Từ Sơn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Từ Sơn
Thị xã Từ Sơn
Thị xã
4G4A3973A HDR.jpg
Hành chính
VùngĐồng bằng sông Hồng
TỉnhBắc Ninh
Trụ sở UBNDĐường Lý Thái Tổ, phường Đông Ngàn
Phân chia hành chính12 phường
Thành lập24/9/2008
Loại đô thịLoại III
Năm công nhận2018
Tổ chức lãnh đạo
Chủ tịch UBNDNguyễn Xuân Thanh
Chủ tịch HĐNDTrần Quang Huy
Địa lý
Tọa độ: 21°08′49″B 105°58′00″Đ / 21,146816°B 105,966727°Đ / 21.146816; 105.966727Tọa độ: 21°08′49″B 105°58′00″Đ / 21,146816°B 105,966727°Đ / 21.146816; 105.966727
Diện tích61,08 km²
Bản đồ thị xã Từ Sơn
Dân số (2020)
Tổng cộng202.874 người[1]
Mật độ3.322 người/km²
Dân tộcChủ yếu là Kinh
Khác
Biển số xe99-B1
Websitetuson.bacninh.gov.vn

Từ Sơn là một thị xã nằm ở cửa ngõ phía tây của tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Thị xã Từ Sơn nằm ở phía tây tỉnh Bắc Ninh, cách thành phố Bắc Ninh 12 km về phía nam, cách thủ đô Hà Nội 18 km về phía bắc, có vị trí địa lý:

Từ Sơn là thị xã nằm giữa thành phố Hà Nội và thành phố Bắc Ninh và cũng là một trong hai trung tâm của trấn Kinh Bắc xưa, có diện tích 61,33 km².

Tổng dân số của thị xã Từ Sơn là 163.093 người (tính đến ngày 30 tháng 10 năm 2016). Mật độ dân số là 2.631 người/km², là nơi có mật độ dân số cao nhất tỉnh, gấp 2 lần mật độ dân số trung bình của vùng đồng bằng sông Hồng, gấp 1,8 lần mật độ dân số của thành phố Hải Phòng và gấp 1,2 lần mật độ dân số của Thủ đô Hà Nội.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Thị xã Từ Sơn có 12 phường trực thuộc, bao gồm các phường: Châu Khê, Đình Bảng, Đông Ngàn, Đồng Kỵ, Đồng Nguyên, Hương Mạc, Phù Chẩn, Phù Khê, Tam Sơn, Tân Hồng, Trang Hạ, Tương Giang.

Hiện nay, Từ Sơn là một trong hai thị xã chỉ có phường, không có xã trực thuộc (cùng với thị xã Cửa Lò, Nghệ An).

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Lễ hội làng Đồng Kỵ

Tên huyện Từ Sơn có từ thời Trần. Sang thời Hậu Lê, địa danh Từ Sơn được đặt cho một phủ thuộc thừa tuyên Kinh Bắc, gồm các huyện Tiên Du, Yên Phong, Quế Dương, Đông Ngàn, Vũ Ninh; trong đó huyện Đông Ngàn có địa giới tương ứng với thị xã Từ Sơn (Bắc Ninh) và một phần các huyện Đông Anh, Gia Lâm (Hà Nội) ngày nay. Sang thời Nguyễn, phủ Từ Sơn thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Sau cách mạng tháng Tám (1945), bỏ cấp phủ, đổi làm huyện Từ Sơn, ban đầu gồm 21 xã: Châu Khê, Đình Bảng, Đình Xuyên, Đông Hội, Đồng Nguyên, Đồng Quang, Đông Thọ, Dục Tú, Dương Hà, Hương Mạc, Liên Hà, Mai Lâm, Ninh Hiệp, Phù Chẩn, Phù Khê, Quang Trung, Tam Sơn, Tân Hồng, Tiền Phong, Vân Hà, Văn Môn. Năm 1959, thành lập 2 thị trấn Từ Sơn và Yên Viên.

Năm 1961, các xã Liên Hà, Vân Hà, Dục Tú, Quang Trung (Yên Thường), Đông Hội, Mai Lâm, Tiền Phong (Yên Viên), Đình Xuyên, Dương Hà, Ninh Hiệp và thị trấn Yên Viên của huyện Từ Sơn được sáp nhập vào Thủ đô Hà Nội[2], nay là một phần các huyện Đông Anh, Gia Lâm.

