Thanh Quý

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Thanh Quý
Thanh Quý.JPG
Nghệ sĩ ưu tú Thanh Quý tại Mỹ năm 2004.
Tên khai sinh Vũ Thị Quý
Sinh 25 tháng 11, 1958 (55 tuổi)
Tây Hồ, Hà Nội
Nghề nghiệp Diễn viên điện ảnh và truyền hình
Hoạt động 1976 - nay
Vai diễn đáng chú ý Vân
(Chuyến xe bão táp)
Ngân Hà
(Tình yêu và khoảng cách)
Gái
(Người đàn bà bị săn đuổi)

(Mùa lá rụng)
Hương
(Chuyện phố phường)
Hôn nhân Thành Chương (họa sĩ) (1985-2004)

Thanh Quý, tên thật là Vũ Thị Quý (sinh ngày 25 tháng 11 năm 1958 tại Hà Nội), là một nữ diễn viên điện ảnhtruyền hình Việt Nam. Bà được biết đến nhờ những vai diễn có số phận éo le, phải đối mặt với sự lựa chọn ngang trái cũng như người phụ nữ có tính cách ngang ngạnh, sắt đá.[1][2]

Từng đoạt Bông sen vàng cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất năm 1985 và với những đóng góp cho nền điện ảnh trong nước từ lúc khởi nghiệp khi chỉ mới 18 tuổi, Thanh Quý đã được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu nghệ sĩ ưu tú.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Thuở đầu[sửa | sửa mã nguồn]

Thanh Quý sinh ra và lớn lên tại làng Bưởi, nay thuộc quận Tây Hồ, Hà Nội trong một gia đình đông anh chị em. Thưở nhỏ bà ham mê đọc sách và mơ ước trở thành một thủ thư hoặc làm nghề địa chất để được ngao du khắp chốn.[2][3][4]. Trường cấp 3 nơi bà từng theo học chỉ cách Trường trung học Điện ảnh Việt Nam không xa, nhờ vậy ngày nào đến lớp bà cũng có cơ hội đi ngang qua đây. Đầu năm 1973, bà cùng chị gái đi ngang qua trường và tình cờ được một đạo diễn phát hiện ra vẻ đẹp trong sáng của một cô gái tuổi 15.[3] Thanh Quý đỗ vòng thi tuyển và được đưa vào danh sách lớp diễn viên điện ảnh khóa 2 (1973-1977) cùng với một số diễn viên tên tuổi sau này như các nghệ sĩ ưu tú Phương Thanh, Minh Châu, Diệu Thuần. Mặc dù là người trẻ tuổi nhất nhưng nhờ vẻ đẹp nổi bật, bà đã được chọn đóng vai chính sớm nhất so với các bạn cùng khóa.[5][6] Vừa nhập học, bà đã được đạo diễn Khắc Lợi mời tham gia phim Hai người mẹ. Tuy nhiên, sự non nớt về diễn xuất buộc Thanh Quý phải nhường vai cho người khác. Sau thất bại đó, bà buồn chán đến mức có lúc đã nghĩ đến cái chết [3][7].

Phim nhựa[sửa | sửa mã nguồn]

Thanh Quý vào vai Vân, cô thanh niên xung phong trong Những người đã gặp (1977).

Sự nghiệp điện ảnh của Thanh Quý bắt đầu năm 1976 khi mới 18 tuổi và còn đang học năm thứ 3, với diễn xuất trong Chuyến xe bão táp do Trần Vũ làm đạo diễn. Bà thủ vai Vân, một cô gái thanh niên xung phong đấu tranh với những hành vi tiêu cực như lối cư xử cửa quyền của chị bán vé, cách "trả đũa" hành khách của anh tài xế đã "lắc xe" một cách điên đảo khi bị phản đối vì anh tự ý nhét thêm khách kiếm lời. Thanh Quý từng nhắc đến những ngày làm việc vất vả ở Vinh, cả đoàn làm phim tìm những đoạn đường nhiều ổ gà nhất để quay cho hiệu quả.[1] Một năm sau, bà tiếp tục đóng vai nhân vật Vân trong Những người đã gặp, bộ phim có thể xem như phần hai của Chuyến xe bão táp. Khác với phong cách phóng sự ở Chuyến xe bão táp, Những người đã gặp thiên về khai thác tâm lý nhân vật một cách tinh tế qua những diễn biến tình cảm của Vân. Nhờ diễn xuất chân thực của Thanh Quý trong cả hai phim đã góp phần làm bật lên những vấn đề bức thiết và tế nhị trong quá trình hòa nhập vào cuộc sống đời thường của những người lính giải phóng từ cuộc chiến trở về. Bà đã được nhận bằng khen của ban giám khảo tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ IV tổ chức năm 1977 tại thành phố Hồ Chí Minh [1][3][8].

