Tyumen

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
{{subst:PAGENAME}} (tiếng Việt)
Тюмень (tiếng Nga)
Tyumen (tiếng Anh)
—  Kiểu điểm dân cư  —
Крестовоздвиженская церковь (Тюмень)-2.jpg
Tyumen
Tyumen trên bản đồ Nga
Tyumen
Tyumen
Tọa độ: 57°09′B 65°32′Đ / 57,15°B 65,533°Đ / 57.150; 65.533Tọa độ: 57°09′B 65°32′Đ / 57,15°B 65,533°Đ / 57.150; 65.533
Coat of Arms of Tyumen (Tyumen oblast) (2005).png
Flag of Tyumen (Tyumen oblast).png
Cờ
Ngày lễ Last Sunday of July[1]
Hành chính
Quốc gia Nga
Trực thuộc Tyumen Oblast
Huyện Tyumen Oblast[2]
Trung tâm hành chính của Tyumen Oblast, Tyumensky District.[3]
Địa vị đô thị (as of 11th of May 2010)
Urban settlement Tyumen Urban Settlement
Head of Administration[4] Evgeniy Kuyvashev[4]
Đặc điểm địa phương
Diện tích 235 km² (90,7 mi²) [3]
'Dân số (Điều tra  2002) 510.719 người[5]
Hạng 27
- Mật độ 2.173người/km² (5.600người/sq mi)[6]
Dân số (1 January 2010) 609.100 người[7]
Múi giờ ở Nga [8]
' 29 of July 1586[1]
Mã bưu chính 625000-625063[9]
Đầu số điện thoại +7 3452[7]
Trang mạng chính thức http://www.tyumen-city.ru/

Tyumen (tiếng Nga: Тюмень) là thành phố đầu tiên của người Nga tại vùng Xibia (1586)[10] là một thành phố ở Vùng liên bang Ural của Nga, nằm trên sông Tura cách 2.144 km (1.332 dặm) về phía đông Moskva. Đây là trung tâm hành chính và thành phố lớn nhất của tỉnh Tyumen tại Vùng liên bang Urals. Nằm trên tuyến đường sắt xuyên Sibir, có Sân bay quốc tế Roschino. Dân số:720 575(2016) [11] 609.100 (2010 ước tính); 510.719 (điều tra dân số 2002); 476.869 (điều tra dân số 1989).

Ga tàu

Nguồn gốc tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]

Tuymen thường đường giải thích theo nhiều nghĩa khác nhau, trong đó phổ biến nhất là xuất phát từ "tumen" trong tiếng Mông cổ, tức là 10.000 người, đây là cách phân chia quân đội của Thành Cát Tư Hãn trước kia, bởi lẽ khu vực này từng thuộc về Đế quốc Mông Cổ, do người con trai lớn của Thành Cát Tư Hãn là Truật Xích, sau đó là cháu nội ông - Bạt Đô cai quản, ngoài ra theo tiếng Tatar thì Tyumen còn có nghĩa là vùng đất thấp, bởi thành phố này trước đây thường xuyên bị ngập lụt vào mùa mưa.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Dấu vết đã được tìm thấy chứng minh con người xuất hiện ở đây từ thời kì đồ đá

Lịch sử của Tyumen bắt đầu được ghi nhận từ thế kỉ 12-13 khi đây là thủ đô của Tyumen Hãn Quốc. Sau đó nó bị đội quân của người Cô-dắc dưới sự lãnh đạo của Bismak, người Tatar đã bị đánh bại, và người Nga đã tái lập lại một thành phố đầu tiên của mình trên mảnh đất Tyumen ngày nay vào năm 1586 theo lệnh của vua Fyodor I Ioannovich. Kiến trúc đó thực ra mới chỉ là một công trình pháo đài bằng gỗ, cung cấp nơi ở cho những chiến binh người Cô-dắc và những quý tộc mới chuyển đến. Đến năm 1605, hình thành khu vực cho những người đánh xe ngựa, và đến năm 1618 xây dựng Tu viện Chúa Ba Ngôi - cụm công trình cổ xưa bậc nhất tại Xibia. Năm 1709 trong cuộc cải cách hành chính của Pi-ốt Đại đế, Tyumen trở thành một phần của tỉnh Sibir và đến năm 1782 trở thành một thành phố dưới sự quản lý của Thống đốc Sibir tại Tobolsk.

Vào cuối thế kỉ 19, với sự xây dựng tuyến đường sắt xuyên Sibir, Tyumen bước vào thời kì phát triển thịnh vượng, một ví dụ cụ thể, vào giai đoạn này, trong thành phố hình thành hơn 70 xưởng thuộc da. Thành phố trở thành một trung tâm thương mại Á-Âu, được coi như một cánh cửa mở ra châu Á của Đế quốc Nga.

Sau cách mạng Tháng Mười Nga, Tuymen được chọn là trung tâm hành chính của tỉnh thay cho Tobolsk, đến năm 1923 nó được gộp vào vùng Ural cùng với SverdlovskChelyabinsk, và đến năm 1934 lại được gộp vào vùng Omsk. Từ năm 1944 Tyumen khôi phục tư cách là một tỉnh riêng biệt thuộc chính phủ liên bang.

  • Trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại, Tyumen là vùng không bị chiến tranh tàn phá do nằm sâu trong lục địa, đây là nơi di tản các nhà máy, cơ quan, xí nghiệp của Liên Xô để tiếp tục phục vụ cuộc chiến đấu. Điều đặc biệt là thành phố đã vinh dự được đón nhận thi hài của lãnh tụ Lê-nin nhằm tránh bị quân phát-xít phá hoại, thông tin này được giữ bí mật cho đến tận khi Liên Xô sụp đổ. Địa điểm được lựa chọn là giảng đường số 15, tầng 2 Viện Nông nghiệp Tyumen (nay là Trường đại học nông nghiệp Bắc Zauralye. Sau giai đoạn 1960 - thời điểm dầu khí được tìm thấy ở bắc thành phố, Tyumen nhanh chóng trở thành một trung tâm dầu khí quan trọng của nước Nga, khi chiếm tới 1/3 sản lượng khai thác dầu khí của cả nước.

