Trận Ardennes (Chiến tranh thế giới thứ hai)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Trận Ardennes
Một phần của Mặt trận phía Tây trong Chiến tranh thế giới thứ hai
Battle of the Bulge.jpg
Lính Hoa Kỳ thuộc sư đoàn 75 tại trận tuyến khu Ardennes.
.
Thời gian 16 tháng 12 năm 194425 tháng 1 năm 1945
Địa điểm Khu Ardennes, Bỉ, LuxembourgĐức
Kết quả Thắng lợi quyết định của khối Đồng Minh[1]
Tham chiến
Hoa Kỳ Hoa Kỳ
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland Anh Quốc
Đức Đức Quốc Xã
Chỉ huy
Hoa Kỳ Dwight D. Eisenhower
Hoa Kỳ Omar N. Bradley
Hoa Kỳ George S. Patton
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland Bernard Montgomery
Đức Walther Model
Đức Gerd von Rundstedt
Đức Hasso von Manteuffel
Lực lượng
Ban đầu:
84.000 lính;
242 xe tăng Sherman,
182 xe bọc thép,
394 các loại súng pháo.
Lực lượng tiếp viện:
20 sư đoàn bộ binh, 9 sư đoàn thiết giáp (khoảng 600.000 quân, 1.500 xe tăng Sherman, 4.000 pháo)
6.000 máy bay
Ban đầu:
khoảng 200.000 lính;
7 sư đoàn thiết giáp,
29 sư đoàn bộ binh,
khoảng 340 xe tăng, 280 xe thiết giáp
1.600 đại bác và 955 máy phóng hỏa tiễn
Lực lượng tiếp viện:
12 sư đoàn bộ binh, 3 sư đoàn thiết giáp (khoảng 100.000 quân, 4400 xe tăng và 450 xe thiết giáp)
2.400 máy bay
Tổn thất
Hoa Kỳ:
19.276 chết;
23.554 bị bắt hay mất tích;
47.493 bị thương

Anh Quốc:
200 chết;
1400 bị thương hay mất tích
~800 xe tăng

15.652 chết;
27.582 bị bắt hay mất tích;
41.600 bị thương
~600 xe tăng
.
Bản đồ chiến cuộc vùng Ardennes

Trận Ardennes là một trận chiến quan trọng trong phần cuối của Thế chiến thứ hai. Sau khi đổ bộ thành công vào Normandie, quân Đồng Minh chiếm được lợi thế và dần dần đẩy lui quân Đức Quốc Xã ra Tây Âu. Trước tình hình này, Adolf Hitler cùng ban tham mưu Đức đặt kế hoạch mở một cuộc phản công bất ngờ để phá thủng trận tuyến của Đồng Minh, với hy vọng cắt đôi lực lượng quân đội Anh, chiếm lại Antwerp (Bỉ) và sau đó bọc hậu bao vây 4 quân đoàn của khối Đồng Minh làm con tin đòi Đồng Minh phải ký hòa ước.[2]

Cuộc phản công này được tổ chức trong bí mật và gây tổn thất bất ngờ cho quân Đồng Minh. Mặc dầu có tình báo cho biết quân Đức sẽ mở cuộc phản công, bộ chỉ huy Đồng Minh lúc bấy giờ đang ỷ thế thắng, mải lo công mà quên thủ, nên thiếu chuẩn bị. Ngoài ra, quân Đồng Minh còn gặp những trở ngại khác như thiếu liên lạc tình báokhông quân bị trì trệ vì thời tiết mùa đông.

Báo chí tiếng Anh gọi trận đánh này là Battle of the Bulge vì khi nhìn trên bản đồ quân sự, quân Đức thọc thủng được một lỗ hỗng lớn và tràn sang khu quân sự của Đồng Minh tạo nên một mũi dùi tương tự như một khối u sưng[3][4].

Ngay ngày đầu của cuộc phản công, 16 tháng 12 năm 1944, quân Hoa Kỳ bị tổn thất nặng nề. Hai trung đoàn của Sư đoàn Bộ binh 106 Hoa Kỳ bị bắt gọn. Trận Ardennes là trận đánh đẫm máu nhất của quân đội Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai, với 19.000 lính tử trận.[5][6][7][8][9][10] Những bước tiến ban đầu của chiến dịch có thể được xem là chiến thắng cuối cùng của quân đội Đức đồng thời là thảm họa đầu tiên mà quân đội Mỹ gặp phải trong giai đoạn 1944-1945 của cuộc chiến.[11] Nhưng, sau nhiều ngày chiến đấu, quân Đồng Minh giành lại được thế chủ động và đẩy lui quân Đức. Quân Đức không đạt được mục tiêu của kế hoạch và lực lượng bị suy giảm rất nhiều, phải lui về cố thủ dọc phòng tuyến Siegfried. Không thể bù đắp cho thiệt hại nặng nề của mình, quân Đức tiêu tan hy vọng[12]. Sau thắng lợi quyết định này, quân Đồng Minh đã tràn vào nước Đức.[1]

