Điếu Cày

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Nguyễn Văn Hải (blogger))
Bước tới: menu, tìm kiếm
Điếu Cày
Sinh c. 1952
Hải Phòng,Việt Nam
Quốc gia Việt Nam
Tên khác Nguyễn Văn Hải, Nguyễn Hoàng Hải
Công việc blogger
Tổ chức Câu lạc bộ Nhà báo tự do
Nổi tiếng vì bất đồng chính kiến
Vợ (hoặc chồng) Dương Thị Tân

Điếu Cày (tên thật: Nguyễn Văn Hải, sinh khoảng năm 1952 tại Hải Phòng; cũng gọi là Nguyễn Hoàng Hải)[1][2] là một blogger, người bất đồng chính kiến với chính phủ Việt Nam, đã bị nhà nước truy tố tội trốn lậu thuế và tội "phổ biến thông tin cùng các tài liệu chống nhà nước".[3] Việc giam tù ông đã bị nhiều Tổ chức Nhân quyền quốc tế phản đối, và tổ chức Ân xá Quốc tế coi ông là một tù nhân lương tâm.[3] Từ tháng 10 năm 2014, ông sống và hoạt động tại Hoa Kỳ.

Trước khi viết báo

Từ 1971-1976 anh Nguyễn Văn Hải tham gia quân đội (bộ đội sao vàng), sau đó làm việc tại Công ty Kim khí Hải Phòng một thời gian, sau đó anh vào TP Hồ Chí Minh học nghề sửa chữa điện tử và làm nghề sửa chữa điện tử tại Công ty Dịch vụ Th­ương mại Sài Gòn.

Anh Hải từng là thợ sửa chữa điện tử, chủ cửa hàng Video Camera Hoàng Hải, quận 3, TP Hồ Chí Minh.</ref>[4]

Việc viết báo

Nguyễn Văn Hải xuất bản các bài báo của mình thông qua một blog, gọi là blog Điếu Cày[2], mà cũng là bút hiệu của ông.[5]. Ông là một trong những thành viên sáng lập "Câu lạc bộ Nhà báo Tự do" vào tháng 9 năm 2007.[6]. Năm 2008, ông tham gia vào[5] cũng như tường thuật về[2] các cuộc biểu tình của người Việt Nam chống lại Thế vận hội Mùa hè 2008 tổ chức ở Bắc Kinh, sau một tranh chấp lãnh hải giữa Trung QuốcViệt Nam.[3]

Bị bắt và truy tố

Ngày 20 tháng 4 năm 2008, Nguyễn Văn Hải bị bắt tại thành phố Hồ Chí Minh, và các máy tính cùng các files dữ liệu của ông bị tịch thu.

Ngày 10 tháng 9 năm 2008, ông bị tòa án truy tố tội "trốn thuế" và bị xử phạt 30 tháng tù giam.[3][7]

Ông được dự định phóng thích trong tháng 10 năm 2010, nhưng vào ngày đáng lẽ được phóng thích, thì bản án của ông bị gia hạn "để điều tra thêm".[2] Nhà của ông cũng đã bị khám xét và vợ ông, bà Dương Thị Tân bị đánh đập.[8] Ngày 5.7.2011, bà Dương Thị Tân được thông báo là Nguyễn Văn Hải đã bị mất một cánh tay do bị chấn thương trong nhà tù.[8]

Tháng 4 năm 2012, ông Hải bị tòa án xét xử thêm về tội "tuyên truyền chống nhà nước" theo điều 88 Bộ Luật Hình sự cùng với các blogger Tạ Phong TầnPhan Thanh Hải. Trong phiên toà này, Nguyễn Văn Hải đã không nhận là mình có tội.[3] Theo nhật báo Thanh Niên, Nguyễn Văn Hải và Phan Thanh Hải cũng bị cho là đã tham dự một cuộc huấn luyện do đảng Việt Tân ở hải ngoại tài trợ.[3]

