Trần Cao Vân

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm

Trần Cao Vân (1866 - 1916) là một nhà yêu nước thời Pháp thuộc, thuộc nhóm người cùng vua Duy Tân lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống Pháp tại Trung Kỳ Việt Nam do Việt Nam Quang Phục Hội chủ xướng.

Trần Cao Vân
Trần Công Thọ
Trần Cao Vân.JPG
Binh nghiệp
Phục vụPhong trào Duy Tân
Việt Nam Quang Phục Hội
Thông tin chung
Tên khácTrần Cao Đệ
Biệt hiệuHồng Việt, Chánh Minh, Bạch Sĩ
Pháp danhNhư Ý
Sinh1866
 Làng Tư Phú, tổng Đa Hòa, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, Đại Nam (nay là xã Điện Thọ, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, Việt Nam)
Mất1916
 Pháp trường An Hòa (gần Huế), Trung Kỳ, Đại Nam, Liên bang Đông Dương
Nguyên nhân mấtBị xử chém
Nghề nghiệpNhà hoạt động cách mạng
Quốc giaViệt Nam
Quốc tịchViệt Nam
Dân tộcKinh
Triều đạiNhà Nguyễn

Tóm tắt tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà yêu nước Trần Cao Vân quê làng Tư Phú, tổng Đa Hòa (nay là xã Điện Thọ, H.Điện Bàn, Quảng Nam). Cuộc đời cụ là một chuỗi dài hành động: bị bắt giam ở các ngục Phú Yên, Bình Định do dính dáng đến cuộc khởi nghĩa của Võ Trứ và “vụ án Trung thiên dịch”, bị đày ra Côn Đảo, cùng các đồng chí lập ra “Việt Nam Quang phục hội”, liên lạc với vua Duy Tân để khởi nghĩa năm 1916… Cơ mưu bại lộ, chí sĩ Trần Cao Vân - cố vấn trong chính phủ lâm thời - bị bắt cùng với Phan Thành Tài (thống lãnh quân đội toàn quyền, giữ ấn Kinh lược Nam Ngãi), Lê Đình Dương (Bộ trưởng ngoại giao, giữ ấn Tổng trấn Nam Ngãi), Thái Phiên (Tổng trấn Kinh thành Huế)… Do hai cụ Trần Cao Vân và Thái Phiên nhận hết trách nhiệm về mình, nên vị vua trẻ yêu nước Duy Tân thoát chết. Khi lên đoạn đầu đài, cụ Trần đã ung dung đọc 4 câu thơ: Trời chung không đội với thù Tây/ Quyết trả ơn vua nợ nước này/ Một mối ba giềng xin giữ chặt/ Thân dù thác xuống rạng đài mây.

Văn học[sửa | sửa mã nguồn]

Khi sắp bị hành hình, ông làm bài thơ này để tỏ nghĩa khí:[1]

Đứa nào muốn chết, chết như chơi,
Chết vị non sông, chết vị Trời.
Chết thảo, bao nài xương thịt nát,
Chết ngay, há ngại cổ đầu rơi.
Chết trung, tiếng để ngoài muôn dặm,
Chết nghĩa, danh lưu đến vạn đời.
Chết được như vầy là hả lắm,
Ta không sợ chết, hỡi ai ơi!

Lưu danh[sửa | sửa mã nguồn]

Trong chiến tranh chống Pháp 1945 - 1954, từng có một đơn vị thanh niên kháng chiến lấy tên là Thanh niên Tiền phong đoàn Trần Cao Vân.

Tên ông được đặt cho các đường phố tại nhiều nơi trên cả nước như Hà Nội, thành phố Hạ Long, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình,... Ở thành phố Đà Nẵng, thành phố Huế và tỉnh Quảng Nam, tên ông cũng được đặt làm tên một số trường học công lập.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Trần Cao Vân là ông của anh hùng LLVTND Trần Thị Lý.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Trần Bích San. Văn học Việt Nam. New Orleans, LA: Trần Gia Thái, 2018. Tr 846