Bối cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Sau thắng lợi tại trận Normandy vào tháng 6 năm 1944, quân Đồng Minh mở thêm chiến dịch đổ bộ vào miền nam nước Pháp, tạo thế vây dồn quân Đức về phía tây bắc. Sức tiến quân của Đồng Minh nhanh hơn dự tính. Do đó tiếp vận gặp nhiều trở ngại.[13] Tuy kế hoạch mở đường tiếp vận thẳng từ cửa biển tại Normandy đạt mục tiêu trước dự định, nhưng chỉ có cảng Cherbourg là đủ độ sâu để cho tàu hàng lớn vào được.[13] Quân Đồng Minh chiếm đóng cảng Antwerp (Bỉ) từ tháng 9 nhưng tới 28 tháng 11 mới bắt đầu hoạt động được.

Trong khi quân Đồng Minh củng cố các vị trí của họ, tập hợp và tái tổ chức các đạo quân của mình thì quân Đức đã có thời gian trấn tĩnh lại. Hơn nữa, vào tháng 9, Hitler đã khởi động một cuộc phản công và bí mật tập hợp những lực lượng thật mạnh ở cửa ngõ Ardennes.Ba đạo quân đã được hồi sức, được tái tổ chức và tái vũ trang đã được tụ hợp lại dưới quyền chỉ huy của tướng Von Rundstedt.

Lực lượng của hai phe[sửa | sửa mã nguồn]

Chỉ huy lực lượng Đức: tướng Von Rundstedt (chỉ huy chính)

  • Phe Đức:
    • Bộ binh: 300.000 người - phân thành 30 sư đoàn, 14 hoặc 15 sư đoàn bộ binh cơ động.
    • Thiết giáp và xe bọc thép: 11 sư đoàn thiết giáp - gần 1.500 xe tăng và xe thiết giáp.
    • Pháo binh: rất nhiều nhưng con số thống kê chung là khoảng 1.600 khẩu pháo.
    • Không quân: 2.400 máy bay.

Chỉ huy lực lượng Đồng Minh: tướng David Eisenhower

  • Phe Đồng Minh:
    • Bộ binh: 700.000 người.
    • Thiết giáp và xe bọc thép: 2.000 xe tăng hạng trung và khoảng 1.000 xe thiết giáp.
    • Pháo binh: 4.500 khẩu pháo hạng trung và hạng nặng.
    • Không quân: 6.000 máy bay.

Diễn biến chính[sửa | sửa mã nguồn]

Bộ binh Đức tấn công trong rừng già

Nhiệm vụ chính của đoàn quân này bao gồm việc tái lập chiến công đã được thực hiện vào năm 1940 bởi von Rundstedt chống lại quân Pháp, bởi vì quân Pháp phải cắt ngang qua vùng Ardennes, vượt qua sông Meuse, rồi đi ngược lên phía Bắc để tái chiếm Anvers.

Quân Đức đã tính rất kĩ, nếu họ chiếm được Ardennes và tiến ra đến biển, mặt trận của quân Đồng Minh sẽ không còn và đến lúc đó cả Mỹ-Anh-Pháp cũng chẳng làm gì được nữa. Quân Đồng Minh sẽ dễ dàng rơi vào bẫy của quân Đức tại Bỉ và Hà Lan mà không có đường rút chạy. Nhiệm vụ của quân Đồng Minh phải đảm bảo và bảo toàn các vị trí then chốt ở Ardennes và các cây cầu trên sông Meuso.

Cuộc tấn công trong vùng Ruhr và Sarre đã khiến cho quân Đồng Minh rời xa trung tâm mặt trận, chính xác hơn là ở Ardenne.Binh đoàn số 8 của trung tướng Troy Middleton chiếm đóng gần ở đó, gần bên mặt trận dài hơn 140 km.

