Chân đăng
| Tổng dân số | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
3000 (ước tính) |
||||||
| Khu vực đông người sinh sống | ||||||
|
||||||
| Ngôn ngữ | ||||||
| tiếng Việt, tiếng Pháp | ||||||
| Tín ngưỡng | ||||||
| Công giáo Rôma, Phật giáo | ||||||
| Nhóm dân tộc liên quan | ||||||
| người Kinh |
Chân đăng là danh từ chỉ những người Việt ghi danh theo dạng mộ phu đầu thế kỷ 20 thời Pháp thuộc để đi làm ở hai quần đảo thuộc châu Đại Dương mà thời đó gọi là Tân Thế giới (Nouvelle-Calédonie) và Tân Đảo (Vanuatu) (nhiều người cũng gọi gộp 2 quần đảo này là Tân Đảo, một số người khác thì lẫn lộn hai tên này với nhau). Tiếng Pháp gọi người chân đăng là "d'engager".
Giới chân đăng được tuyển đi làm việc lao động theo hợp đồng dài hạn, thường là 5 năm. Đa số người chân đăng có gốc Bắc Kỳ vì hoàn cảnh kinh tế khó khăn phải đi làm phu để được phát lương nhất định lại được chủ bao ăn ở. Ai đi đảo Tân Thế giới thì phái làm phu mỏ kền và chromit còn những người đi Tân Đảo thì thường ký làm phu đồn điền trồng cà phê và dừa.
Lịch sử [sửa]
Thực dân Pháp bắt đầu gửi người Việt sang Tân Thế giới làm phu từ năm 1891. Cho đến năm 1940 thì đã có hơn 20.000 người Việt đặt chân đến đảo. Đại đa số người chân đăng không có ý định đi định cư mà muốn hồi hương sau khi xong hợp đồng. Tuy nhiên sang thập niên 1940 với Thế chiến thứ 2 làm gián đoạn liên lạc với quê hương khiến cho lúc đầu, người Việt không hồi hương được, phải ở lại đây, khai sanh cộng đồng người Việt di dân. Phần lớn người Việt đã trở về nước từ những năm 1960, số lượng còn ở lại hiện nay khoảng 3000 người, tính thêm cả số người thế hệ sau là người lai nữa thì có khoảng 6000 người.
Nay ở Tân Thế giới vùng Voh, Doniambo, Thiébaghi và Paaguomène, phía bắc thủ phủ Nouméa vẫn còn di tích liên quan đến người Việt chân đăng gồm những ngôi mộ cổ và khu cư trú của dân phu nay đã hoang phế. Tấm mộ bia xưa nhất ghi năm 1909.
