Thanh Hóa (thành phố)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Thanh Hóa
Thành phố Thanh Hóa
Thành phố thuộc tỉnh
Từ trên xuống dưới, từ trái sang phải: Thanh Hóa về đêm, tượng đài Lê Thái Tổ, Đại lộ Lê Lợi

Tên khácHạc Thành
Hành chính
VùngBắc Trung Bộ
TỉnhThanh Hóa
Trụ sở UBNDĐại lộ Nguyễn Hoàng, phường Đông Hải
Phân chia hành chính30 phường, 4 xã
Thành lập1994[1]
Loại đô thịLoại I
Năm công nhận2014[2]
Tổ chức lãnh đạo
Chủ tịch UBNDTrịnh Huy Triều
Chủ tịch HĐNDLê Anh Xuân
Bí thư Thành ủyLê Anh Xuân
Địa lý
Tọa độ: 19°48′27″B 105°46′35″Đ / 19,8075°B 105,77639°Đ / 19.80750; 105.77639
Diện tích146,77 km²[3]
Bản đồ thành phố Thanh Hóa
Dân số (2019)
Tổng cộng359.910 người[4]
Thành thị340.512 người (94,6%)
Nông thôn19.398 người (5,4%)
Mật độ2.452 người/km²
Khác
Mã hành chính380[5]
Mã bưu chính401xx
Biển số xe36-B4/B5/B6/B7/B8
Websitethanhhoacity.gov.vn

Thanh Hóathành phố tỉnh lỵ của tỉnh Thanh Hóa, Bắc Trung Bộ, Việt Nam. Đây là trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật của tỉnh Thanh Hóa. Thành phố Thanh Hóa là một trong ba trung tâm lớn của vùng Bắc Trung bộ cùng với thành phố Vinh và thành phố Huế. Hiện nay, thành phố Thanh Hóa là một trong những thành phố trực thuộc tỉnh lớn nhất, có tỷ lệ đô thị hóa hàng đầu của cả nước.[1]

Thành phố Thanh Hóa là đô thị chuyển tiếp giữa vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ với vùng Bắc Trung Bộ, đầu mối giao lưu của tỉnh với cả nước, có vị trí quan trọng về an ninh, quốc phòng; là đô thị phát triển dịch vụ đa ngành, đa lĩnh vực, phát triển công nghiệp sạch công nghệ cao.[6] Thành phố đã được công nhận đô thị loại I trực thuộc tỉnh vào ngày 29 tháng 4 năm 2014 tại quyết định số 636/ QĐ- Ttg, nhân dịp kỉ niệm 210 năm đô thị tỉnh lỵ, 20 năm thành lập thành phố.

Hệ thống đô thị Thanh Hóa hình thành từ lâu đời và có mối quan hệ mật thiết với nhau. Trong đó, thành phố Thanh Hóa là đô thị trẻ, nằm hai bên bờ sông Mã, có vị trí, cảnh quan sinh thái rất thuận lợi, khí hậu khá ôn hòa. Quốc lộ 1A xuyên Việt chạy qua địa giới hành chính thành phố dài gần 20 km, cảng Lễ Môn, Sầm Sơn ở phía đông, đường sắt Bắc - Nam chạy ở phía tây, tạo thành một mạng lưới giao thông đa dạng và thuận tiện. Nhờ đó, thành phố Thanh Hóa đã trở thành trung tâm chính trị - kinh tế - văn hóa của tỉnh Thanh Hóa, đồng thời ở vào vị thế thuận lợi trong việc giao thương với tất cả các tỉnh trong nước.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Vị trí, địa hình[sửa | sửa mã nguồn]

Thành phố Thanh Hóa cách thủ đô Hà Nội 160 km về phía nam, cách Thành phố Hồ Chí Minh 1.562 km về phía bắc, là một trong 3 đô thị lớn nhất Bắc Trung Bộ, cùng với Vinh, Huế. Thành phố có vị trí địa lý:

Thành phố có diện tích 147 km², nằm ở trung tâm đồng bằng Thanh Hóa, đồng bằng rộng nhất trong các đồng bằng duyên hải miền Trung, có nhiều núi đất, núi đá nằm rải rác với những cánh đồng rộng - hẹp, nông - sâu.

Thành phố Thanh Hóa có núi Hàm Rồng chạy từ làng Dương Xá phường Thiệu Dương, men theo hữu ngạn sông Mã về đến chân cầu Hàm Rồng. Núi Hàm Rồng vừa dài vừa uốn lượn, đến khúc cuối thì phình to ra như một cái đầu có miệng khổng lồ, vì thế, dân gian đặt tên là núi Hàm Rồng. Núi Hàm Rồng nằm án ngữ cửa ngõ phía Bắc thành phố, theo tương truyền, núi Hàm Rồng có 99 đỉnh. Đặc điểm địa hình độc đáo đã vô tình tạo nên một cứ điểm phòng không vững chắc góp phần tạo ra huyền thoại về chiếc cầu Hàm Rồng không thể bị đánh sập trong chiến tranh chống Mỹ cứu nước. Ngoài ra, trong thành phố cũng có núi Mật Sơn là núi sót thấp nằm trên địa phận phường Đông Vệ.

Thủy văn[sửa | sửa mã nguồn]

Sông Mã là con sông chính của thành phố. Theo tương truyền, nước sông chảy xiết và dũng mãnh như một con ngựa phi nước đại nên có tên là sông Mã. Con sông mở đầu bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng ('Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi') khi chảy vào địa phận thành phố trở nên hiền hòa, uốn lượn quanh núi Hàm Rồng trước khi đổ ra biển. Sông Mã đã được chọn làm trục xương sống để xây dựng một thành phố hiện đại bên bờ sông Mã trong tương lai.