Năm 1984, Thanh Quý tham gia bộ phim Tình yêu và khoảng cách của đạo diễn Đức Hoàn. Bà vào vai Ngân Hà, một phụ nữ trẻ đẹp từng có một tình yêu trong sáng với một cựu chiến binh khi anh trở về với những vết thương nặng và xấu xí nhưng đã thay lòng đổi dạ vào lúc tưởng chừng như hạnh phúc nhất. Được đánh giá là đã tạo tạo cho nhân vật Ngân Hà một cá tính mạnh mẽ, một cách hành xử quyết liệt, Thanh Quý đã nhận giải Bông sen vàng cho "Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất" tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ VII tổ chức năm 1985.[1][3][9]

Thanh Quý trong phim Không có đường chân trời (1986).

Trong Không có đường chân trời (1986) của đạo diễn Nguyễn Khánh Dư, Thanh Quý tiếp tục vào vai một cô gái thanh niên xung phong khác tên Nga, nữ nhân vật duy nhất trong bộ phim lạc vào rừng sâu và may mắn gặp một tiểu đội đang tăng gia và tích trữ lương thực. Qua nhân vật Nga, các nhà làm phim đã khai thác một khía cạnh khác trong cuộc sống chiến tranh ác liệt - khía cạnh tình yêu. Từ cuộc tình với một chiến sĩ bộ đội, Nga quyết tâm bảo vệ mầm sống là đứa con trong bụng giữa hoàn cảnh tàn khốc của chiến tranh. Thanh Quý chia sẻ rằng bà chưa thực sự hài lòng về vai diễn này vì đây là một nhân vật đã được định hình trong văn học; thể hiện nhân vật sao cho đúng với tác phẩm đã là điều khó, để lại một dấu ấn riêng trên màn ảnh lại càng khó hơn và bà cảm thấy mình chưa làm được điều này [4].

Trong phim Chuyện tình bên dòng sông (1992) của đạo diễn Đức Hoàn, Thanh Quý vào vai một người đàn bà bị mất một chân vì bom đạn của Mỹ. Cả gia đình chỉ còn lại hai chị em. Ở bên cạnh cô em gái (do Lê Khanh đóng) như bông hoa đang rực sắc, số phận nghiệt ngã của người chị gái tật nguyền càng thêm nổi bật. Thế nhưng trong lòng người phụ nữ đã qua tuổi thanh xuân này vẫn còn khát vọng tình yêu lúc âm ỉ lúc thì bừng cháy. Thanh Quý từng nhận xét về vai diễn của mình trong bộ phim này: "Đấy là phim mà tôi rất ưng ý. Nói về mặt nghề nghiệp, tôi rất thích vai cô chị trong phim. Không xuất hiện nhiều, chỉ điểm xuyết nhưng là mặt đối lập với vai cô em. Một người sở hữu hạnh phúc mà không biết, cứ đi tìm những cái xa xôi; một người thèm khát chút hạnh phúc nhỏ nhoi mà không sao có được" [4][10]. Ở Chuyện tình trong ngõ hẹp (đạo diễn Nguyễn Thanh Vân), Thanh Quý tiếp tục thể hiện một số phận đàn bà éo le. Đó là một người phụ nữ không chồng nhưng yêu một người đàn ông khỏe mạnh, đẹp trai, dáng vẻ hào hoa (do Đơn Dương đóng) nhưng trớ trêu ở chỗ đứa con gái mới lớn của chị cũng "run rẩy" trước người đàn ông ấy và người mẹ quyết định hy sinh tình yêu của mình cho đứa con.