Vào sáng sớm ngày 16/12, trong làn sương mù của buổi sáng tinh mơ, Rundstedt tung ra ba đạo quân trên một mặt trận dài 75 km giữa Montjoie và Echternach. Hiệu quả của sự bất ngờ là hoàn toàn. Quân đội Đức bẻ gãy các phòng tuyến của Hoa Kỳ và vội vàng tiến về sông Meuse. Nhưng ở nơi đây, tinh thần năm 1940 của quân Đồng Minh đã không còn lung lay như ngày xưa; vài đơn vị Hoa Kỳ bỏ rơi cuộc chiến đấu và vừa đánh vừa rút lui nhưng các đơn vị khác, trái lại, không nao núng và bảo vệ mặt trận từng mét một.

Vì thời tiết xấu ngăn chặn không cho quân Đồng Minh can thiệp vào, nên kết quả cuộc chiến tuỳ thuộc trên hết là sự kiểm soát những ngã tư của các đại lộ. Mặt đất mấp mô nhiều cây cối vùng Ardennes giam hãm lực lượng cơ động trên các con đường và hệ thống đường sá. Các ngã tư quyết định là Saint-Vith và Bastogne, thành phố sau cùng này diễn ra sự kết nối của bảy đại lộ.

Pháo tự hành StuG-III trong cuộc tấn công Ardennes

Ở Saint-Vith, sư đoàn thiết giáp số 7 của Hoa Kỳ đang cố gắng chống cự vô vọng trong 6 ngày với những cuộc tấn công ác liệt của quân Đức. Tuy nhiên, quân Đức đã bị lỡ kế hoạch so với dự kiến tiến tới sông Meuse. Saint-Vith thất thủ ngày 21/12. Sư đoàn bộ binh số 28, sư đoàn thiết giáp số 9-10 nhận lệnh của tướng Eisenhower chống lại quân Đức tại Bastogne, bảo vệ thành phố Arnhem. Ngày 20/12, khoảng 18.000 lính Mỹ phòng thủ Bastogne bị ba sư đoàn Đức bao vây (khoảng 45.000 người).

Quân Đức triển khai toàn bộ lực lượng để tiêu huỷ nút giao thông Bastogne. Ngày 22/12, quân Đức bắt đầu tấn công dữ dội vào Bastogne, khiến cho lực lượng ở đây bị hao hụt nghiêm trọng. Cùng ngày quân Đức giải tù binh bị bắt và bắt buộc thiếu tướng Mac Auliffe phải thực hiện một số yêu sách. Ông đã trả lời ngay lập tức:

Đồ dỏm

—Mac Auliffe

Quân Đức tiếp tục đẩy mũi tiến công sâu thêm 100 km ngang qua các phòng tuyến của quân Mỹ và đi tới vị trí cách sông Meuse khoảng chừng 5 km về phía Đông. Nhưng tại đây, quân Quốc Xã đã bị chặn lại. Sự giáng trả của quân đội Mỹ quá nhanh chóng, dữ dội và rất thông minh. Các lính dù và biệt kích Đức bị bắn hạ hoặc vây hãm. Quân Đồng Minh vẫn có thể giữ vững cây cầu sông Meuse, mặc dù tổn thất lớn.

Không đoàn số 82 đang tiến về phía Ardennes

Bằng một chiến thuật sáng suốt, trong một tuần, Patton đã đổi hướng thành công, từ Đông-Bắc, phòng tuyến của lộ quân số 3 chống lại mũi tiến công của quân Đức. Lộ quân số 1 của Hodges và lộ quân số 9 của Simpson đánh mạnh về phía Nam, tiến công ngay vào sườn phải của quân Đức. Ngày 23/12, tuyến ngừng rơi, các máy bay phe Đồng Minh bắn phá và ném bom dữ dội lực lượng Đức một cách không thương tiếc. Sáng hôm sau, thiết giáp của Patton đồng loạt xông lên đẩy ngược quân Đức trở lại phía Đông. Cuộc chiến xảy ra gần 3 giờ đồng hồ giữa lực lượng thiết giáp hai phe. Lực lượng thiết giáp của Đức tuy chiếm ưu thế hơn về sức mạnh nhưng kém hơn về số lượng và còn bị tấn công từ không quân Mỹ. Ngày 24/12, quân Đức bị đẩy ra khỏi vùng Ardennes. Tướng Von Rundstedt cho quân rút lui dần về Berlin một cách có trật tự.

Kết thúc chiến dịch[sửa | sửa mã nguồn]

Cuối tháng giêng, trận đãnh đã kết thúc trong "cái túi" của Ardennes và quân Mỹ đã khôi phục được các phòng tuyến của họ. Tiêu tan hy vọng[12], Đức Quốc Xã đã hoàn toàn mất kiểm soát vùng mặt trận phía Đông và Tây. Lực lượng đã bị dốc cạn, Hitler chắc chắn đã dự đoán được trước sự sụp đổ của cả hai mặt trận và cuối cùng là đế chế thứ III.