Năm 1962, sau khi tỉnh Bắc Ninh hợp nhất với tỉnh Bắc Giang thành tỉnh Hà Bắc, huyện Từ Sơn cũng hợp nhất với huyện Tiên Du thành huyện Tiên Sơn; cùng lúc đó, 2 xã Phú Lâm và Tương Giang của huyện Yên Phong được chuyển về huyện Tiên Sơn quản lý (nay là phường Tương Giang thuộc Từ Sơn, xã Phú Lâm thuộc Tiên Du) và chuyển 2 xã Văn Môn và Đông Thọ của huyện Từ Sơn về huyện Yên Phong quản lý.

Năm 1999, ba năm sau khi tái lập tỉnh Bắc Ninh, huyện Từ Sơn cũng được tái lập, gồm 10 xã: Châu Khê, Đình Bảng, Đồng Nguyên, Đồng Quang, Hương Mạc, Phù Chẩn, Phù Khê, Tam Sơn, Tân Hồng, Tương Giang và thị trấn Từ Sơn.

Năm 2007, thị trấn Từ Sơn được công nhận là đô thị loại IV.

Ngày 24 tháng 9 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định 01/NĐ-CP[3]. Theo đó:

  • Thành lập thị xã Từ Sơn trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện Từ Sơn
  • Thành lập phường Đông Ngàn trên cơ sở thị trấn Từ Sơn và một phần các xã: Đồng Nguyên, Tân Hồng, Đình Bảng, Đồng Quang
  • Chia xã Đồng Quang thành 2 phường: Đồng Kỵ và Trang Hạ
  • Chuyển 4 xã: Châu Khê, Đình Bảng, Đồng Nguyên, Tân Hồng thành 4 phường có tên tương ứng.

Sau khi thành lập, thị xã Từ Sơn có 6.133,23 ha diện tích tự nhiên và 143.843 người với 12 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 7 phường và 5 xã.

Ngày 12 tháng 10 năm 2018, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 1293/QĐ-BXD về việc công nhận thị xã Từ Sơn là đô thị loại III trực thuộc tỉnh Bắc Ninh.[4]

Ngày 12 tháng 1 năm 2021, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1191/NQ-UBTVQH14 về việc thành lập các phường thuộc thị xã Từ Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2021)[5]. Theo đó, thành lập 5 phường: Hương Mạc, Phù Chẩn, Phù Khê, Tam Sơn, Tương Giang trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của 5 xã có tên tương ứng.

Thị xã Từ Sơn có 12 phường trực thuộc như hiện nay.

Kinh tế - Xã hội[sửa | sửa mã nguồn]

Từ Sơn là thị xã cửa ngõ của tỉnh Bắc Ninh, được xếp hạng đô thị loại III (Công nhận ngày 01/12/2018), là đô thị vệ tinh của Thủ đô Hà Nội và là một trong hai trung tâm kinh tế - văn hóa - giáo dục của tỉnh Bắc Ninh (sau Thành phố Bắc Ninh). Từ Sơn là một đô thị công nghiệp với nhiều khu công nghiệp, nhiều làng nghề truyền thống nổi tiếng:

  • KCN Tiên Sơn
  • KCN Vsip (Vietnam - Singapore)
  • KCN Hanaka Đình Bảng
  • Cụm CN Đình Bảng
  • Cụm CN Tân Hồng
  • Cụm CN Đồng Kỵ (làng nghề gỗ Đồng Kỵ)
  • Cụm CN Châu Khê (làng nghề sắt Đa Hội)
  • Cụm CN Phù Khê (làng nghề gỗ Phù Khê)

Trên địa bàn thị xã Từ Sơn đã và đang hình thành một số khu đô thị mới:

  • Khu đô thị Hanaka Paris Ocean Park
  • Khu đô thị cao cấp BelHomes, Vsip (Vietnam - Singapore)
  • Khu đô thị Nam Từ Sơn, phường Phù Chẩn
  • Khu đô thị Dabaco, phường Đình Bảng
  • Khu đô thị Đền Đô, phường Đình Bảng
  • Khu biệt thự Đình Bảng, phường Đình Bảng
  • Khu đô thị Đồng Nguyên, phường Đồng Nguyên
  • Khu đô thị Tân Hồng - Đông Ngàn, phường Tân Hồng và phường Đông Ngàn
  • Khu biệt thự liền kề Đồng Kỵ, phường Đồng Kỵ
  • Khu đô thị cao cấp SingLand, Vsip Phù Chẩn
  • Khu đô thị Centa city, Vsip Phù Chẩn.

Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]

Tháp mộ Lý Khánh Vân

Các trường THPT:

Các trường Đại học - Cao đẳng:

  • Đại học Thể dục thể thao TW1
  • Đại học Kinh doanh và công nghệ (cơ sở 2 tại phường Đình Bảng)
  • CĐ Công nghệ Bắc Hà
  • CĐ Thủy sản
  • CĐ quản lý kinh tế công nghiệp
  • Cao đẳng Đại Việt
  • Đại học Luật Hà Nội (đang xây dựng cơ sở 2 tại phường Đồng Nguyên).