Các nhân vật của Thanh Quý trong những bộ phim nhựa khác như Cây xương rồng trên cát (đạo diễn Nguyễn Khánh Dư), Ngõ hẹp (đạo diễn Bạch Diệp), Người đàn bà bị săn đuổi (đạo diễn Hoàng Tích Chỉ), Dòng sông cười (đạo diễn Phạm Thanh Phong)... cũng đều trải qua những thăng trầm của số phận, cũng đều nếm trải mất mát và cay đắng của cuộc đời.[1]

Từ khi khởi nghiệp năm 1976 đến năm 1992 là khoảng thời gian Thanh Quý hoạt động nhiều nhất. Năm nào cũng có ít nhất một vai diễn trên màn ảnh do bà thủ vai.[3]

Phim truyền hình[sửa | sửa mã nguồn]

Từ những năm 2000 trở lại đây, Thanh Quý ít đóng phim nhựa mà chủ yếu tham gia diễn xuất trong các bộ phim truyền hình dài tập. Năm 2000, bà vào vai Lý trong bộ phim dài 13 tập Mùa lá rụng. Chủ đề phim không khác so với truyện là bảo vệ truyền thống, nền tảng gia đình trước những biến động của kinh tế thị trường. Đạo diễn Quốc Trọng cho biết rằng việc tìm diễn viên cho phim là gay go nhất nhưng riêng với nhân vật Lý thì ông đã tìm ngay ra được diễn viên là nghệ sĩ Thanh Quý sau khi đọc kịch bản. "Vai Lý sẽ là vai thử thách với Thanh Quý bởi đó là vai đẹp, quyến rũ và sâu sắc, nông nổi và đáng thương nhiều hơn đáng giận" [11]. Trong Mùa lá rụng, Lý là người con dâu cả có tính tình sắt đá, luôn tìm cách làm giàu cho bản thân và gia đình nhưng để rồi phải vào tù vì buôn bán ma túy trong một phút lầm lỡ. Về phía Thanh Quý, tuy đã tự nhủ sẽ không đảm nhận những vai đanh đá và ghê gớm nữa vì sợ gây cảm giác nhàm chán cho người xem, bà vẫn quyết định nhận đóng vai nhân vật Lý vì nhân vật cùng tên trong cuốn tiểu thuyết Mùa lá rụng trong vườn đã khiến bà rất ấn tượng [12].

Đầu năm 2005, Thanh Quý đóng vai bà Vu trong phim truyện Ban mai xanh do Trọng Trinh làm đạo diễn. Đây là một nữ doanh nhân giàu có chỉ biết đến tiền và luôn tìm cách ngăn cản tình yêu giữa con gái bà với Bằng (do Minh Tiệp đóng), một sinh viên nghèo từ nông thôn. Bà luôn nhiếc móc và sỉ vả Bằng vì sự nghèo hèn của anh.[13]

Trong Chuyện phố phường dài 25 tập sản xuất đầu năm 2006 của đạo diễn Phạm Thanh PhongNguyễn Danh Dũng, Thanh Quý vào vai bà Hương, một bà mẹ đau đớn và bất lực luôn tìm đến với rượu để giải sầu khi chứng kiến đứa con trai cả đang tâm xé nát không khí êm đềm của ngôi nhà cổ nơi bà từng sinh sống và sự bình yên của những người bà yêu thương, trong đó có đứa con gái út chẳng may bị mù lòa từ bé. Bà Hương cũng là người đàn bà đã chia tay với chồng, con để đến với người tình, nhưng đó lại là một người đàn ông đốn mạt, và bà ghê tởm ông ta từ khi nhận ra điều đó. Được hỏi về vai bà Hương trong Chuyện phố phường, Thanh Quý nói bà hài lòng về vai diễn của mình, nhân vật có quá nhiều cảm xúc và khi vào vai. Bà như bị nhân vật nhập và cuốn theo những cơn say.[9] Bà còn cho biết rằng theo kịch bản thì nhân vật này còn hút cả thuốc lá, nhưng lo sợ gây phản cảm cho khán giả nên đã đề nghị bỏ bớt.[9] Tuy Chuyện phố phường nói về một chủ đề không mới là một gia đình đổ vỡ, sự bất đồng ngấm ngầm giữa các thế hệ, những tranh chấp quanh ngôi nhà cổ của dòng họ nhưng sự diễn xuất đạt của dàn diễn viên đã được đánh giá là một yếu tố giúp bộ phim thu được sự chú ý của khán giả và giành giải khuyến khích thể loại phim truyền hình dài tập trong giải Cánh diều vàng 2005 của Hội Điện ảnh Việt Nam.[14]

Trong Đầm lầy bạc (2011), Thanh Quý vào vai một mẹ già mafia giấu mặt chủ mưu sát hại cả gia đình em gái ruột. Nhân vật đang "an ủi" cô cháu gái vừa mới mất bố mẹ và anh trai.