Ngoài ra, thành phố cũng có hệ thống sông đào bao gồm sông Thọ Hạc, sông Cốc, sông Lai Thành, sông Nhà Lê, sông Kênh Bắc trước đây được xây dựng để cung cấp tưới tiêu, chống hạn, chống lụt cho nhân dân trên địa bàn thành phố. Cùng với những con sông đào này là những cây cầu mà người dân thành phố thường dùng tên chúng để chỉ những khu vực không mang địa danh hành chính chính thức như cầu Cốc, cầu Sâng, cầu Hạc, cầu Bố, cầu Treo, cầu Lai Thành...

Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]

Với vị trí trong vùng nhiệt đới gió mùa, trong một năm thành phố Thanh Hóa chịu ảnh hưởng của hai mùa nóng và lạnh rõ rệt. Mùa nóng bắt đầu từ cuối xuân đến giữa mùa thu. Ở khoảng thời gian này trong năm, thời tiết rất nắng, mưa nhiều, gây ra lụt lội và hạn hán. Những ngày có gió Lào, nhiệt độ còn được đẩy cao tới 39-40 độ C.[cần dẫn nguồn] Mùa lạnh bắt đầu từ giữa mùa thu đến hết mùa xuân năm sau. Mùa này thường hay xuất hiện gió mùa Đông Bắc, lại mưa ít; đầu mùa thường hanh khô. Mùa lạnh nhiệt độ có thể xuống thấp tới 5 - 6 độ C.[cần dẫn nguồn] Nhiệt độ trung bình cả năm từ 23,3 đến 23,6 độ C.[cần dẫn nguồn] Do nằm trong vùng đồng bằng ven biển, thành phố Thanh Hóa hàng năm có 3 mùa gió. Gió Bắc, hay gió mùa Đông Bắc, là nguồn không khí lạnh từ vùng Siberia thổi vào, gây ra mùa đông lạnh và giá buốt. Gió Tây Nam, hay gió Lào, từ vịnh Bengal qua Thái Lan rồi qua Lào, mang theo không khí nóng và khô rát vào những ngày hè. Cường độ gió Lào ở thành phố Thanh Hóa không mạnh bằng ở các tỉnh miền Trung khác. Gió Đông Nam, hay gió Nồm, là gió từ biển vào mang theo khí hậu mát mẻ.

Lượng mưa hàng năm trung bình đạt 1730 – 1980 mm.[cần dẫn nguồn]

Dữ liệu khí hậu của Thanh Hóa
Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Năm
Cao kỉ lục °C (°F) 33.0 35.8 35.9 41.5 41.9 41.3 42.0 41.8 38.3 37.2 35.2 31.4 42,0
Trung bình cao °C (°F) 20.2 20.2 22.7 26.9 31.3 33.0 33.3 32.2 30.6 28.3 25.3 22.2 27,2
Trung bình ngày, °C (°F) 17.0 17.5 19.8 23.6 27.3 28.9 29.3 28.4 27.0 24.7 21.6 18.5 23,6
Trung bình thấp, °C (°F) 15.0 15.8 18.1 21.5 24.6 26.0 26.3 25.7 24.4 22.1 19.0 15.9 21,2
Thấp kỉ lục, °C (°F) 5.4 6.6 7.7 12.2 15.2 19.5 20.0 18.9 16.3 13.2 6.7 5.6 5,4
Giáng thủy mm (inch) 22
(0.87)
27
(1.06)
40
(1.57)
56
(2.2)
137
(5.39)
193
(7.6)
187
(7.36)
275
(10.83)
409
(16.1)
288
(11.34)
87
(3.43)
27
(1.06)
1.747
(68,78)
độ ẩm 85.3 88.2 90.3 89.3 83.8 80.9 80.2 84.4 85.4 83.8 81.7 81.7 84,6
Số ngày giáng thủy TB 9.8 12.0 14.4 11.5 12.2 12.4 11.0 15.1 15.2 12.6 8.0 5.6 139,8
Số giờ nắng trung bình hàng tháng 83 50 57 111 202 189 218 181 170 168 134 127 1.690
Nguồn: Vietnam Institute for Building Science and Technology[7]

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm: Trấn thành Thanh Hóa
Bản đồ thành phố Thanh Hóa vẽ năm 1909.
Bản đồ thành phố Thanh Hóa trước 1930

Nguồn gốc Thanh Hóa[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1804, vua Gia Long ra chỉ dụ dời trấn thành Thanh Hóa từ làng Dương Xá (xã Thiệu Dương, huyện Thiệu Hóa), nay là phường Thiệu Dương, thành phố Thanh Hóa về làng Thọ Hạc (huyện Đông Sơn), gọi là Hạc thành. Ngày 22 tháng 7 năm 1889, vua Thành Thái ký đạo dụ thành lập thị xã Thanh Hóa bao gồm 7 làng: Đức Thọ Vạn, Cẩm Bào Nội, Cốc Hạ, Phủ Cốc (thuộc tổng Bố Đức, huyện Đông Sơn); Thọ Hạc, Đông Phố, Nam Phố (thuộc tổng Thọ Hạc, huyện Đông Sơn).

Ngày 29 tháng 5 năm 1929, người Pháp quyết định thành lập thành phố Thanh Hóa, là một thành phố cấp III. Sau Cách mạng Tháng Tám thành công, chuyển thành thị xã Thanh Hóa.

Thời kỳ hiện đại[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 16 tháng 3 năm 1963, xã Đông Giang (gồm 3 làng Nghĩa Phương, Đông Sơn và Nam Ngạn) thuộc huyện Đông Sơn và xóm Núi xã Hoằng Long, huyện Hoằng Hóa sáp nhập vào thị xã.[8] Ngày 28 tháng 8 năm 1971, 3 xã Đông Vệ, Đông Hương, Đông Hải thuộc huyện Đông Sơn và xã Quảng Thắng thuộc huyện Quảng Xương sáp nhập vào thị xã. Sau năm 1975, thị xã Thanh Hóa có 7 phường: Ba Đình, Điện Biên, Hàm Rồng, Lam Sơn, Nam Ngạn, Ngọc Trạo, Phú Sơn và 5 xã: Đông Hải, Đông Hương, Đông Thọ, Đông Vệ, Quảng Thắng. Lần lượt năm 1991 và 1993, thị xã Thanh Hóa được xếp vào đô thị loại IV và loại III.