Các phản ứng quốc tế

Tổ chức Theo dõi Nhân quyền đã lên án các vụ bắt giữ này và kêu gọi chính phủ Việt Nam hãy thả ngay 3 blogger nói trên.[6] Năm 2009, tổ chức này đã trao tặng Nguyễn Văn Hải giải Hellman/Hammett "cho các nhà văn đã bị bách hại vì những bài viết của họ".[6] Tổ chức Ân xá Quốc tế đã gọi ông là một tù nhân lương tâm, và bày tỏ sự quan ngại về các báo cáo nói rằng ông bị sụt giảm thể trọng và sức khỏe suy sụp.[3]

Ngày 6.3.2012, cựu dân biểu Hạ viện Hoa Kỳ Cao Quang Ánh đã tổ chức một cuộc vận động ngoài hành lang cho Nguyễn Văn Hải, linh mục Nguyễn Văn Lý, bác sĩ Nguyễn Đan Quế, cùng nhiều tù nhân chính trị Việt Nam khác, kêu gọi chính phủ của tổng thống Barack ObamaQuốc hội Hoa Kỳ lên tiếng bênh vực họ mạnh mẽ hơn.[9] Tháng 4 năm 2012, tổ chức Những người bảo vệ quyền Công dân (Civil Rights Defenders) đã tặng ông Hải danh hiệu "Người bảo vệ quyền Công dân" trong tháng.[10] Ngày 17.4.2012 một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã kêu gọi chính phủ Việt Nam thả ông Hải cùng các blogger khác, nói rằng 3 blogger này "đã không làm gì khác hơn là thực thi quyền tự do ngôn luận của họ được cả thế giới công nhận".[11] Tháng 5 năm 2012 tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã phát biểu là "chúng ta không thể quên những nhà báo như blogger Điếu Cày, người bị bắt năm 2008 trong vụ đàn áp lớn lao việc làm báo của công dân ở Việt Nam"[1].

Phiên tòa xét xử năm 2012 và bản án

Tháng 9 năm 2012, trong phiên tòa chỉ kéo dài 1 ngày xử 3 nhà bất đồng chính kiến Nguyễn Văn Hải, Tạ Phong TầnPhan Thanh Hải, ông Nguyễn Văn Hải đã bị tuyên án khắc nghiệt nhất là 12 năm tù giam.[12] Tờ báo The Economist đã mô tả phiên tòa này "rất giống kiểu phiên tòa trình diễn thời Xô Viết cũ".[13] Các công tố viên nói rằng 3 người này đã "xuyên tạc sự thật về Nhà Nước và Đảng, tạo ra sự hiểu lầm trong dân chúng, và ủng hộ các âm mưu nhằm lật đổ chính quyền", và tòa án xét thấy rằng họ đã "làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới an ninh quốc gia và hình ảnh đất nước trên trường quốc tế".[13] Phan Thanh Hải, người nhận tội, bị phạt 4 năm tù, còn bà Tạ Phong Tần bị phạt 10 năm tù giam.[13]

Ra làm chứng trong phiên tòa xử ba bloggers có Lê Xuân Lập, Nguyễn Tiến Trung và Nguyễn Huy Cường. Trong ba người này chỉ Nguyễn Tiến Trung là đang ở tù với bản án bảy năm.[14][15]

Bà Dương Thị Tân, vợ cũ của ông Nguyễn Văn Hải cho biết là công an đã giam giữ bà cùng người con trai trong nhiều giờ để ngăn chặn không cho họ tham dự phiên tòa.[12]

Các bản án này đã bị chống án lên tòa thượng thẩm ngày 28.12.2012.[16]

Thả tù và trục xuất

Ông Nguyễn Văn Hải bất ngờ được Việt Nam cho ra khỏi tù và đưa ra sân bay Nội Bài trong ngày 21 tháng 10 năm 2014 đi sang Los Angeles, Hoa Kỳ, mặc dù ông ta không có thân nhân nào ở thành phố trên.[17][18]

Ngày 1 tháng 5/2015, blogger Điếu Cày được tổng thống Mỹ Obama mời vào Nhà Trắng tham dự họp báo trước thềm ngày Tự do Báo chí Thế giới 3/5. Ông đã có mặt cùng hai blogger khác là Simegnish 'Lily' Mengesha (từ Ethiopia) và Fatima Tlisova (từ Nga) tại Nhà Trắng hôm 1/5/2015 để tham gia hội luận về tự do báo chí trên thế giới[19] Ngày 2 tháng 5, VTV1 phần tin Quốc tế mục Chào buổi sáng có đưa tin và hình ảnh Điếu Cày bên cạnh Obama.[20]

