Hữu Loan

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hữu Loan

Chân dung Nhà thơ
Bút danh Hữu Loan, Hữu
Công việc Nhà thơ, làm ruộng, đánh cá, thồ đá
Quốc gia Flag of Vietnam.svgViệt Nam
Dân tộc Kinh
Quốc tịch Flag of Vietnam.svgViệt Nam
Học vấn Thành chung
Giai đoạn sáng tác 1943 - 2010
Thể loại Trữ tình
Trào lưu Phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm
Vợ/chồng Lê Đỗ Thị Ninh
Phạm Thị Nhu
Con cái 10 (với bà Phạm Thị Nhu)[1]
Thân nhân 3 anh vợ Lê Đỗ Khôi, Lê Đỗ Nguyên (Trung tướng Phạm Hồng Cư), Lê Đỗ An

Hữu Loan (2 tháng 4 năm 1916 - 18 tháng 3 năm 2010) là một nhà thơ Việt Nam, đồng niên với nhà thơ Xuân Diệu. Quê ông tại xã Nga Lĩnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Hữu Loan tên thật là Nguyễn Hữu Loan; Bút danh: Hữu Loan [2]; sinh ngày 2 tháng 4 năm 1916 (theo lý lịch, còn có thông tin ông sinh năm 1914)[3] tại quê ở làng Vân Hoàn, xã Nga Lĩnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Ông học thành chung ở Thanh Hóa sau đó đi dạy học và tham gia Mặt trận Bình dân năm 1936, tham gia Việt Minh ở thị xã Thanh Hóa (nay là thành phố Thanh Hóa). Năm 1943, ông về gây dựng phong trào Việt Minh ở quê và khi cuộc Cách mạng tháng Tám nổ ra, ông làm Phó Chủ tịch Ủy ban Khởi nghĩa huyện Nga Sơn. Trước năm 1945, ông đã từng là cộng tác viên trên các tập san Văn học, xuất bản tại Hà Nội [4]. Sau Cách mạng tháng Tám, ông được cử làm Ủy viên Văn hóa trong Ủy ban hành chính lâm thời tỉnh Thanh Hóa, phụ trách các ty: Giáo dục, Thông tin, Thương chính và Công chính. Kháng chiến chống Pháp, Hữu Loan tham gia quân đội Nhân dân Việt nam, phục vụ trong Đại đoàn 304. Sau năm 1954, ông làm việc tại Báo Văn nghệ trong một thời gian. Trong thời gian 1956-1957, ông tham gia Phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm do nhà văn Phan Khôi chủ trương. Ông sáng tác những tác phẩm thường mang tính phản chiến và con người trong thời kỳ chiến tranh.

Sau khi phong trào Nhân Văn Giai Phẩm bị dập tắt vào năm 1958, nhà thơ Hữu Loan phải vào trại cải tạo vài năm, tiếp đó bị giam lỏng tại địa phương[cần dẫn nguồn]. Cuối đời ông về sống tại quê nhà.[5]

Ông nổi tiếng với bài thơ Màu tím hoa sim do ông sáng tác trong thời gian tham gia kháng chiến chống Pháp và được lưu hành rộng rãi trong vùng kháng chiến [6]. Có thông tin cho rằng, do nội dung bài thơ nặng nề tình cảm và ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý quân dân, nên ông bị giải ngũ [cần dẫn nguồn]. Ông từ trần vào lúc 19h00 ngày 18 tháng 3 năm 2010 tại quê nhà, hưởng thọ 95 tuổi (tuổi mụ hay còn gọi là tuổi âm).

Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Hữu Loan để lại khoảng 60 bài thơ trước lúc ông mất. Tuy nhiên chưa xuất bản tập thơ nào, dưới đây là một số bài thơ đã được phổ biến của ông:

  • Cũng những thằng nịnh hót
  • Đèo Cả
  • Đêm
  • Màu tím hoa sim
  • Hoa lúa
  • Ngày mai
  • Thánh mẫu hài đồng
  • Tình Thủ đô
  • Yên mô

Đánh giá[sửa | sửa mã nguồn]

Nhật Chung:

Hữu Loan là người ẩn tướng. Thoạt nhìn, rất khó đoán định nội lực của con người vừa có dáng tiên phong đạo cốt vừa có vẻ một tiều phu núi xanh này. Thì đúng, Hữu Loan đã từng làm công việc nặng hơn việc một tiều phu: ông thồ xe chở đá độ nhật và nuôi cả gia đình trong thời gian khổ và đau đớn... Ông xa xôi như hình bóng một tiên ông, lại gần gũi như một người nông dân vừa xong buổi cày. Thiên lý ấy lại gần trong gang tấc.[7]