Ðể phát huy và nâng cao vai trò, vị thế của trung tâm tỉnh lỵ của một tỉnh thuộc hàng lớn nhất cả nước, ngày 1 tháng 5 năm 1994, Thủ tướng Chính phủ đã ký Nghị định số 37/CP nâng cấp thị xã Thanh Hóa lên thành phố Thanh Hóa[1] với 12 phường, xã, tổng diện tích tự nhiên 57,8 km², dân số gần 20.000 người. Ngày 28 tháng 6 năm 1994, Chính phủ ra Nghị định số 55-CP thành lập một số phường thuộc thành phố Thanh Hóa, chuyển 2 xã Đông Thọ và Đông Vệ thành 2 phường có tên tương ứng; chia xã Đông Hải thành xã Đông Hải và phường Đông Sơn; chia phường Nam Ngạn thành 2 phường: Nam Ngạn và Trường Thi.

Tượng Lê Thái Tổ trước trụ sở Ủy ban Nhân dân tỉnh Thanh Hóa

Ngày 6 tháng 12 năm 1995, Chính phủ ra Nghị định số 85-CP điều chỉnh địa giới để mở rộng thành phố Thanh Hóa, sáp nhập xã Đông Cương thuộc huyện Đông Sơn, các xã Quảng Thành, Quảng Hưng và một phần đất của xã Quảng Thịnh (sáp nhập vào phường Đông Vệ) thuộc huyện Quảng Xương vào thành phố, nâng tổng số phường xã lên 17 phường xã. Ngày 11 tháng 4 năm 2002, Chính phủ ra Nghị định 44/2002/NĐ-CP chia phường Phú Sơn thành 2 phường là Phú Sơn và Tân Sơn.[9] Ngày 29 tháng 4 năm 2004, thành phố Thanh Hóa được công nhận là đô thị loại II.[10] Năm 2008, thành phố Thanh Hóa có diện tích 57,94 km² [11], với 12 phường, gồm Ba Đình, Điện Biên, Đông Sơn, Đông Thọ, Đông Vệ, Hàm Rồng, Lam Sơn, Nam Ngạn, Ngọc Trạo, Phú Sơn, Tân Sơn, Trường Thi và 6 : Đông Cương, Đông Hải, Đông Hương, Quảng Hưng, Quảng Thắng, Quảng Thành. Dân số năm 2009 là 207.698 người.[12]

Ngày 29 tháng 02 năm 2012, Thủ tướng Chính phủ ra Nghị quyết 05/NQ-CP điều chỉnh địa giới để mở rộng địa giới hành chính thành phố Thanh Hóa và thành lập các phường thuộc thành phố Thanh Hóa[3]. Theo đó, sáp nhập một số xã và thị trấn: thị trấn Tào Xuyên và 5 xã Hoằng Lý, Hoằng Long, Hoằng Anh, Hoằng Quang, Hoằng Đại thuộc huyện Hoằng Hóa; thị trấn Nhồi và 4 xã Đông Lĩnh, Đông Tân, Đông Hưng, Đông Vinh thuộc huyện Đông Sơn; 3 xã Thiệu Dương, Thiệu Khánh, Thiệu Vân thuộc huyện Thiệu Hóa; và 5 xã: Quảng Thịnh, Quảng Đông, Quảng Phú, Quảng Tâm, Quảng Cát thuộc huyện Quảng Xương. Đồng thời, chuyển thị trấn Tào Xuyên thành phường Tào Xuyên và chuyển thị trấn Nhồi thành phường An Hoạch. Sau khi mở rộng địa giới hành chính, thành phố Thanh Hóa có 14.677,07 ha diện tích tự nhiên, dân số là 393.294 người với 37 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 14 phường và 23 xã.

Ngày 19 tháng 8 năm 2013, theo Nghị quyết số 99/NQ-CP của Chính phủ, quyết định thành lập các phường: Đông Cương, Đông Hương, Đông Hải, Quảng Hưng, Quảng Thành, Quảng Thắng thuộc thành phố Thanh Hóa trên cơ sở các xã tương ứng.[13]

Ngày 29 tháng 4 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 636/QĐ-TTg công nhận thành phố Thanh Hóa là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.[2]

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019)[14]. Theo đó:

  • Sáp nhập xã Đông Hưng và phường An Hoạch để thành lập phường An Hưng
  • Sáp nhập xã Hoằng Lý vào phường Tào Xuyên
  • Sáp nhập xã Hoằng Anh và xã Hoằng Long thành xã Long Anh.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1108/NQ-UBTVQH14 về việc thành lập các phường thuộc thành phố Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2021)[15]. Theo đó, chuyển 10 xã: Đông Lĩnh, Đông Tân, Long Anh, Quảng Cát, Quảng Đông, Quảng Phú, Quảng Tâm, Quảng Thịnh, Thiệu Dương, Thiệu Khánh thành 10 phường có tên tương ứng.

Thành phố Thanh Hóa có 30 phường và 4 xã trực thuộc như hiện nay.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Thành phố Thanh Hóa có 34 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 30 phường: An Hưng, Ba Đình, Điện Biên, Đông Cương, Đông Hải, Đông Hương, Đông Lĩnh, Đông Sơn, Đông Tân, Đông Thọ, Đông Vệ, Hàm Rồng, Lam Sơn, Long Anh, Nam Ngạn, Ngọc Trạo, Phú Sơn, Quảng Cát, Quảng Đông, Quảng Hưng, Quảng Phú, Quảng Tâm, Quảng Thành, Quảng Thắng, Quảng Thịnh, Tào Xuyên, Tân Sơn, Thiệu Dương, Thiệu Khánh, Trường Thi và 4 xã: Đông Vinh, Hoằng Đại, Hoằng Quang, Thiệu Vân.