Năm 2007, Thanh Quý tham gia bộ phim Luật đời dài 26 tập của đạo diễn Mai Hồng Phong vốn được chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết đầu tay Luật đời và cha con của nhà văn Nguyễn Bắc Sơn. Bà đóng một vai thứ mang tên bà Phụng, một nhân viên mậu dịch, một người phụ nữ sắc sảo và thực dụng, nhanh chóng thích ứng với những thay đổi của cơ chế thị trường đối lập với ông chồng tên Hòe (do Nghệ sĩ ưu tú Hà Văn Trọng đóng), một sĩ quan quân đội chuyển ngành giáo điều và luôn đề cao nguyên tắc. Nhờ nội dung mang tính thời sự cao, Luật đời đã giành trọn các giải thưởng tại lễ trao giải Phim truyền hình 2007 của Đài truyền hình Hà Nội.

Đầm lầy bạc (đạo diễn Bùi Quốc Việt, trình chiếu 2011), bộ phim dài 20 tập nằm trong series phim Cảnh sát hình sự, là phim truyền hình gần đây nhất mà Thanh Quý tham gia diễn xuất. Bà vào vai bà Hương, một bà trùm mafia giấu mặt và là kẻ chủ mưu đang tâm giết hại cả gia đình em gái ruột của mình hòng bảo vệ cho liên minh xã hội đen do bà ngấm ngầm chỉ đạo và điều hành.[15] Tâm sự về vai diễn mẹ già mafia của mình, Thanh Quý chia sẻ bà nhận vai vì đây là một dạng vai mới thú vị mà bà chưa từng thử bao giờ, một mẫu hình phụ nữ nanh ác và xảo quyệt nhưng không hầm hố và bặm trợn.[16][17] Để chuẩn bị cho vai diễn, bà đã tham khảo qua sách báo, phim xã hội đen của Mỹ như Bố già, thẩm thấu văn học cùng với những trải nghiệm của bản thân thông qua quan sát cuộc đời.[17]

Hoạt động khác[sửa | sửa mã nguồn]

Trong năm 2006, Thanh Quý tham gia Nhật ký Vàng Anh (phần một), một chương trình truyền hình cung cấp những kiến thức về giới tính và tâm sinh lý tuổi vị thành niên. Bà đóng vai nhân vật mẹ Vàng Anh, nhân viên một công ty liên doanh nhưng rất nghiêm khắc và quan tâm sát sao tới việc học hành của con gái.[18] Cùng với hàng loạt nhân vật khác, sang phần hai của chương trình, vai của Thanh Quý được thay bởi diễn viên Minh Hòa.

Đời tư[sửa | sửa mã nguồn]

Thanh Quý đã từng hai lần kết hôn, trong đó đáng chú ý là cuộc hôn nhân thứ hai kéo dài 20 năm với họa sĩ Thành Chương, con trai nhà văn Kim Lân [19]. Bà có một con gái với người chồng trước và nay đã lên chức bà ngoại [4].

Các bộ phim tham gia diễn xuất[sửa | sửa mã nguồn]

Phim nhựa
Năm Phim Vai diễn
1977 Chuyến xe bão táp Vân
1979 Những người đã gặp Vân
1979 Cha và con Thim
1980 Cách sống của tôi Thu
1980 Ai gọi tôi trên đồng cỏ? May
1982 Cây xương rồng trên cát Thi
1983 Mảnh trời riêng
1984 Tình yêu và khoảng cách Ngân Hà
1986 Không có đường chân trời Nga
1986 Người mang mật danh K213
1987 Ngõ hẹp Loan
1987 Người đàn bà che mặt
1988 Thời hiện tại Bích Quy
1990 Ngươi đàn bà bị săn đuổi Gái
1992 Cổng trời Mụ Xíu
1992 Chuyện tình bên dòng sông
1993 Ngõ đàn bà Sinh
1994 Dòng sông cười
1996 Ăn mày dĩ vãng
2002 Tết này, ai đến xông nhà!
Phim & chương trình truyền hình
Năm Phim Vai diễn
Thập niên 90 Một thời đã sống
Thập niên 90 Sự thật
Thập niên 90 Một ông sao sáng
Thập niên 90 Cây phong lan nở hoa vàng
Thập niên 90 Suối Ngàn Lau chảy mãi
2000 Mùa lá rụng
2001 Ngọn đèn trước gió
2004 Lời thề cỏ non
2005 Ban mai xanh Vu
2006 Chuyện phố phường Hương
2006 Nhật ký Vàng Anh Mẹ Vàng Anh
2007 Luật đời Phụng
2011 Đầm lầy bạc (loạt phim Cảnh sát hình sự) Hương

