Trận Gallipoli

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Bài này hoặc đoạn này được đề nghị hợp nhất với bài Chiến dịch Gallipoli, vì hai bài đều nói về Trận Gallipoli (Thảo luận)

Bài hoặc đoạn này cần được wiki hóa theo các quy cách định dạng và văn phong Wikipedia. Xin hãy giúp phát triển bài này bằng cách liên kết trong đến các mục từ thích hợp khác.

Trận đánh Gallipoli bắt đầu ngày 25 tháng 4 năm 1915, ngày Australia chính thức tham gia vào cuộc chiến tranh thế giới. Cùng với Đồng Minh (Anh, Pháp, Nga, Ý, Nhật và Mỹ- bắt đầu tham chiến năm 1917), Australia đã chiến đấu chống quân Đức, Thổ Nhĩ Kỳ (sau này được biết đến với cái tên Đế chế Ottoman) và Áo-Hung.

Đáp lại lời đề nghị giúp đỡ của nước Nga đang bị Thổ Nhĩ Kỳ tấn công, phe Đồng Minh đã quyết định mở màn một chiến dịch với hy vọng làm phân tán sự tập trung tấn công của Thổ vào Nga.

Kế hoạch của phe Đồng Minh là tấn công và chiếm bán đảo Gallipoli, nằm trên bờ biển Aegean của Thổ Nhĩ Kỳ. Cuộc đổ bộ theo phương án ban đầu sẽ diễn ra ngày 23 tháng 4, nhưng do điều kiện thời tiết đã bị chậm lại hai ngày. Tuy nhiên, vì một nhầm lẫn của quân đội Anh, quân Anzac đã đổ bộ xuống cách địa điểm tập kết dự tính 2km về hướng Bắc, tại một trận địa trên bãi biển hẹp, phần nào đã bị kiểm soát bởi hoả lực Thổ Nhĩ Kỳ. Thay cho việc thấy một bãi biển bằng phẳng như trông đợi, quân Anzac phải đối diện với bãi đá gập ghềnh ven biển và những đợt đạn pháo không ngừng từ đối phương. Khoảng 20 ngàn quân đã đổ bộ xuống bãi biển đó liên tiếp hai ngày sau, để đụng đầu với một quân đội Thổ tổ chức tốt, vũ trang tốt, dàn trải rộng quyết chiến để bảo vệ lãnh thổ của mình. Hàng nghìn người lính Australia và NewZealand đã chết trong những giờ, những ngày sau cuộc đổ bộ xuống bãi biển này. Bãi biển này vì vậy được biết đến với cái tên Vịnh Anzac.

Những gì diễn ra sau cuộc đổ bộ lên Gallipoli là câu chuyện về lòng dũng cảm và sức chịu đựng, của cái chết và tuyệt vọng, của sự chỉ huy yếu kém từ Luân Đôn và của những kế hoạch bất thành. Quân Anzac và quân Thổ đã đào – hay nói một cách văn vẻ là khai quật hàng kilômét chiến hào và găm xuống quân đối phương những đợt súng bắn tỉa và đạn pháo. Bị mắc kẹt bởi sau lưng là nước, quân Anzac không có khả năng tạo được nhiều bước tiến đáng kể chống lại quân Thổ.

Một thất bại

Tại nước Anh, thất bại của chiến dịch đã tạo ra tranh cãi giữa nội bộ những người lãnh đạo lúc đó về việc có nên tiếp tục chiến dịch hay không. Khi những chính trị gia tranh luận thì những người lính Australia và New Zealand vẫn chết trong cuộc chiến hoặc sống mà phải chịu đựng hàng loạt những bệnh tật phát sinh bởi điều kiện sống khủng khiếp - sốt ban đỏ, chấy rận, lở loét, nước uống thiếu thốn, lương thực tồi tệ và trang bị vệ sinh dịch tễ nghèo nàn.