Danh sách các đơn vị hành chính trực thuộc thành phố Thanh Hóa
Tên Diện tích (km²) Dân số (người)
Phường (30)
An Hưng 6,54 12.809
Ba Đình 0,7 12.383
Điện Biên 0,68 9.719
Đông Cương 6,8 16.800
Đông Hải 6,84 16.100
Đông Hương 3,37 19.500
Đông Lĩnh 8,74 10.764
Đông Sơn 0,84 10.529
Đông Tân 4,42 8.515
Đông Thọ 3,64 13.904
Đông Vệ 4,78 16.107
Hàm Rồng 4,18 5.022
Lam Sơn 0,86 12.676
Long Anh 5,79 11.243
Nam Ngạn 1,58 9.827
Ngọc Trạo 0,54 11.183
Phú Sơn 1,93 8.453
Tên Diện tích (km²) Dân số (người)
Quảng Cát 6,65 11.505
Quảng Đông 5,33 8.395
Quảng Hưng 5,73 7.236
Quảng Phú 6,50 10.534
Quảng Tâm 3,67 10.230
Quảng Thành 8,49 20.000
Quảng Thắng 3,55 5.927
Quảng Thịnh 4,89 10.374
Tào Xuyên 5,66 9.933
Tân Sơn 0,78 11.114
Thiệu Dương 5,71 13.122
Thiệu Khánh 5,32 12.425
Trường Thi 0,86 11.926
Xã (4)
Đông Vinh 4,38 3.347
Hoằng Đại 4,67 4092
Hoằng Quang 6,28 6.098
Thiệu Vân 3,70 5.861

Như vậy, Thanh Hóa là thành phố thuộc tỉnh có số đơn vị hành chính cấp xã nhiều thứ hai cả nước (sau thành phố Huế) và có nhiều phường nhất cả nước hiện nay.

Kinh tế - xã hội[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 2017 tốc độ tăng trưởng kinh tế 15%; GDP bình quân đầu người 4.922 USD; giá trị kim ngạch xuất khẩu 704 triệu USD; tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn 18.165 tỷ đồng; thu ngân sách Nhà nước 2.340 tỷ đồng...[16]

Tính đến cuối năm 2020, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ của thành phố ước đạt 56.735 tỷ đồng; giá trị xuất khẩu ước đạt 1.652 USD; doanh thu du lịch ước đạt 2.500 tỷ đồng. Giá trị sản xuất công nghiệp – xây dựng trong năm của thành phố ước đạt 77.462 tỷ đồng, tăng 12,1% so với cùng kỳ.Năm 2020, toàn thành phố có 1.554 doanh nghiệp mới được thành lập, với số vốn đăng ký 12.845 tỷ đồng. Qua đó, nâng tổng số doanh nghiệp trên địa bàn thành phố lên 7.000 doanh nghiệp. Thu ngân sách Nhà nước của TP Thanh Hóa ước đạt 3.371,59 tỷ đồng, đạt 104,1% dự toán tỉnh giao, tăng 13,5% so với cùng kỳ. Tổng nguồn vốn đầu tư cho phát triển trên địa bàn thành phố năm 2020 ước đạt 34.453 tỷ đồng, tăng 1,3% so với kế hoạch, tăng 7,5% so với cùng kỳ. [2]

Hiện nay ở thành phố có 4 khu công nghiệp chính là Khu công nghiệp Lễ Môn[17][18][19],Khu công nghiệp Tây bắc ga, Khu công nghiệp Hoàng Long[20] và Khu công nghiệp FLC Hoàng Long[21].

Dân cư[sửa | sửa mã nguồn]

Dân số của thành phố là khoảng hơn 500.000 người với mật độ dân số cao: 3.411 người/km².

Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]

Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa

Đại học[sửa | sửa mã nguồn]

Các trường Cao đẳng[sửa | sửa mã nguồn]

Trung học phổ thông[sửa | sửa mã nguồn]

  • Trung học phổ thông chuyên Lam Sơn
  • Tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông Vinschool Star city
  • Trường Tiểu học, THCS & THPT Nobel School
  • Trường Tiểu học, THCS & THPT Qthschool
  • Trường Tiểu học, THCS, THPT Đông Bắc Ga
  • Trung học phổ thông Đào Duy Từ
  • Trung học phổ thông Hàm Rồng
  • Trung học phổ thông Nguyễn Trãi
  • Trung học phổ thông Tô Hiến Thành
  • Trung học phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Thanh Hóa
  • Trung học phổ thông Lý Thường Kiệt
  • Trung học phổ thông Trường Thi
  • Trung học phổ thông Đào Duy Anh
  • Trung học phổ thông Nguyễn Huệ

Văn hóa - du lịch[sửa | sửa mã nguồn]

Ẩm thực[sửa | sửa mã nguồn]

Thành phố Thanh Hóa có rất nhiều loại ẩm thực mang đậm dấu ấn riêng tại các con phố. Những món ăn đặc sắc có thể kể tới như Nem chua, Bánh khoái tép nồi gang, Chả tôm, Bánh cuốn, Ốc mút Chùa Thanh Hà, Bánh mỳ Nam Hà phố Trường Thi, Bánh ích[22] Ngoài ra, ở thành phố Thanh Hóa cũng có thể dễ dàng tìm thấy đặc sản của các địa phương khác trên toàn tỉnh tại các chợ hoặc cửa hàng truyền thống.