Đơn vị hành chính [sửa | sửa mã nguồn]

Tyumen được chia ra làm 4 đơn vị hành chính là: Trung tâm, Lê-nin, Kalinin, và quận Đông.

Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]

Tyumen là trung tâm giáo dục vùng của Nga, ở đây có 15 trường và cơ sở trường đào tạo đại học với khoảng 120 chuyên ngành. Chỉ tính riêng 5 trường đạo chính đã lên tới hơn 110 nghìn sinh viên đang được đào tạo các hệ đại học tại đây. trong đó nổi bật là các trường:

trường Đại học Dầu khí Tyumen (nay là trường Đại học Công nghiệp Tyumen)
  • Đại học Tổng hợp Bang Tyumen (thành lập năm 1930)
  • Đại học Công nghiệp Tyumen (hợp nhất từ hai trường Đại học Dầu khí Tyumen và Đại học Xây dựng - Kiến trúc Tyumen năm 2016)
  • Đại học Y khoa Tyumen
  • Trường chuyên nghiệp kĩ thuật quân sự Tyumen
  • Cơ sở Tyumen của Đại học Bộ Nội vụ Nga
  • trường văn hóa Tyumen

Y tế[sửa | sửa mã nguồn]

Có 19 bệnh viện nhà nước trong thành phố với hơn 4.400 giường bệnh. Trung tâm giải phẫu thần kinh liên bang đặt tại Tyumen là trung tâm y tế về thành kinh lớn thứ 2 tại Nga

Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà hát và bảo tàng[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà hát kịch Tyumen

Trong Tyumen có nhiều công trình văn hóa như các nhà hát kịch, múa rối, nhà hát thanh niên, các bảo tàng kiến trúc, lịch sử, bảo tàng động thực vật...

Thư viện[sửa | sửa mã nguồn]

Thành phố này hoạt động 53 thư viện công cộng, bao gồm Thư viện khoa học khu vực Tyumen mang tên Mendeleev - một trong những thư viện lớn nhất ở Tây Siberia, với khoảng 2,67 triệu tài liệu.

Công viên[sửa | sửa mã nguồn]

Đài phun nước
Vườn Aleksandr

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

Notes
  1. ^ a ă “Charter of Tyumen (city proper)1 Janyary 2010. The Tyumen City Administration”. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2010. 
  2. ^ “Jurisdiction of Tyumen Oblast  Janyary 2010. The Tyumen Oblast Administration”.  Đã bỏ qua văn bản “http://www.admtyumen.ru/ogv_ru/about/tyumen-city.htm” (trợ giúp);
  3. ^ a ă “Geography of Tyumen (city proper)1 Janyary 2010. The Tyumen City Administration”. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2010. 
  4. ^ a ă “Head of Tyumen (city proper)1 Janyary 2010. The Tyumen City Administration”. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2010. 
  5. ^ Федеральная служба государственной статистики (Cục Thống kê Liên bang Nga) (21 tháng 5 năm 2004). Численность населения России, субъектов Российской Федерации в составе федеральных округов, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов – районных центров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более человек (Dân số Nga, các chủ thể liên bang Nga trong thành phần các vùng liên bang, các huyện, các điểm dân cư đô thị và nông thôn — các trung tâm hành chính và các điểm dân cư nông thôn với trên 3.000 dân)”. Всероссийская перепись населения 2002 года (Điều tra dân số toàn Nga năm 2002) (bằng tiếng Nga). Cục Thống kê Liên bang Nga. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2009.  Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |accessdate= (trợ giúp)
  6. ^ Giá trị của mật độ dân số được tính toán tự động bằng cách chia dân số theo điều tra năm 2002 cho diện tích liệt kê trong hộp thông tin. Đề nghị lưu ý rằng giá trị này có thể không chính xác do diện tích liệt kê trong hộp thông tin không nhất thiết phải tương ứng với diện tích của toàn bộ chủ thể này hoặc được thông báo cho cùng năm như của điều tra dân số (2002).
  7. ^ a ă “Population of Tyumen (city proper)1 Janyary 2010. The Tyumen City Administration”. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2010.  Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Tyumen_Population” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  8. ^ Правительство Российской Федерации. Федеральный закон №107-ФЗ от 3 июня 2011 г. «Об исчислении времени», в ред. Федерального закона №271-ФЗ от 03 июля 2016 г. «О внесении изменений в Федеральный закон "Об исчислении времени"». Вступил в силу по истечении шестидесяти дней после дня официального опубликования (6 августа 2011 г.). Опубликован: "Российская газета", №120, 6 июня 2011 г. (Chính phủ Liên bang Nga. Luật liên bang #107-FZ of 2011-06-31 Về việc tính toán thời gian, as amended by the Luật Liên bang #271-FZ of 2016-07-03 Về việc sửa đổi luật liên bang "Về việc tính toán thời gian". Có hiệu lực từ  6 ngày sau ngày công bố chính thức.).
  9. ^ “Tyumen postal codes(Russian Post)1 Janyary 2010. The Tyumen Post Office official site”.  Đã bỏ qua tham số không rõ |http://www.tmnpost.ru/?mod= (trợ giúp);
  10. ^ “ИСТОРИЯ ГОРОДА”. 
  11. ^ 575 “Тюмень”. 

Liên kết[sửa | sửa mã nguồn]