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â b c Hoàng Hoa. “Nghệ sĩ ưu tú Thanh Quý và sức sống từ mỗi vai diễn”. TV online. 
  2. ^ a ă “Nghệ sĩ ưu tú Thanh Quý và những nhân vật nhiều nước mắt”. Diễn đàn doanh nghiệp online. 23 tháng 8 năm 2008. 
  3. ^ a ă â b c d Theo Thế giới nghệ sĩ (5 tháng 10 năm 2003). “Nghệ sĩ ưu tú Thanh Quý vẫn ham mê điện ảnh như thuở ban đầu”. Tuổi trẻ online. 
  4. ^ a ă â b Thu Huyền (10 tháng 5 năm 2010). “Thanh Quý: Chẳng bao giờ tôi nhớ mối tình đầu!”. Báo điện tử VietNamNet. Bản gốc lưu trữ 13 tháng 5 năm 2010. Truy cập 17 tháng 4 năm 2013. 
  5. ^ Theo Thế giới điện ảnh (4 tháng 7 năm 2006). “Thanh Quý dám đi đến tận cùng của tình yêu”. VnExpress. 
  6. ^ Thanh Hà (11 tháng 6 năm 2010). “Nghệ sĩ ưu tú Thanh Quý: Một mình nhưng tôi không cô đơn”. Gia Đình. 
  7. ^ Bình Nguyên Trang (1 tháng 8 năm 2008). “Nghệ sĩ ưu tú Thanh Quý: Giấu buồn trong vui”. Báo Công an nhân dân điện tử. Truy cập 17 tháng 4 năm 2013. 
  8. ^ B.B. (27 tháng 5 năm 2008). “Những mỹ nhân ciné: Mỹ nhân màn ảnh đen trắng”. Chuyên đề An ninh Thế giới Cuối tháng, Báo Công an nhân dân điện tử. Truy cập 17 tháng 4 năm 2013. 
  9. ^ a ă â Theo THVN (28 tháng 7 năm 2004). “Thanh Quý: "Tôi hay thương nhân vật của mình..."”. Người Lao Động online. 
  10. ^ Theo Người đẹp (20 tháng 4 năm 2004). “Thanh Quý và người đàn ông trong mơ”. VnExpress. 
  11. ^ Báo Lao Động (7 tháng 3 năm 2001). “"Mùa lá rụng trong vườn" lên màn ảnh”. Báo điện tử VnExpress (đăng lại). Truy cập 17 tháng 4 năm 2013. 
  12. ^ Báo Thể thao & Văn hóa (11 tháng 7 năm 2001). “Điều gì khiến Thanh Quý nhận lời đóng phim "Mùa lá rụng"?”. Báo điện tử VnExpress (đăng lại). Truy cập 17 tháng 4 năm 2013. 
  13. ^ Hoàng Mai (16 tháng 9 năm 2005). “"Ban mai xanh", một hiện thực sống gần gũi”. Báo Bình Định. 
  14. ^ Hương Lan (19 tháng 3 năm 2005). “Phim truyền hình dài tập "Chuyện phố phường": Sức hút của một bộ phim hay”. Việt báo. 
  15. ^ Tuyết Minh (24 tháng 6 năm 2010). “Phim mới "Cảnh sát hình sự" - "Đầm lầy bạc"”. Hànộimới. 
  16. ^ Minh Ngọc (20 tháng 4 năm 2010). “Thanh Quý vào vai trùm mafia”. Thanh Niên online. 
  17. ^ a ă Toan Toan (26 tháng 7 năm 2010). “Thanh Quý: Hợp vai "trùm mafia"?”. Tiền Phong online. 
  18. ^ Vinh Nguyễn (3 tháng 8 năm 2006). “Nhật ký Vàng Anh - phim tương tác về tâm sinh lý vị thành niên”. Việt báo. 
  19. ^ Nguyễn Quang Thiều (28 tháng 1 năm 2007). “Cuộc hôn nhân cuối cùng của họa sĩ Thành Chương”. VnExpress.