  • Nem chua: Có nhiều loại nem như nem dài, nem oản, nem cối, nem vuông… khác nhau ở hình thức và khối lượng, tùy mục đích sử dụng nhưng không thay đổi hương vị đặc trưng. Cũng có nhiều biến tấu cho món nem như nem thính, nem cuốn, nem nướng, nem rán… Mỗi loại lại mang đến cho người ăn những cảm nhận khác nhau. Những địa điểm tin cậy như nhà nem Gốc Đa, Cương Dũng, Vũ Linh, nem bà Thường, bà Năm hay trên vỉa hè các phố Đinh Lễ, Tô Vĩnh Diện, Ngọc Trạo… để thưởng thức.
  • Bánh khoái tép nồi gang: Bánh khoái có vẻ giống bánh xèo Nam bộ về cách chế biến nhưng nguyên liệu thì khác, mang nét đặc trưng của xứ Thanh, bao gồm rau cần, bắp cải, thì là thái sợi nhỏ và tép tươi. Bánh khoái chấm cùng nước mắm pha chua ngọt và sung ghém rất hợp vị. Đôi khi người ta thay tép tươi bằng trứng gà để đổi vị. Ăn bánh khoái ngon nhất vào buổi chiều khi tan sở, có thể dễ dàng tìm thấy ở các phố Trường Thi, Đào Duy Từ, Hàn Thuyên, chợ Vườn Hoa…
  • Chả tôm là món ăn độc đáo và lạ miệng với những thực khách phương xa. Cách làm khá cầu kỳ và tỉ mỉ với tôm bột tươi cùng một lượng gấc vừa đủ, thịt ba chỉ bằm đã được xào vàng cùng hành, tỏi để tạo thành hỗn hợp nhân. Bánh được gói bằng bánh phở vuông nhỏ bằng lòng bàn tay và nướng trên bếp than hoa. Vị bùi ngọt của nhân tôm cùng vị chua dịu của dưa góp lẫn chút cay cay của ớt tươi và rau sống thanh mát tạo nên hương vị khó quên cho món ăn.
  • Bánh cuốn Thanh Hóa mềm, dai và thơm hương rất riêng. Người Thanh Hóa có thể thưởng thức một đĩa bánh cuốn ngon, rẻ ở khắp nơi trong thành phố. Bột làm từ thứ gạo dẻo thơm, nên kể cả khi nguội bánh vẫn ngon như thường. Người Thanh Hóa thường ăn bánh cuốn buổi sáng cùng chả nướng than hoa. Nếu muốn ăn bất kỳ thời điểm nào trong ngày, bạn có thể ghé đường Tống Duy Tân, Trần Phú, Lê Quý Đôn…
  • Ốc mút Chùa Thanh Hà: Vị đậm đà của ốc được tẩm ướp gia vị kỹ lưỡng cùng mùi sả ớt là một trải nghiệm khó quên với những ai mới thưởng thức lần đầu.
  • Bánh mỳ Nam Hà phố Trường Thi bao gồm một chuỗi cửa hàng bán bánh mỳ gia truyền. Bánh mỳ ở đây mang thương hiệu riêng, hương vị không đổi suốt hơn 20 năm qua. Nhân bánh rất đa dạng để bạn lựa chọn, ngon nhất phải kể đến bánh mỳ kẹp nem chua rán, kẹp bò khô, thịt quay… Điều làm nên sức sống lâu bền cho bánh mỳ Nam Hà là tất cả nguyên liệu của quán đều được chọn lựa kỹ lưỡng, đảm bảo tươi ngon và nước sốt gia truyền.
  • Bánh ích: Không khác nhiều so với cách làm bánh ít, bánh nếp ở các nơi. Bánh ích có hình tròn, bên trong là nhân tôm thịt, ăn cùng mắm chế chua ngọt. Được bán nhiều ở các chợ Vườn Hoa, Tây Thành hoặc một vài quán vỉa hè trên phố Đinh Lễ, bánh ích luôn hấp dẫn người ăn và thường hết hàng sớm.[23]

Du lịch[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 2016, du lịch TP Thanh Hóa ước đón 2,4 triệu lượt khách du lịch trong nước và quốc tế, chiếm 41% so với toàn tỉnh, trong đó, khách nội địa ước đạt 1,6 triệu lượt, khách quốc tế đạt trên 800.000 lượt[24]

Thành phố Thanh Hoá có nhiều di tích lịch sử văn hóa có giá trị để phát triển du lịch:

  • Phía Bắc:

- Phía Bắc thành phố là khu thắng cảnh Hàm Rồng, đây là khu du lịch trung tâm của cả thành phố và tỉnh Thanh Hoá, khu thắng cảnh này đã được sử sách lưu danh với nhiều di tích lịch sử, cách mạng có di chỉ khảo cổ nổi tiếng trong và ngoài nước, có nhiều cảnh quan địa danh thắng cảnh đẹp: có sông, có núi, có hang động,... như: động Long Quang, động Tiên, Núi Phượng, núi Voi, núi Rồng,... cùng với sông Mã là những cảnh quan thiên nhiên kỳ thú. Các di tích như đền thờ danh tướng Lê Uy, Chu Văn Lương, đặc biệt là khu di tích văn hóa - làng cổ Đông Sơn với trống đồng Đông Sơn nổi tiếng.

- Hiện nay, Khu Du lịch Văn hóa Hàm Rồng có Đền thờ Các Bà mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng liệt sĩ, đây là một công trình tâm linh vô cùng ý nghĩa, đồng thời tạo địa điểm tham quan du lịch trong tổng thể Khu Du lịch văn hóa lịch sử Hàm Rồng.[25].Trong Khu du lịch Văn hóa Hàm Rồng còn có Thiền viện Trúc Lâm Hàm Rồng,là công trình không chỉ để đáp ứng nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng của nhân dân, mà còn góp phần thực hiện thành công dự án(Khu du lịch văn hóa Hàm Rồng) nhằm thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, góp phần cải thiện, nâng cao đời sống nhân dân.[26].

  • Phía Nam thành phố là khu di tích thắng cảnh đẹp mà trung tâm là núi Mật Sơn có các hòn non bộ bao quanh như núi Long, núi Hổ, núi Vọng Phu,... và các di tích lịch sử khác như chùa Đại Bi, và đặc biệt là Thái Miếu nhà Lê - một di tích lịch sử văn hóa quốc gia mang nhiều dấu ấn dân tộc.
  • Trung tâm thành phố Thanh Hoá là Bảo tàng lịch sử, giới thiệu cho du khách đến tham quan những khái niệm chung nhất về lịch sử Việt Nam và diện mạo văn hóa đặc sắc của tỉnh Thanh Hoá.
  • Xung quanh thành phố là các điểm du lịch nghỉ dưỡng nổi tiếng của xứ Thanh như khu du lịch bãi tắm Sầm Sơn, đi ngược qua vùng Nông Cống với nhà máy đường Lam Sơn sẽ đến Vườn quốc gia sinh quyển Bến En, theo đường mòn Hồ Chí Minh đến khu di tích lịch sử Lam Kinh, bãi chim Tiến Nông, về thành nhà Hồ hoặc động Từ Thức, đền Bà Triệu, đèo Ba Dọi...