Các viện nghiên cứu:

  • Viện Nghiên cứu Da giày - Bộ Công thương, Cơ sở 2: phường Đồng Nguyên
  • Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản I - Bộ NN&PTNT, phường Đình Bảng.

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Có quốc lộ 1A, đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng, đường cao tốc Hà Nội – Lạng Sơn chạy qua.

Ngoài ra còn có hệ thống Vận tải hành khách bằng phương tiện công cộng:

  • Tuyến BN04: Từ Sơn - Lim - Hiệp Hòa
  • Tuyến buýt kết nối Hà Nội 10A: Từ Sơn - Long Biên và 54: Thành phố Bắc Ninh - Từ Sơn - Long Biên
  • Tuyến 203: Giáp Bát - Long Biên - Gia Lâm - Từ Sơn - Thành phố Bắc Ninh - Thành phố Bắc Giang
  • Tuyến 210: Hiệp Hòa (Bắc Giang) - Từ Sơn - Gia Lâm - Long Biên.

Danh nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Danh thắng[sửa | sửa mã nguồn]

Cổng đình làng Đình Bảng

Các đường phố chính[sửa | sửa mã nguồn]

  • Lý Thái Tổ
  • Lý Thánh Tông
  • Trần Phú
  • Minh Khai
  • Nguyễn Văn Cừ
  • Ngô Gia Tự
  • Lý Thường Kiệt
  • Lý Nhân Tông
  • Lý Đạo Thành
  • Tô Hiến Thành
  • Nguyễn Quán Quang
  • Lê Phụng Hiểu
  • Nguyễn Văn Trỗi
  • Chợ Tre
  • Phù Lưu
  • Vạn Hạnh
  • Cổ Pháp
  • Hoàng Quốc Việt
  • Đồng Cẩm
  • Trung Hòa
  • Lý Khánh Văn
  • Lý Anh Tông
  • Lý Cao Tông
  • Lý Chiêu Hoàng
  • Bính Hạ
  • Kim Đài
  • Nhân Thọ
  • Chợ Giầu
  • Chợ Gạo
  • Quy Chế
  • Yên Lã
  • Lý Tự Trọng
  • Diệu Tiên
  • Trịnh Nguyễn - Đồng Phúc
  • Trang Liệt

Làng nghề[sửa | sửa mã nguồn]

Là một đơn vị hành chính hơn 60 km vuông với vị trí giáp ranh với thủ đô, thị xã Từ Sơn có rất nhiều làng nghề và dày đặc chính vì vậy mà Từ Sơn là đơn vị phát triển sớm và giàu mạnh nhất của tỉnh Bắc Ninh. Làng nghề truyền thống và làng nghề mới nổi tiếng vùng Kinh Bắc như:

  • Nghề mộc, đồ gỗ mỹ nghệ Đồng Kỵ
  • Khảm trai ở Đồng Kỵ
  • Đồ gỗ mỹ nghệ Phù Khê
  • Dệt lụa thôn Hồi Quan
  • Bánh xu xê ở Đình Bảng
  • Rèn sắt Đa Hội (Châu Khê)
  • Nghề thợ xây dựng và liên quan đến xây dựng một số ở Tân Hồng
  • Nghề thợ xây dựng làng Viềng
  • Nghề chạm khắc gỗ, đồ gỗ mỹ nghệ Hương Mạc
  • Đồ gỗ mỹ nghệ Tam Sơn
  • Sơn mài Đình Bảng
  • Một số mộc, đồ gỗ Trang Hạ, Châu Khê
  • Thương mại, buôn bán đường dài ở Phù Lưu
  • Hoa đào tết Đình Bảng
  • Đồ gỗ mỹ nghệ làng Mai Động
  • Dệt lụa Tam Tảo
  • Nghề xây dựng Tương Giang
  • Dịch vụ tổng hợp, đa ngành ở nhiều phường.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Đề xuất thành lập thành phố Từ Sơn, Bắc Ninh
  2. ^ “Địa giới thành phố Hà Nội mở rộng lần thứ nhất”. Báo điện tử VietnamPlus, Thông tấn xã Việt Nam. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 7 năm 2010. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2010.
  3. ^ “Nghị định 01/NĐ-CP về việc thành lập thị xã Từ Sơn, thành lập các phường thuộc thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh”.
  4. ^ “Từ Sơn - Đô thị loại III: Tạo sức bật mới”. Báo Xây dựng. 29 tháng 11 năm 2018.
  5. ^ “Nghị quyết số 1191/NQ-UBTVQH14 năm 2021 về việc thành lập các phường thuộc thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh”.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]