Binh nhì Jack Simpson và con lừa Rất nhiều người anh hùng đã sinh ra trong chiến dịch Gallipoli. Một trong những anh hùng nổi tiếng nhất là một người lính, Jack Simpson. Binh nhì Jack Simpson đã dũng cảm đùa với cái chết trong hai mươi tư ngày tại Gallipoli năm 1915. Anh ra ngoài trận địa, cả đêm lẫn ngày, dưới làn đạn quân Thổ, gom những người lính bị thương, đưa họ đến khu trạm xá trên lưng con lừa của mình. Ước tính anh đã cứu được mạng sống cho khoảng 300 người.

Mặc dù được cảnh báo rằng anh có thể bị bắn chết, nhưng binh nhì Simpson không nghe. Một vài con lừa đã bị chết, cũng như một vài chàng trai mà anh muốn cứu đã bị đạn của Thổ cướp đi khi băng qua trận địa. Các sĩ quan chỉ huy đã nhiều lần nói với binh nhì Simpson hãy tránh khỏi cái chết, nhưng anh vẫn can đảm tiếp tục “nhiệm vụ dành cho mình”.

Ngày 19 tháng 5 năm 1915, anh tạt vào căn lều thường tới dùng bữa sáng, và nhận ra vẫn chưa có gì sẵn sàng. “Đừng bận tâm,” anh kêu to lên, “hãy cho tôi một bữa tối thật ngon khi tôi trở lại.”

Anh đã không trở lại. Anh đã bị bắn bởi những viên đạn súng máy.

Binh nhì Simpson đã đặt sinh mạng mình trên làn đạn vì những đồng đội của anh trong suốt 24 ngày. Không có gì dành cho anh ngoài lòng biết ơn, anh đã làm tất cả những gì có thể cho những người đồng đội Australia, những người đang phải chịu đựng những điều kiện khủng khiếp trên một trận địa khốc liệt.

Rút lui khỏi GallipoliLực lượng Đồng Mình phải gánh chịu những mất mát to lớn tại Gallipoli khi đã gần đến tháng 12 năm 1915, mùa đông sắp qua. Thế nhưng, nếu đội quân này rút lui, thì hàng ngàn binh lính có thể bị thảm sát bởi quân Thổ Nhĩ Kỳ, Thổ đang cố gắng làm điều đó. Một viên tướng Australia, Tướng Brudenell White đã được giao nhiệm vụ tổ chức chiến dịch di tản và ông đã vạch ra một phương án rút quân, một phương án mà đến nay vẫn được coi như một trong những cuộc di tản chiến lược nhất trong lịch sử. Kế hoạch của Tướng White được xây dựng trên hai ý tưởng: mỗi ngày, giữ nguyên biểu hiện như đang diễn ra những hoạt động bình thường, để quân Thổ quen với việc đó, và, trong cùng thời gian ấy, đan cài vào những khoảng lặng để quân Thổ cũng trở nên quen thuộc với điều đó. Trong khoảng thời gian yên tĩnh này, ông hy vọng sẽ thực hiện tới giai đoạn cuối cùng của cuộc rút quân mà quân Thổ không hay biết có điều gì bất bình thường đang xảy ra.

Tất cả hoả lực đều tạm dừng trong một thời gian nhất định trong các ngày, Tướng White tin rằng quân Thổ dần trở nên quen với sự yên tĩnh, cho rằng Đồng Minh đang có sửa sang sắp đặt lại và đào hào để chuẩn bị cơ sở tốt hơn cho mùa đông. Vậy là “mánh yên lặng ảo” này kết hợp với những biểu hiện bề ngoài hay trạng thái thông thường đã tạo thành cú lừa ngoạn mục khiến quân Thổ mất phương hướng và cho phép quân Đồng Minh rút chạy khỏi bán đảo Gallipoli bình an vô sự. Hàng ngàn sinh mạng trong quân lính Australia và Đồng Minh đã được cứu thoát.