Nhìn chung: Tài nguyên di tích lịch sử văn hóa ở thành phố nói riêng và cả tỉnh Thanh Hoá rất phong phú đa dạng, có điều kiện để phát triển nhanh chóng ngành du lịch dịch vụ. Với sự thuận lợi đó, thành phố Thanh Hoá có đủ điều kiện để trở thành trung tâm dịch vụ du lịch lớn trong tuyến du lịch Bắc Nam.

Hiện nay Tp Thanh Hóa có rất nhiều cơ sở lưu trú chất lượng cao như: Khách sạn Vinpearl Thanh Hóa tiêu chuẩn 5 sao, khách sạn Central tiêu chuẩn 5 sao, khách sạn quốc tế Lam Kinh tiêu chuẩn 4 sao , khách sạn quốc tế Thiên Ý tiêu chuẩn 4 sao, khách sạn Mường Thanh Grand Thanh Hóa tiêu chuẩn 5 sao, khách sạn Sao Mai tiêu chuẩn 3 sao, khách sạn Phù Đổng tiêu chuẩn 3 sao, Khách sạn Phú Hưng tiêu chuẩn 3 sao, khách sạn Lam Sơn tiêu chuẩn 3 sao, khách sạn Cây Đa tiêu chuẩn 3 sao, khách sạn Phượng Hoàng I, III tiêu chuẩn 3 sao cùng rất nhiều khách sạn 2 sao với chất lượng tốt, sang trọng, đáp ứng được nhu cầu lưu trú của khách du lịch.

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm: Sân bay Thọ Xuân

Tọa lạc tại trung tâm của Đồng bằng Thanh Hóa, thành phố là quả tim của hệ thống giao thông toàn tỉnh. Tại đây tập trung đầu mối của tất cả các loại hình giao thông quan trọng: đường sắt Bắc - Nam chạy qua, đường quốc lộ 1A xuyên Việt chạy qua địa bàn thành phố gần 20 km là con đường có dải phân cách cứng, một chiều. Các trục giao thông chính khác là: Đại lộ Tây Đô (đường Vành đai tây; Đại lộ Hùng Vương ; Đại lộ Nguyễn Hoàng, Đại lộ Nam sông Mã giai đoạn 1, Đại lộ Trịnh Kiểm( đường CSEDP-công trình tuyến đường vành đai hợp phần 1 - phát triển đô thị thuộc Dự án "Phát triển toàn diện kinh tế - xã hội TP Thanh Hóa); Đường quốc lộ 47 nối thành phố với Sầm Sơn (đường một chiều, có dải phân cách cứng). Ngoài ra để kết nối Tp Thanh Hóa và Tp Sầm Sơn còn có Đại lộ Ngã ba Voi- Sầm Sơn. Một số con đường lớn khác công đang thi công là: Đại lộ Đông Tây,[27]Tiểu dự án 2 thuộc dự án nâng cấp quốc lộ 1A đã khánh thành, trong dự án này nổi bật có cầu Nguyệt Viên nối 2 bên bờ sông Mã. Như vậy đây là cây cầu thứ 3 bắc qua sông Mã, góp phần hạn chế ùn tắc, tai nạn giao thông, đồng thời mở rộng không gian đô thị, góp phần phát triển mạnh mẽ thành phố lên hướng Bắc, đưa sông Mã vào lòng thành phố.

Hiện nay sân bay Thọ Xuân ở thị trấn Sao Vàng, huyện Thọ Xuân, cách thành phố Thanh Hóa 45 km về phía tây, có một đường băng dài 3200 mét, có thể phục vụ máy bay tầm trung như Airbus A320 - Airbus A321 đã chính thức khai trương ngày 05/2/2013 [28]. Với việc khởi công dự án Liên hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn vào ngày 23/10/2013 với số vốn trên 9 tỷ đô la thì khả năng sân bay Thọ Xuân sẽ có nhiều cơ hội để phát triển thành cảng hàng không quốc tế. Hiện nay, cảng Hàng không Thọ Xuân đang xúc tiến mở thêm một số đường bay mới và đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý cho nâng cấp thành cảng hàng không quốc tế.[29]

Cảng Lễ Môn nằm cách trung tâm thành phố Thanh Hóa 4 km về phía đông. Đây là cảng loại 2 phục vụ cho khu công nghiệp Lễ Môn với công suất thiết kế 300.000 tấn/năm.

Các tuyến phố chính của thành phố là:Đại lộ Lê Lợi,Đại lộ Hùng Vương, Đại lộ Nguyễn Hoàng,Đại lộ Nam sông Mã, Đại lộ Voi- Sầm Sơn, Lê Hoàn, Hàm Nghi, Bà Triệu, Phan Chu Trinh, Lê Lai, Hạc Thành, Nguyễn Chí Thanh, Quang Trung, Triệu Quốc Đạt, Đào Duy Từ, Lê Hữu Lập, Lê Hồng Phong, Phan Bội Châu, Nguyễn Trãi, Dương Đình Nghệ, Trường Thi, Trần Hưng Đạo, Đội Cung, Đinh Công Tráng, Cao Thắng, Hàng Than, Hàng Đồng, Xuân Diệu......

