Tây Đức

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Bundesrepublik Deutschland
Cộng hòa Liên bang Đức

 

1949–1990
Quốc kỳ Quốc huy
Quốc kỳ Quốc huy
Khẩu hiệu
Einigkeit und Recht und Freiheit
Thống nhất và Công bằng và Tự do
Quốc ca
Das Lied der Deutschen
Bài hát của những người Đức
Vị trí của Tây Đức
Thủ đô Bonn
Ngôn ngữ Tiếng Đức
Chính thể Cộng hòa liên bang Cộng hòa đại nghị
Tổng thống
 - 1949–1959 Theodor Heuss
 - 1959–1969 Heinrich Lübke
 - 1969–1974 Gustav Heinemann
 - 1974–1979 Walter Scheel
 - 1979–1984 Karl Carstens
 - 1984-tái thống nhất (tiếp tục là tổng thống đến năm 1994) Richard von Weizsäcker
Thủ tướng
 - 1949–1963 Konrad Adenauer
 - 1963–1966 Ludwig Erhard
 - 1966–1969 Kurt Georg Kiesinger
 - 1969–1974 Willy Brandt
 - 1974–1982 Helmut Schmidt
 - 1982–tái thống nhất (tiếp tục là Thủ tường của nước Đức thống nhất đến năm 1998) Helmut Kohl
Lập pháp Bundestag
Thời đại lịch sử Chiến tranh Lạnh
 - Thành lập 23 tháng 5, 1949
 - Tái thống nhất năm 1990 3 tháng 10, 1990
Diện tích
 - 1990 248.577 km²; (95.976 mi²)
Dân số
 - 1990 ước tính 63.254.000 
     Mật độ 254,5 /km²  (659,1 /mi²)
Tiền tệ Mark Đức (DM)
tại Saarland: franc Phápfranc Saar tháng 1 năm 1957 đến tháng 7 năm 1959

Tây Đức (tiếng Đức: Westdeutschland) là tên thường dùng để chỉ Cộng hòa Liên bang Đức (tiếng Đức: Bundesrepublik Deutschland) trong thời kỳ từ khi được thành lập vào tháng 5 năm 1949 đến khi Tái Thống nhất nước Đức vào ngày 3 tháng 10 năm 1990. Trong thời kỳ này, Đức cùng với thủ đô Berlin bị phân chia cho đến khi Đông Đức cộng sản sụp đổ và 5 bang của nó sáp nhập vào Cộng hòa Liên bang Đức. Cộng hòa Liên bang Đức (thường gọi là Đức) được mở rộng thành 16 bang cùng với việc thành lập 5 bang tại Đông Đức trước đây và như vậy trở thành nhà nước kế tục của Cộng hòa Liên bang Đức từ trước năm 1990.

Cộng hòa Liên bang Đức được thành lập từ 11 bang từ ba khu vực chiếm đóng của Đồng minh do Hoa Kỳ, Anh QuốcPháp kiểm soát. Thành phố Bonn là thủ dô lâm thời của đất nước. Khu vực thứ tư do Liên Xô chiếm đóng. Nhiều vùng của khu vực này nằm ở phía đông của Oder-Neisse, những nơi này sau đó đã bị Liên Xô và Ba Lan cộng sản sáp nhập; phần trung tâm còn lại quanh Berlin trở thành Cộng hòa Dân chủ Đức (Deutsche Demokratische Republik) với thủ đô trên thực tế là Đông Berlin. Theo sau sự phân chia, Tây Đức có một lãnh thổ chỉ bằng khoảng một nửa kích thước của Cộng hòa Weimar, là quốc gia tồn tại giữa hai Thế chiến tại Đức.

Cùng với Sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu bắt đàu từ năm 1989, tượng trưng là việc mở cửa Bức tường Berlin, các chuyển động nhanh chóng đã diễn ra hướng tới việc tái Thống nhất nước Đức. Cuộc bầu cử tự do ở Đông Đức diễn ra với kết quả là Quốc hội mới tuyên bố giải thể chính quyền và tán thành gia nhập Cộng hòa Liên bang Đức vào năm 1990. Lãnh thổ Đông Đức được tổ chức lại thành 5 bang như trước chiến tranh cùng với việc hợp nhất Berlin, xóa bỏ tình trạng bị cô lập của Tây Berlin. Các bang trên lãnh thổ Đông Đức cũ gia nhập Cộng hòa Liên bang Đức vào ngày 3 tháng 10 năm 1990, nâng số bang từ 10 lên thành 16. Nước Đức thống nhất tiếp tục các chính sách của Cộng hòa Liên bang Đức từ trước năm 1990 và tiếp tục là thành viên của các tổ chức quốc tế như Liên minh Châu ÂuNATO.