Sau chiến thắng định đoạt của quân lực Đồng Minh trong trận chiến Ardennes, họ đã tràn vào được chính quốc Đức.[1]

Ý nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]

Mặc dù tổn thất đến hơn 77.000 lính và trận này là thảm kịch đầu tiên của quân Mỹ trong cuộc chiến[11], nhưng quân Đồng Minh đã bảo vệ thành công một phòng tuyến quan trọng của mình khỏi quân Hitler. Còn bản thân quân Đức tuy mạnh hơn nhưng sức lực đã không còn, mất hơn 90.000 lính - một tổn thất mà họ khó thể nào bù đắp lại[12]. Đế chế thứ III đã gần đi đến bờ sụp đổ và Hitler đã đánh canh bạc cuối cùng vào trận Ardennes - mở đầu là chiến thắng cuối cùng của ông ta trong cuộc chiến nhưng cuối cùng lại là thắng lợi quyết định của quân lực Đồng Minh[1][11] - cũng đã hẳn nhận ra kết cục cuối cùng của mình và chế độ Quốc Xã.

Trận Ardennes trong văn hoá đại chúng[sửa | sửa mã nguồn]

Phim ảnh:

  • Battleground, một bộ phim được công chiếu năm 1949 diễn tả cuộc bao vây tại Bastogne.
  • Battle of the Bulge, một bộ phim chiếu năm 1965 về toàn bộ chiến dịch.
  • Saints and Soldiers, một bộ phim chiếu năm 2003 về cuộc phản công của Patton.
  • Patton, một bộ phim nhựa năm 1970 về cuộc đời và sự nghiệp của Patton.
  • A Midnight Clear, một bộ phim được chiếu năm 1992 nói lên sự thông minh trong các đòn phản công của quân Đồng Minh.
  • Everyman's War, một bộ phim chiếu năm 2009 về một người lính tham gia trận Ardennes.

Phim nhiều tập:

  • Band of Brothers, trong phần 6: Bastogne và phần 7: Breaking Point.
  • Decoration Day, một bộ phim truyền hình Mỹ về một bộ binh trong thế chiến II.

Trò chơi điện tử:

  • Battle of the Bulge (game), game dàn trận.
  • Call of Duty: United Offensive, game theo chiến dịch.
  • Medal of Honor: Spearhead, game theo chiến dịch.
  • Medal of Honor: European Assault, chiến dịch cuối cùng trong game.
  • Bulge '44 (HPS Simulations), một game dàn trận gồm các trận trong thế chiến II.
  • Blitzkrieg, một game chiến thuật theo màn do Nival Interactive phát triển.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â b Eugene Campbell Barker, The standard Building of our nation, trang 356
  2. ^ Battle of the Bulge
  3. ^ Còn nhiều những tên khác cho cuộc chiến này, thí dụ: Phản công của Von Rundstedt (thật ra von Rundstedt chẳng tham dự gì nhiều); quân đội Hoa Kỳ gọi là Chiến dịch Ardennes–Alsace; sử gia gọi là Trận Ardennes thứ hai.
  4. ^ “U. S. Military History of Battle of the Ardennes”. Truy cập ngày 14 tháng 10 năm 2006. 
  5. ^ “A time to remember: Clifford Van Auken remembers Battle of the Bulge, World War II's bloodiest US battle”. The Flint Journal. Michigan Live LLC. 16 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 21 tháng 2 năm 2010. 
  6. ^ McCullough, David. (2005). American Experience - The Battle of the Bulge. [Videotape]. 
  7. ^ Ambrose, Stephen E. (1997). Americans At War. University Press of Mississippi. tr. 52. ISBN 9781578060269. 
  8. ^ Miller, Donald L. (2002). The Story of World War II. Simon & Schuster. tr. 358. ISBN 9780743211987. 
  9. ^ Penrose, Jane (2009). The D-Day Companion. Osprey Publishing. tr. 267. ISBN 9781841767796. 
  10. ^ Delaforce 2004, tr. 211
  11. ^ a ă â Jacques Nobécourt, Hitler's last gamble: the Battle of the Ardennes, trang 23
  12. ^ a ă â Theodore Ropp, War in the Modern World, trang 358
  13. ^ a ă Shirer 1990, tr. 1088-1089