Danh sách đường phố[sửa | sửa mã nguồn]

Lộ trình các tuyến xe buýt[sửa | sửa mã nguồn]

Danh sách các tuyến xe buýt tại Thành phố Thanh Hóa.[30]

Tuyến Đầu bến Tần suất Giá vé/lượt
Đầu A Đầu B
1 Ga Thanh Hóa
Điện Biên, Thanh Hóa
Cảng Hới
Quảng Tiến, Sầm Sơn
13–20 phút 7.000–20.000đ
2 Vĩnh Lộc
Vĩnh Tiến, Vĩnh Lộc
Sầm Sơn
Trường Sơn, Sầm Sơn
15–20 phút 7.000–40.000đ
3 Hàm Rồng
Hàm Rồng, Thanh Hóa
Cầu Hổ
Tân Trường, Nghi Sơn
5–10 phút 7.000–30.000đ
4 Thành phố Thanh Hóa
Đông Sơn, Thanh Hóa
Thị trấn Thường Xuân
Thường Xuân, Thường Xuân
15–20 phút 7.000–27.000đ
5 Đại học Hồng Đức
Đông Sơn, Thanh Hóa
Bỉm Sơn
Đông Sơn, Bìm Sơn
15–20 phút 7.000–27.000đ
6 Thành phố Thanh Hóa
Quảng Thịnh, Thanh Hóa
Hoằng Phụ
Hoằng Phụ, Hoằng Hóa
15–20 phút 7.000–27.000đ
7 Thành phố Thanh Hóa
Quảng Thịnh, Thanh Hóa
Ngã ba Hồ Vương
Nga Liên, Nga Sơn
20 phút 7.000–40.000đ
8 Thành phố Thanh Hóa
Đông Sơn, Thanh Hóa
Thạch Thành
Kim Tân, Thạch Thành
15–20 phút 7.000–27.000đ
10 Thành phố Thanh Hóa
Lam Sơn, Thanh Hóa
Thị trấn Thọ Xuân
Thọ Xuân, Thọ Xuân
20 phút 7.000–40.000đ
11 Thành phố Thanh Hóa
Quảng Thịnh, Thanh Hóa
Đa Lộc
Đa Lộc, Hậu Lộc
20 phút 7.000–40.000đ
13 Thành phố Thanh Hóa Cảng Nghi Sơn
Nghi Sơn
5–10 phút 7.000–30.000đ
14 Sầm Sơn
Quảng Cư, Sầm Sơn
Suối cá Cẩm Lương
Cẩm Lương, Cẩm Thủy
15–20 phút 7.000–40.000đ
16 Thành phố Thanh Hóa
Đông Hương, Thanh Hóa
Như Thanh
Như Thanh
15–20 phút 7.000–27.000đ

Các tuyến xe buýt đã dừng hoạt động:

Tuyến Đầu bến
Đầu A Đầu B
9 Thành phố Thanh Hóa Đền thờ Lê Hoàn
12 Thành phố Thanh Hóa Quảng Xương
15 Thành phố Thanh Hóa Nông Cống
17 Thành phố Thanh Hóa Hợp Lý
Hợp Lý, Triệu Sơn
19 Thành phố Thanh Hóa Sân bay Thọ Xuân
Xuân Hưng, Thọ Xuân
20 Thị trấn Thống Nhất
Thống Nhất, Yên Định
Cây dầu Ngọc Cương
Tân Phong, Quảng Xương

Kiến trúc và quy hoạch đô thị[sửa | sửa mã nguồn]

Thành phố Thanh Hóa có nhiều quảng trường và công viên. Các công viên trên địa bàn thành phố là: Công viên Hội An, công viên Thanh Quảng, công viên Bố Vệ, công viên Hồ Thành, công viên Hồ Đồng Chiệc, công viên bến thuyền Hàm Rồng[31]; công viên cây xanh – Trung tâm thể dục thể thao Thanh Hóa Centre Park tại khu đô thị Nam thành phố Thanh Hóa, phường Đông Vệ, thành phố Thanh Hóa (Công ty cổ phần Tập đoàn Mặt Trời - Sungroup - làm chủ đầu tư[32]). Trong quy hoạch thành phố Thanh Hóa đến 2030, còn có công viên Nước Đông Hương[33], công viên Ngọc Nữ, công viên Tháng Tư.[34]

Với nét đặc trưng văn hóa Đông Sơn và hình ảnh chim Hạc đã trở thành nguồn cảm hứng chủ đạo cho kiến trúc của nhiều công trình quan trọng trong thành phố. Có thể kể tới như Trung tâm triển lãm và hôi chợ tỉnh, những dàn đèn trang trí trên các đại lộ và điểm nhấn trong các quảng trường.

Thành phố Thanh Hóa hiện nay có 3 quảng trường trung tâm: Quảng trường Lê Lợi, Quảng trường Lam Sơn và Quảng trường Hàm Rồng. Quảng trường Hàm Rồng được xây dựng với mục đích kỷ niệm 45 năm chiến thắng Hàm Rồng lịch sử, và trở thành điểm nhấn trung tâm của khu du lịch Hàm Rồng. Hiện nay một quảng trường nhỏ ở phía nam sông Mã thuộc khu vực chân cầu Hàm Rồng đã đi vào hoạt động tạo ra cảnh quan tươi đẹp bên bờ sông Mã. Sắp tới thành phố sẽ tiến hành xây dựng thêm một quảng trường nữa là quảng trường Văn hóa trung tâm.[35]

Thành phố Thanh Hóa đang đầu tư để phát triển cơ sở hạ tầng với nhiều khu dân cư đô thị mới, đại lộ, cao ốc với mục tiêu mở rộng quy mô đô thị, đặc biệt là về phía Đông và phía Nam như khu đô thị Vinhomes Star City ( tập đoàn Vingroup), Khu đô thị Đông Hải, Khu đô thị Núi Long, Khu đô thị Bình Minh, khu đô thị Đông Bắc Ga , khu đô thị Đông Sơn, khu đô thị Nam thành phố Thanh Hóa, khu đô thị Đông Nam thành phố Thanh Hóa, khu đô thị ven sông Hạc, khu đô thị Xanh... Nhiều tập đoàn, tổng công ty bất động sản lớn đã đầu tư vào thành phố như: Tecco, Hud, Mường Thanh, FLC, Vingroup[36], Sungroup.[37] Trong tương lai thành phố Thanh Hóa có quy mô một triệu dân [38], là thành phố 2 bờ sông Mã.