Tướng White bắt đầu thực hiện kế hoạch bằng mệnh lệnh kể từ 6 giờ chiều ngày 24 tháng Mười một, 1915, tất cả hoả lực bộ binh và đạn pháo từ phòng tuyến quân Anzac sẽ tạm ngưng trong hai ngày. Điều lệ này chỉ được bãi bỏ trong trường hợp quân Thổ tấn công. Sau đó ông cũng khuyến cáo rằng cần giữ cho mọi điều kiện diễn ra một cách bình thường nhất có thể. Một tướng Anh muốn cho nổ kho đạn tạm thời và thực hiện một cuộc tấn công mạnh vào quân Thổ nhằm thử thách và làm suy yếu đối phương trước khi quân Đồng Minh rút lui. Nhưng tướng White nhấn mạnh rằng điều đó có thể là sự báo động cho quân Thổ, Thổ sẽ gọi thêm tiếp viện, và sau đó sự chuẩn bị cho cuộc di dời quân sẽ nặng nề gấp đôi.

Quân đội Anzac đã tập dượt hành quân trong đêm, để quen thuộc với những lối mòn họ sẽ phải đi khi xuống bãi biển và rút lui. Họ buộc các túi vải và quần áo quanh ủng nhằm làm dịu bớt tiếng động lúc đi xuống, sau đó lại tháo các túi vải khỏi ủng và trèo ngược đồi trở lại chiến hào. Quân Thổ thực sự tin rằng những tiếng chuyển quân nghe được là quân tăng viện Đồng Minh đang đến Gallipoli. Cuộc lui quân diễn ra theo ba giai đoạn. Trong đêm đầu tiên, mười ngàn quân đã được dời đi. Điều đặc biệt quan trọng là Thổ đã không phát hiện ra rất nhiều quân lính đã rời khỏi chiến hào. Nếu Thổ tấn công trong thời điểm này, số quân Đồng Minh ở lại sẽ bị áp đảo tuyệt đối và bị tiêu diệt.

Với mục đích khiến cho quân Thổ nghĩ rằng tất cả quân số vẫn đang ở đó, quân Anzac đã sắp xếp súng trường vào những chiến hào trống, và phát minh ra một cách cho nước chảy nhỏ giọt từ một lon nhỏ này sang một lon khác đến khi sức nặng của lon ít hơn này đủ mạnh để kéo cò súng. Bằng cách này, quân Thổ không hề nghi ngờ những chiến hào đó đã trống rỗng và cuộc rút quân đã bắt đầu. Quân Anzac đồng thời cũng dùng bột mỳ và muối bôi trắng con đường mòn quân đi đến bến cảng, để ngày hôm sau quân Thổ không thể nhìn thấy những dấu chân của cuộc rút quân.

Sau ba đêm, toàn bộ quân lính và gia súc đã được dời đi từ bãi biển ở Gallipoli, không có bất cứ thiệt hại nào về người. (Kỳ lạ là đêm ngay sau cuộc rút quân cuối cùng, một cơn bão đã xảy ra, và chắc chắn không thể có thêm một cuộc rút quân nào trong hoàn cảnh đó).

Gallipoli có ý nghĩa gì với người dân Australia ngày nay? Chiến dịch Gallipoli là một thất bại vô cùng to lớn, một thất bại phải trả giá bằng con số khổng lồ những sinh mạng và dẫn đến việc phải từ chức của nhiều chính trị gia cao cấp tại Luân Đôn. Tuy nhiên, tinh thần anh dũng của quân Anzac tại Gallipoli đã mang đến cho họ sự kính trọng to lớn từ quân đội Đồng Minh. Điều đó khởi đầu cho việc quốc gia trẻ Australia được nhìn nhận “có được một vị trí trên thế giới”. Đó là thời điểm then chốt trong quá trình phát triển của Australia với tư cách một quốc gia, một thời điểm quyết định cho đất nước nước non trẻ này. Quân đội Australia đã nhanh chóng được biết tiếng vì đã thể hiện lòng dũng cảm trong súng đạn, sự bình thản dưới áp lực và luôn sẵn sàng đưa tay giúp đỡ đồng đội.

8000 người lính Anzac đã thiệt mạng tại Gallipoli, Australia khi đó có dân số 5 triệu người – 330.000 người phục vụ cho Chiến tranh Thế giới thứ nhất và 59.000 người đã hy sinh.

Bài này còn sơ khai. Bạn có thể góp sức viết bổ sung cho bài được hoàn thiện hơn. Xem phần trợ giúp để biết thêm về cách sửa đổi bài.