tháo máu”. Vì con vật đã bất tỉnh nên nó không hề cảm nhận được đau đớn trong quá trình này.

Sau quá trình giết mổ, thanh tra an toàn thực phẩm tiếp tục kiểm tra xem thịt của nó có phù hợp với nhu cầu tiêu thụ của con người hay không. Nếu không phù hợp, số thịt này có thể được chế biến làm thức ăn động vật, chế phẩm y tế hoặc bị đem đi tiêu hủy. Trong vòng hai tiếng sau khi con vật bị sốc điện, quá trình mổ thịt phải hoàn tất và các nhân viên phải đưa chúng vào tủ đông lạnh. Quá trình tiếp theo là tiêu diệt các mầm bệnh hoặc ngăn chặn sự phát triển của bệnh bên trong thịt. Australia cùng Mỹ, Nhật, New Zealand là những thị trường xuất khẩu thịt bò lớn và có tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhất thế giới.

Các nước Hồi giáo[sửa | sửa mã nguồn]

Ở các nước theo đạo Hồi, thịt động vật Halal thì người Hồi giáo Muslim mới được phép tiêu thụ. Một động vật nằm trong chủng loài Halal thì mới được giết mổ theo cách Halal. Ngoài cách cắt cổ ít gây đau đớn và chết nhanh, Đạo Hồi còn đặt nặng vấn đề đối xử nhân đạo đối với động vật. Động vật phải được nuôi, chuyên chở, bắt và giữ theo điều kiện nhân đạo. Vì thế cách đập đầu, chích điện để gây ngất trước khi cắt cổ sẽ không được chấp nhận trong công nghệ giết mổ Halal.

Đối với việc cắt cổ (dhabah): Dhabah được xác định là phương pháp giết động vật với mục đích duy nhất là làm cho thịt chúng thích hợp cho con người sử dụng. Những điều kiện sau đây phải được thỏa mãn để Dhabh đạt được yêu cầu của luật Shariah. Người thao tác Dhabh (người cắt cổ) phải là người có tinh thần minh mẫn,và là người Muslim trưởng thành. Có thể là nam hoặc nữ. Nếu một người thiếu hoặc mất khả năng do say hay là thiểu năng lý trí thì người ấy phải ngừng công việc cắt cổ ngay. Phải có người Muslim khác vào thay thế vị trí Dhabh này.

Những cái dao để thao tác Dhabh phải thật sự sắc bén để tạo điều kiện cắt da và mạch máu để máu thoát nhanh và tức thì, nói cách khác là để cho xuất huyết nhanh và toàn bộ, không thể nói là cắt cổ nếu chỉ cắt da và các phần khác mà không cắt mạch cảnh. Tiến trình được bắt đầu với vết cắt bằng con dao sắt như khuyến cáo đã rút ngắn toàn bộ thời gian cắt cổ, và có vẻ như con vật ít đau đớn hơn là gây ngất. Ở những lò giết mổ hiện đại, con vật bị gây ngất trước khi bị giết, đôi khi con vật vẫn không hề bất tĩnh khi bị đánh một lần mà phải đánh thêm lần nữa.

Phương pháp Dhabh cho phép con vật thoát máu nhanh và hiệu quả. Nhịp đập của tim đẩy máu đi vào hệ tuần hoàn. Vì thế tim đập càng mạnh thì máu thoát ra càng nhiều. sự co giật không chủ động của con vật bị giết theo cách thức Dhabh nhiều hơn những con vật bị gây bất tỉnh. Các điều kiện sinh lý được diễn tả có hiệu lực đối với sự thoát máu của cơ thể con vật, nhưng nó chỉ hoạt động hết công suất nếu con vật bị cắt cổ trong lúc còn sống bằng cách cắt cuống họng và để lại phần cột sống mà không gây bất động cho bộ não của con vật

Không nên mài dao trước mặt động vật đang chuẩn bị cắt cổ. Nơi cắt được thực hiện trên cổ động vật ở một điểm ngay dưới thanh môn. Theo truyền thống, lạc đà được cắt cổ bằng cách rạch một đường dao ở bất cứ nơi nào trên cổ. tiến trình này được gọi là Nahr. Với cách thức hạn chế hiện đại và cách gây ngất, tiến trình này không còn thích hợp nữa. khí quản và thực quản phải được cắt cùng với động mạch cảnh và tĩnh mạch cảnh. Xương sống không phải cắt vì thế đầu động vật không hoàn toàn bị nghiêm trọng.

Bằng phương pháp gây ngất hoặc gây sốc, con vật vẫn còn sống một vài phút sau đó. Vì lý do này mà một vài cơ sở giết mổ dùng gây ngất cho súc vật và dùng gây giật trong nước có điện cho gia cầm. Ở một số nước, gây ngất bằng cách đánh đã làm cho súc vật bị chết. Cũng vì lý do này mà một số tổ chức đã không cho phép gây ngất trong quy trình giết mổ Halal.

Phải cầu nguyện cho con vật bị giết theo nghi lễ Tasmiyah hoặc là lời cầu nguyện nghĩa là nhân danh Allah bằng lời Bismillah (nhân danh Allah) hoặc là Bismillah Allahuakbar (nhân danh Allah, Allah vĩ đại) trước khi cắt cổ động vật. Lời cầu nguyện còn khác tùy theo từng trường phái khác nhau. Nhưng lời cầu nhân danh Allah là phổ biến hơn cả và được cho là điều kiện quan trọng của Dhabh. Một số hành động bị cấm như:

  • Bắt con vật nằm xuống trước rồi sau đó mới mài dao là việc làm không được chấp nhận. Như đã nói ở trên, vì lý do nhân đạo nên hành động mài dao trước mặt động vật trong lúc cắt cổ là không được chấp nhận.
  • Để cho dao cắt chạm vào tủy sống hoặc là cắt đứt cổ động vật là việc làm không được chấp nhận. Việc cắt đứt đầu, đánh vào đầu hoặc là đập đầu là việc làm đáng ghê tởm đối với cộng đồng Muslim nói chung.
  • Bẻ gãy cổ, lột da, cắt đứt từng phần hay là nhổ lông trong khi động vật vẫn chưa chết hẳn là không thể chấp nhận. Đôi khi trong các lò giết mổ công nghiệp, để đạt được tiến độ người ta đã tháo sừng, tai, chân trước trong khi con vật vẫn chưa chết hẳn. điều này đi ngược lại với nguyên tắc và yêu cầu của Dhabh và cần phải tránh.
  • Thao tác Dhabh với dụng cụ cắt đã cùn (không bén) là không được chấp nhận.
  • Không được cắt cổ con vật khi để con khác nhìn thấy cảnh đồng loại bị giết. Điều này đi ngược lại tiến trình giết mổ nhân đạo.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]