Thành phố kết nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 12 - 3 - 1960 tỉnh Thanh Hóa và Quảng Nam đã tổ chức lễ kết nghĩa theo tinh thần phong trào kết nghĩa Bắc Nam. Theo đó, thị xã Thanh Hóa cũng bắt tay kết nghĩa với thị xã Hội An. Một số công trình công cộng như rạp hát, công viên đã lấy tên Hội An để thể hiện tình gắn bó của mối liên kết này.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b “Nghị định 37-CP năm 1994 về việc thành lập thành phố Thanh Hóa thuộc tỉnh Thanh Hóa”.
  2. ^ a b “Quyết định 636/QĐ-TTg năm 2014 về việc công nhận thành phố Thanh Hóa là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Thanh Hóa”.
  3. ^ a b “Nghị quyết số 05/NQ-CP của Chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành chính các huyện Hoằng Hóa, Thiệu Hóa, Đông Sơn và Quảng Xương để mở rộng địa giới hành chính thành phố Thanh Hóa và thành lập các phường thuộc thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa”.
  4. ^ Kết quả toàn bộ tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019, ấn bản năm 2020, trang 22
  5. ^ Tổng cục Thống kê
  6. ^ Quyết định số 84/QĐ-TTg ngày 16/01/2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng thành phố Thanh Hóa đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035.
  7. ^ “Vietnam Building Code Natural Physical & Climatic Data for Construction” (PDF). Vietnam Institute for Building Science and Technology. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 22 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2018.
  8. ^ Quyết định 30-CP năm 1963 về sáp nhập xã Đông Giang và xóm Núi vào thị xã Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa
  9. ^ Nghị định 44/2002/NĐ-CP về việc thành lập phường Tân Sơn thuộc thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa
  10. ^ Quyết định 72/2004/QĐ-TTg về việc công nhận thành phố Thanh Hoá là đô thị loại II do Thủ tướng Chính phủ ban hành
  11. ^ Theo Quyết định số 2097/QĐ-BTNMT ngày 29/10/2009 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc phê duyệt và công bố kết quả thống kê diện tích đất đai năm 2008.
  12. ^ Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ. Hà Nội, 6-2010. Biểu 2, tr.17.
  13. ^ Nghị quyết 99/NQ-CP năm 2013 thành lập các phường: Đông Cương, Đông Hương, Đông Hải, Quảng Hưng, Quảng Thành, Quảng Thắng thuộc thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa
  14. ^ “Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 năm 2019 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa”.
  15. ^ “Nghị quyết số 1108/NQ-UBTVQH14 năm 2020 về việc thành lập các phường thuộc thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa”.
  16. ^ “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2014.
  17. ^ “thanh-hoa-xay-nha-may-san-xuat-dung-dich-loc-than”. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2014.
  18. ^ “Dự án Nhà máy sữa Vinamilk Lam Sơn”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2012.
  19. ^ Dự án "Chip thạch anh đầu tiên của Việt Nam Thanh Hóa[liên kết hỏng]
  20. ^ Công ty TNHH Hongfu Việt Nam
  21. ^ “Khởi công KCN FLC Hoàng Long”. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2016.
  22. ^ “bảy món ngon vỉa hè thành phố Thanh Hóa - VnExpress Du lịch”. VnExpress - Tin nhanh Việt Nam. Truy cập 10 tháng 2 năm 2015.
  23. ^ “7 món ngon vỉa hè thành phố Thanh Hóa - VnExpress Du lịch”. VnExpress - Tin nhanh Việt Nam. Truy cập 10 tháng 2 năm 2015.
  24. ^ “du-lich-tp-thanh-hoa-mot-nam-nhieu-khoi-sac”. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 29 tháng 12 năm 2016.
  25. ^ “Dự án "Đền thờ Mẹ Việt Nam anh hùng Hàm Rồng”. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2012.
  26. ^ “Dự án "Thiền viện Trúc lâm Hàm Rồng”. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2012.
  27. ^ “nhanh tiến độ các công trình trọng điểm”. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2021.
  28. ^ “Khánh Thành sân bay Thọ Xuân”. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 2 năm 2013.
  29. ^ “Đoàn công tác UBND TP Hà Nội làm việc với lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa”. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2015. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2015.
  30. ^ “Thông tin các tuyến xe buýt trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa” (PDF). Sở Giao thông Vận tải Thanh Hóa. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  31. ^ “công viên Hàm Rồng”. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 7 năm 2015. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2015.
  32. ^ “Công ty Cổ phần Tập đoàn Mặt Trời, địa chỉ tại Tầng 9, Tòa nhà Đà Đẵng ACB Tower – 218 Bạch Đằng, phường Phước Ninh, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng xây dựng Khu công viên cây xanh – Trung tâm thể dục thể thao (Thanh Hóa Centre Park), tại khu đô thị Nam thành phố Thanh Hóa, phường Đông Vệ, thành phố Thanh Hóa”. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 7 năm 2015. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2015.
  33. ^ “Quy hoạch công viên nước Đông Hương” (PDF).
  34. ^ “Khan-truong-hoan-thien-quy-hoach-cac-phan-khu-thuoc-dia-phan-TP-Thanh-Hoa,-huyen-Hoang-Hoa”. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 29 tháng 12 năm 2016.
  35. ^ quảng trường Thanh Hóa[liên kết hỏng]
  36. ^ “Vingroup lên phương án xây dựng 2 dự án tại Thanh Hóa”.
  37. ^ “sungroup đầu tư vào Thanh Hóa”. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 7 năm 2015. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2015.
  38. ^ “Vingroup xây khu hành chính TPThanh Hóa đáp ứng yêu cầu của Tp trên một triệu dân”.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]