Bayezid I

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Bước tới: menu, tìm kiếm
Bayezid I
Bayezid I

Bayezid I (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman: بايزيد الأول, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Beyazıt, biệt danh Yıldırım (Ottoman: ییلدیرم), "Sấm sét"; 1354 – 1403) là Sultan của Đế chế Ottoman từ năm 1389 đến năm 1402. Ông là con trai của Murad I, người gốc Thổ Nhĩ Kỳ [1][2] và Gülçiçek Hatun, hậu duệ của người Hy Lạp.[1][3]

Mục lục

[sửa] Củng cố quyền lực

Bayezid ngồi lên ngai vàng sau cái chết của vua cha Murad I trong trận Kosovo lần thứ nhất.

Một năm sau, bị người Hungary đe dọa từ phía Bắc, người Serb đồng ý trở thành chư hầu của ông và ông lấy bà vợ Olivera Despina, con gái của Hoàng tử Lazar xứ Serbia, liên minh với người Serb. Ông công nhận Stefan Lazarević, con trai của Lazar, trở thành người đứng đầu Serbia, với quyền tự trị đáng kể.

Xem thêm: trận Kosovo

[sửa] Chiến dịch Danubian

Năm 1394 Bayezid vượt sông Danube tấn công Wallachia, khi đó do Mircea Già cai trị. Người Ottoman vượt trội về quân số,[cần dẫn nguồn] nhưng vào ngày 10 tháng 10, 1394 (17 tháng 5 1395 ?), trong trận Rovine, diễn ra trên một vùng rừng rậm và đầm lầy, những người Wallachia giành được một chiến thắng quan trọng [cần dẫn nguồn] và làm thất bại kế hoạch xâm lược đất nước này của Bayezid.[cần dẫn nguồn]

Xem thêm: trận Rovine

[sửa] Chiến dịch Nicopolis

Năm 1394, Bayezid bao vây Constantinople[4], đô thành của Đế chế Byzantine. Pháo đài Anadoluhisarı được xây dựng trong những năm 1393-1394 là một phần của việc chuẩn bị cho Cuộc vây hãm Constantinople lần thứ hai của quân Ottoman, diễn ra năm 1395. Do sự thúc dục của Hoàng đế Byzantine John V Palaeologus, một đạo thập tự quân được tổ chức để đánh bại Bayezid. Điều này không thành công: năm 1396, liên minh Cơ Đốc giáo, dưới sự chỉ huy của Hungary và Hoàng đế Đế quốc La Mã Thần thánh tương lai (năm 1410) Sigismund, bị đánh bại trong trận Nicopolis. Bayezid đã xây một nhà thờ Hồi giáo tráng lệ Ulu Camii tại Bursa, để kỷ niệm chiến thắng này.

Sau đó, cuộc vây hãm Constantinople tiếp tục, cho đến năm 1401. Hoàng đế rời thành phố để tìm kiếm quân tiếp viên. Những người Byzantine bị bao vây tạm thời được cứu thoát khi Bayezid giao chiến với Timurid đến từ phương Đông.

Xem thêm: trận Nicopolis

[sửa] Tamerlane và trận Ankara

Stanisław Chlebowski, Bayezid bị Timur giam giữ, 1878
Stanisław Chlebowski, Bayezid bị Timur giam giữ, 1878

Năm 1400, lãnh chúa Trung Á Timur Lenk (hay Tamerlane) đã thức tỉnh được các chúa đất người Thổ (beylik) vốn là chư hầu của người Ottoman cùng ông tấn công Bayezid. Trong trận Ankara định mệnh, vào ngày 20 tháng 7ư, 1402, Bayezid bị Timur bắt giam. Con trai ông, tuy vật, lại chạy thoát về Serbia cho đến khi Timur qua đời (xem thêm Thời kỳ đứt quãng của Đế quốc Ottoman. Vài nguồn tin đương thời nói rằng Timur chói Bayezid bằng xích sắt trong một cái chuồng để làm chiến lợi phẩm. Tương tự như vậy, có rất nhiều câu chuyện kể về cảnh giam cầm Bayezid, có chuyện kể rằng Timur dùng Bayezid làm ghế để chân. Có câu chuyện khác lại kể Timur bắt vợ của Bayezid phải múa khỏa thân trước triều đình. Tuy vậy, những cứ liệu này không được cho là chính xác lắm, vì các ghi chép từ triều đình Timur nói rằng Bayezid được đối đãi tử tế, và thậm chí Timur còn khóc thương cho cái chết của ông. Tương tự vậy, lịch sử của chính Timur với các nhà vua khác chỉ ra rằng ông thật tâm khi nói rằng muốn trả lại cho Bayezid ngai vàng Ottoman. Một năm sau đó, Bayezid qua đời — vài nguồn cho rằng ông tự sát bằng cách đập đầu vào chấn song của lồng giam giữ. Có nguồn khác lại viết ông uống thuốc độc để trong chiếc nhẫn.