Giải thưởng

  • Năm 2013, Nguyễn Văn Hải được trao Giải Tự do Báo chí Quốc tế của Ủy ban bảo vệ các nhà báo (tiếng Anh: Committee to Protect Journalists, viết tắt CPJ) có trụ sở ở New York.[21] Tuy nhiên lúc đó Nguyễn Văn Hải vẫn còn bị giam nên việc trao giải diễn ra với người thắng giải khiếm diện. Mãi đến ngày 27 Tháng 11, 2014 Ủy ban mới trao được tận tay ông.[22]
  • Ngày 24 tháng 10 năm 2013 Nguyễn Văn Hải được trao "Giải One Humanity" của PEN Canada[23]

Xem thêm

Tham khảo

  1. ^ a ă “Dissident On Hunger Strike”. Radio Free Asia. 4 tháng 1 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2013. 
  2. ^ a ă â b “Three Vietnamese journalists given antistate charges”. Committee to Protect Journalists. Ngày 16 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2012. 
  3. ^ a ă â b c d đ “Vietnamese bloggers deny charges, third in leniency bid”. BBC News. Ngày 16 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2012. 
  4. ^ “Điếu Cày bị cưỡng ép lưu vong”. Dân News. Ngày 21 tháng 10 năm 2014. Truy cập ngày 04 tháng 5 năm 2015. 
  5. ^ a ă Chan Nhu, Viet Long, and Rachel Vandenbrink (ngày 16 tháng 4 năm 2012). “Bloggers Face Further Imprisonment”. Radio Free Asia. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2012. 
  6. ^ a ă â “Vietnam: Immediately Release Rights Bloggers”. Human Rights Watch. Ngày 16 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2012. 
  7. ^ T. Bình (5 tháng 8 năm 2008). “Truy tố blogger "Điếu cày" tội trốn thuế”. Người Lao Động. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2013. 
  8. ^ a ă “Concerns rise about jailed Vietnamese blogger”. Committee to Protect Journalists. Ngày 27 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2012. 
  9. ^ Jonathan Tilove (ngày 7 tháng 3 năm 2012). “Former Rep. Anh 'Joseph' Cao urges tougher line against Vietnam”. The Times-Picayune. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2012. 
  10. ^ “Human rights defender of the month – Nguyen Van Hai aka Dieu Cay”. Civil Rights Defenders. Ngày 2 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2012. 
  11. ^ “US urges Vietnam to free bloggers”. Google News. Agence France-Presse. Ngày 18 tháng 4 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2012. 
  12. ^ a ă “Vietnam jails dissident bloggers”. BBC News. 24 tháng 9 năm 2012. Truy cập 2013=01-13. 
  13. ^ a ă â L.H. (ngày 4 tháng 10 năm 2012). “Bloggers flogged”. The Economist. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2012. 
  14. ^ “Việt Nam tuyên án tù 3 bloggers”. 
  15. ^ “Con blogger Điếu Cày bàn về nhân chứng Nguyễn Tiến Trung”. 
  16. ^ “Court appeal of dissident Vietnam bloggers is rejected”. BBC News. Ngày 28 tháng 12 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 1 năm 2013. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2013. 
  17. ^ “Điếu Cày 'bất ngờ rời VN đi Hoa Kỳ'”. BBC. 21 tháng 10 năm 2014. 
  18. ^ “Blogger Điếu Cày được trả tự do và bị buộc sang Mỹ”. RFA. 21 tháng 10 năm 2014. 
  19. ^ “Tổng thống Obama gặp gỡ blogger Điếu Cày - BBC Vietnamese”. BBC Vietnamese. Truy cập 9 tháng 5 năm 2015. 
  20. ^ “Blogger Điếu Cày trên truyền hình nhà nước - BBC Vietnamese”. BBC Vietnamese. Truy cập 9 tháng 5 năm 2015. 
  21. ^ “CPJ International Press Freedom Awards 2013”. Committee to Protect Journalists. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2013. 
  22. ^ "Điếu cày's CPJ award" theo BBC
  23. ^ [1]