Thơ Hữu Loan thường làm theo thể tự do, có âm điệu giàu nhạc tính để chuyển tải tâm sự vì thế những bài thơ hiếm hoi đã được phổ biến của ông đều sống trong lòng độc giả. Nói đến Hữu Loan là người ta nhớ đến Màu tím hoa sim, bài thơ xuất phát từ là nỗi lòng của riêng ông nhưng gây xúc động và nhận được sự đồng cảm của người đọc. Bài thơ đã được các nhạc sỹ Dũng Chinh, Phạm Duy, Anh Bằng phổ nhạc. Vào tháng 10 năm 2004, Màu tím hoa sim đã được Công ty Cổ phần Công nghệ Việt (viết tắt: ViTek VTB) mua bản quyền với giá 100 triệu đồng.[8]

Nhà thơ Hữu Thỉnh - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam (Điếu văn tiễn biệt Nhà thơ Hữu Loan):

Ông ra đi thanh nhàn, nhẹ nhõm và mãn nguyện như vừa chở xong một chuyến xe đá giữa bà con xóm giềng. Những người như ông không bao giờ coi cái chết là trút xong một món nợ đời, mà chính là bước sang một thế giới khác sinh sinh, hóa hóa vô thường. Thế hệ đời sau nhớ mãi một nhà thơ chiến sĩ, nhớ mãi thi nhân chở đá xây đời.[5]

Vài nét về gia đình[sửa | sửa mã nguồn]

Hữu Loan kết hôn hai lần, lần thứ nhất vào đầu năm 1949 với bà Lê Đỗ Thị Ninh, là con gái của nguyên Tổng thanh tra nông lâm xứ Đông Dương Lê Đỗ Kỳ, Đại biểu Quốc hội khoá đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa (năm 1946)[9]. Hữu Loan quen biết bà Ninh khi ông còn học college Đào Duy Từ, Thanh Hóa. Ông đã làm gia sư dạy mấy người anh trai và sau đó là bà Ninh. Tháng 5 năm 1949, bà Ninh mất (do chết đuối) khi mới 16 tuổi và bài thơ Màu tím hoa sim ra đời. Sau đó ông kết hôn với bà Phạm Thị Nhu, một nông dân, bài thơ Hoa lúa (1955) chính là bài thơ viết tặng người vợ thứ hai này.[10]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ [1] Hữu Loan - cây gỗ vuông màu tím
  2. ^ [2] NHÀ THƠ HỮU LOAN - Cinet.gov.vn
  3. ^ [3] Thi sĩ Hữu Loan và mối tình bất hủ - Báo điện tử VTC News, 19/03/2010 20:02.
  4. ^ [4] Thi sĩ Hữu Loan qua đời - Báo Thanh Niên, 19/03/2010 0:41.
  5. ^ a b [5] Hữu Loan - tím mãi màu hoa sim - Báo Lao Động, số 62 Ngày 20/03/2010 Cập nhật: 8:26 AM.
  6. ^ [6] Hữu Loan - Người đi bộ ngược chiều - Tuanvietnam.net, 19/03/2010 14:48 GMT+7
  7. ^ [7] Hữu Loan thiên lý - Báo Thanh Niên, 07/02/2010 10:45.
  8. ^ [8] Màu tím Hữu Loan - Báo Người Lao Động Điện tử, Chủ nhật, 21/03/2010 | 00:12GMT+7.
  9. ^ http://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%E1%BA%A1i_bi%E1%BB%83u_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Vi%E1%BB%87t_Nam_kh%C3%B3a_I
  10. ^ [9] Hữu Loan trả lời phỏng vấn Nhà xuất bản Kim Đồng.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • [10] Thấp thoáng Hữu Loan; Hà Đình Cẩn - Trang Website Hội Nhà văn Việt Nam, 3/19/2010 11:00:31 AM.
  • [11] Bài thơ Màu tím hoa sim của Hữu Loan
  • [12] Vĩnh biệt nhà thơ Hữu Loan: Thương một màu sim tím - Báo Hànộimới, 20/03/2010 07:38.
  • [13] Hữu Loan - cây gỗ vuông màu tím - Tuổi trẻ Online.
  • [14] Biền biệt Hữu Loan... - Nguyễn Trọng Tạo - Báo Người Lao Động Điện tử, Thứ bảy, 20/03/2010 | 01:11GMT+7.
  • [15] Một lần gặp nhà thơ Hữu Loan - Báo Nhân Dân, Cập nhật 04:24 ngày 21-03-2010.
  • [16] Hữu Loan- hiện hữu một màu hoa sim tím (Trần Ngọc Tuấn)