Xem thêm: Trận Ankara

[sửa] Trong văn chương

Thất bại của Bayezid là một chủ đề hấp dẫn các nhà văn, nhà soạn nhạc và họa sỹ phương Tây thời trước. Họ rất thích thú huyền thoại cho rằng ông bị Tamerlane đưa tới Samarkand, và thêm thắt vào hàng đống nhân vật để tạo ra một ảo mộng phương Đông vẫn còn cho đến ngày nay. Vở kịch Tamburlane Đại đế của Christopher Marlowe lần đầu lên sân khấu ở London năm 1587, ba năm sau đó, khi hiệp định giao thương Anh-Ottoman chính thức có hiệu lực, William Harborne đi thuyền đến Istanbul với tư cách nhân việ của Công ty Levant. Năm 1648 vở kịch Le Gran Tamerlan et Bejezet của Jean Magnon ra đời, và năm 1725 Tamerlano Handel được trình diễn lần đầu ở London; ý tưởng của Vivaldi về câu chuyện Bayezid, được viết năm 1735. Magnon viết về Bayezid, sự hấp dẫn của vợ và con gái ông; tác phẩm Handel và Vivaldi bao gồm Tamerlane và Bayezid, con gái ông ta, Hoàng tử Byzantine và công Trebizond (Trabzon) trong một chuyện tình nống nàn say đắm. Một bức họa hình tròn Schloss Eggenberg, gần Graz ở Áo, được hoàn thành vào những năm 1670, ít lâu trước khi quân đội Ottoman tấn Habsburgs ở trung Âu.[5]

[sửa] Hôn nhân và hậu duệ

Các vương phi của Bayezid I:

  • (m. 1381) Devlet Şah Hatun – Con gái của Süleyman Shah của Germiyan
  • Devlet Hatun – Con gái của Yakub Shah của Germiyan. Hậu duệ của Mevlana Celaleddin-i Rumi qua con gái Mutahhara Hatun của Sultan Veled, là tổ tiên của Yakub Shah
  • Hafsa Hatun – Con gái của Isa Bey của Aydınoğlu
  • Sultan Hatun – Con gái của Süleyman Shah của Dulkadir
  • Olivera Despina – Con gái của Hoàng tử Lazar của Serbia

Các con của Bayezid I:

  • Ertuğrul – con trai
  • Emir Süleyman (d. 1411) - con trai
  • Musa Çelebi (d. 1413) - con trai của Devlet Shah Hatun
  • Sultan Mehmed I Çelebi (1389-1421)- con trai của Devlet Hatun
  • Kasım - con trai
  • Isa - con trai của Devlet Shah Hatun
  • Mustafa (d. 1401) - con trai của Devlet Shah Hatun
  • Erhondu – con gái
  • Hundi - con gái
  • Fatma - con gái


[sửa] Tham khảo

  1. ^ a b The Nature of the Early Ottoman State, Heath W. Lowry, 2003 SUNY Press, p. 153
  2. ^ The Fall of Constantinople, Steven Runciman, Cambridge University Press, p. 36
  3. ^ History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Cambridge University Press, p. 28
  4. ^ Mango, Cyril. The Oxford History of Byzantium. 1st ed. New York: Oxford UP, 2002. p. 273-4
  5. ^ C. Finkel, The History of the Ottoman Empire: Osman's Dream, pp.30, 2006, Basic Books

[sửa] Chú thích

none
 Bài viết này cần trích dẫn bổ sung để kiểm tra tính xác thực.
Đề nghị giúp hoàn thiện bài này bằng cách bổ sung các nguồn tham khảo tin cậy. Các tài liệu không rõ nguồn có thể bị nghi ngờ và xóa bỏ. (January 2007)
  • Goodwin, Jason - Lords of the Horizons (book)

[sửa] Xem thêm

  • Bajazet, vở opera của Vivaldi kể về câu chuyện của Bayezid I và Timur Lenk
  • Georg Friedrich Haendel - Tamerlano - English Concert with Trevor Pinnock [1]

[sửa] Liên kết ngoài

x • t • s
Sultan của Đế quốc Ottoman theo thời kì
Khởi thủy (1299–1453)
Osman I · Orhan I · Murad I · Bayezid I · Mehmed I · Murad II · Mehmed II ·
Cực thịnh (1453–1683)
Trì trệ (1683–1827)
Suy vong (1828–1908)
Cáo chung (1908–1923)
Bayezid I
Sinh: 1354 Mất: 1403
Hiệu
Tiền vị:
Murad I		 Sultan của Đế quốc Ottoman
1389 – 1402		 Kế vị:
Mehmed I
Lấy từ “http://vi.wikipedia.org/wiki/Bayezid_I”
Công cụ cá nhân