Tên chính thức[sửa | sửa mã nguồn]

Tên chính thức của Tây Đức được chọn từ năm 1949 và không thay đổi từ đó là Bundesrepublik Deutschland (Cộng hòa Liên bang Đức). Tên gọi này mặc dù chỉ đề cập đến các bang tạo thành từ Trizone (ba vùng chiếm đóng của Anh, Pháp và Mỹ), đã phản ánh tính chất là một tên gọi cho tất cả nước Đức, đặc biệt là bao gồm từ Deutschland (nước Đức). Điều này tương ứng tinh thần của Hiến pháp Tây Đức, the Grundgesetz, cho phép các bang của Đức nằm dưới sự kiểm soát của Đồng Minh gia nhập cộng hòa mới. Mặc dù thuật ngữ Đức có tầm quan trọng trong tên gọi chính thức, vốn mang tính chính trị và tượng trưng to lớn trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Cư dân của Cộng hòa Liên bang Đức hầu như chỉ gọi đất nước của mình đơn giản là Đức, gần như là luôn luôn nếu như không cần thiết phải đề cập đến tên chính thức để phân biệt. Từ Tây Đức trong tiếng Đức, Westdeutschland, hầu như không được sử dụng trong ngôn ngữ tại Tây Đức để đề cập đến Tây Đức, nhưng chúng được dùng rộng rãi hơn để đề cập đến Miền Tây Đức, được cho là khu vực Rhine, vốn đã được sử dụng trong một thời gian dài trước chiến tranh. Westdeutsch cũng có thể đề cập đến bang Bắc Rhine-Westphalia: Westdeutscher Rundfunk, Westdeutsche Landesbank, Westdeutsche Allgemeine Zeitung.

Tại Đông Đức, thuật ngữ Westdeutschland ((Miền) Tây Đức) hay westdeutsche Bundesrepublik (Cộng hòa Liên bang Tây Đức) được sử dụng rộng rãi hơn, ngay cả trong truyền thông nằm dưới sự kiểm soát của nhà nước. Sự thay đổi này đặc biệt diễn ra khi Đông Đức coi Người Tây Dức và Người Tây Berlin là người nước ngoài theo Hiến pháp Đông Đức năm 1968, hiến pháp đã từ bỏ ý tưởng một nước Đức. Thuật ngữ Cộng hòa Liên bang Đức đã chiếm ưu thế tại Đông Đức bắt đầu từ đầu thập kỷ 1970, khi các nguồn chính thức của Đông Đức coi đây là cách diễn đạt chính thống vào năm 1973, sau đó tất cả các nước thuộc khối Liên Xô và Đông Âu đều chuyển sang cách dùng tên tương ứng.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Ranh giới quản lý của quân Đồng Minh tại Đức vào năm 1947. Các lãnh thổ phía đông của Đường Oder-Neisse, nằm dưới sự kiểm soát rồi sau đó sáp nhập vào Ba Lan và Liên Xô, được tô màu trằng cùng với Saar. Chú ý là nước Đức và riêng thủ đô Berlin được chia thành bốn vùng kiểm soát

Sau Thế chiến II, lãnh đạo các nước Hoa Kỳ, Anh Quốc, và Liên Xô đã tổ chức Hội nghị Yalta để bàn về những dàn xếp cho tương lai của Châu Âu thời hậu chiến và thương lượng về các hành động chống lại Nhật Bản. Hội nghị đã đi đến thỏa thuận về chia cắt nước Đức thành 4 khu vực chiếm đóng, Khu vực Pháp chiếm đóng là vùng viễn tây, của Anh là vùng tây bắc, của Hoa Kỳ là vùng phía nam và của Liên Xô là vùng phía đông. Việc này không nhằm mục đích chia cắt nước Đức mà chỉ để định rõ vùng để thuận tiện cho quản lý.

Các khu vực nguyên thuộc về Đức ở phía đông của sông OderNeisse nằm dưới sự kiểm soát của Ba Lan, và hàng triệu người Đức đã bị trục xuất khỏi đây và được người Ba Lan thay thế. (Liên Xô cũng đã làm điều tương tự trên một phần đất đai rộng lớn tại miền đông Ba Lan và Đông Phổ) Năm 1946–1949, ba vùng sáp nhập theo từng bước. Đầu tiên là các khu vực của Anh và Mỹ kết hợp lại thành Bizonia và hoạt đông giống như một nhà nước, vài tháng sau đó khu vực của Pháp đã sáp nhập vào Trizonia. Cùng lúc đó, các bang (Länder) được thành lập trên các khu vực của Đồng Minh thay thế cho các bang trước chiến tranh.

Ba bang tây nam của Tây Đức sáp nhập thành Baden-Württemberg vào năm 1952, và Saarland gia nhập Cộng hòa Liên bang Đức vào năm 1957. Ngoài 10 bang được thành lập, Tây Berlin được coi như bang thứ 11 trên thực tế. Mặc dù trên pháp lý Tây Berlin không thuộc Cộng hào Liên bang Đức và nằm dưới sự kiểm soát của Hội đồng Kiểm soát Đồng Minh, lãnh thổ này đã có một số cơ quan của liên bang hoạt động một cách trực tiếp hay gián tiếp

Năm 1949, với sự gia tăng căng thẳng của Chiến tranh Lạnh (tiêu biểu là Không vận Berlin năm 1948–49), hai nước Đức đã được thành lập trên cơ sở các vùng kiểm soát của Đồng Minh phương Tây và Liên Xô và được gọi phổ biến là Tây Đức và Đông Đức trong tiếng Việt. Từ 3 tháng 10 năm 1990, Đông Đức sáp nhập vào Cộng hòa Liên bang Đức như ngày nay.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]