Trần Bình Trọng

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Trần Bình Trọng (chữ Hán: 陳平仲, 1259[1] - 1285) là danh tướng thời Trần, có công lớn hộ giá bảo vệ cho hai vua Trần (Trần Thánh TôngTrần Nhân Tông) trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên-Mông lần thứ hai. Ông hy sinh khi chặn quân Nguyên ở bãi Thiên Mạc[2][3], được truy phong làm Bảo Nghĩa Vương.

Xuất thân[sửa | sửa mã nguồn]

Trần Bình Trọng thuộc dòng dõi Đại Hành Hoàng Đế Lê Hoàn sinh ở xã Bảo Thái, nay thuộc huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam.[4] Vợ Trần Bình Trọng là công chúa Thụy Bảo (Thụy Bảo đã có một đời chồng trước là Uy Văn Vương Toại). Sau này, con gái của Trần Bình Trọng, Chiêu Hiến Hoàng thái hậu, là mẹ của Trần Minh Tông, vua thứ năm triều Trần. Sử sách không ghi chép cha mẹ ông là ai. Tuy nhiên, có tài liệu nói cha ông là danh tướng thời Trần Thái Tông là Lê Phụ Trần. Lê Phụ Trần lập công lớn trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ nhất, nên được vua gả công chúa Chiêu Thánh cho. Trần Bình Trọng có thể là con của Lê Phụ Trần với Lý Chiêu HoàngLỗi chú thích: Không có </ref> để đóng thẻ <ref>[5]. }}

Đó là một trong những câu nói nổi tiếng nhất trong lịch sử chống ngoại xâm cũng như lịch sử Việt Nam nói chung, trở thành một trong những biểu tượng của tinh thần yêu nước chống ngoại xâm của dân tộc Việt. Không thể khuất phục được Trần Bình Trọng, quân Nguyên buộc phải giết ông vào ngày 21 tháng Giêng[6] năm Ất Dậu (26-2-1285)?[7][8], còn Đại Việt Sử ký Toàn thư (Bản kỷ quyển 5)Khâm định Việt sử thông giám Cương mục (Chính biên quyển thứ 7) đều chép là tháng 2 (âm lịch) năm 1285. Năm đó, Trần Bình Trọng 26 tuổi.

Đánh giá[sửa | sửa mã nguồn]

Trần Bình Trọng được các sử gia đời sau đánh giá rất cao vì lòng yêu nước và tinh thần chống ngoại xâm, trở thành một ví dụ điển hình cho các cuộc kháng chiến chống phương Bắc sau này.

Hiện nay ở hai thành phố lớn nhất Việt Nam là Hà Nộithành phố Hồ Chí Minh đều có những con đường mang tên ông. Tên Trần Bình Trọng còn được lấy đặt cho nhiều địa danh khác trên khắp Việt Nam.

Trong các tác phẩm văn học[sửa | sửa mã nguồn]

Có hai bài thơ nổi tiếng viết về Trần Bình Trọng của Trần Tuấn KhảiPhan Kế Bính. Nội dung bài thơ của Phan Kế Bính như sau:

Giỏi thay Trần Bình Trọng!
Dòng dõi Lê Đại Hành.
Đánh giặc dư tài mạnh,
Thờ vua một tiết trung.
Bắc vương sống mà nhục,
Nam quỷ thác cũng vinh.
Cứng cỏi lòng trung nghĩa.
Ngàn thu tỏ đại danh.

Ngoài ra, còn có một tiểu thuyết, Bên bờ Thiên Mạc, của nhà văn Hà Ân viết về Trần Bình Trọng và trận đánh của ông.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Trần Bình Trọng trên Bách khoa toàn thư Việt Nam
  2. ^ Theo bài Trần Bình Trọng trên Bách khoa toàn thư Việt Nam thì địa điểm này ngày nay thuộc huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam.
  3. ^ Theo Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục thì thuộc huyện Đông Yên (cũ, nay là huyện Khoái Châu), tỉnh Hưng Yên
  4. ^ . Về chuyện này, sách Toàn thư, quyển V, kỷ Nhân Tông hoàng đế có đoạn viết: "Bình Trọng dòng dõi Lê Đại Hành, chồng sau của công chúa Thụy Bảo, do ông cha làm quan đời Trần Thái Tông, nên được cho quốc tính nhà họ Trần".
  5. ^ Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, Chương IV: Giặc Nhà Nguyên
  6. ^ An Nam chí lược, 4, tờ 54, ngày 21 Nhâm Thìn đánh vỡ ải Thiên Hán, chém được tướng Bảo Nghĩa Hầu. Ngày Nhâm Thìn đúng ra là ngày 19 tháng Giêng do theo Đại Việt Sử ký Toàn thư thì ngày 1 tháng Hai âm lịch năm đó là ngày Giáp Thìn, và tháng Giêng năm đó có 30 ngày theo chuyển đổi tại đây
  7. ^ Báo Bình Dương
  8. ^ Chuyển đổi tại trang này lại đổi ngày 26-2-1285 thành 14 tháng Giêng Ất Dậu (1285)