Tác động của con người đến môi trường

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm

Tác động của con người đến môi trường bao gồm những thay đổi đối với môi trường sinh lý [1]hệ sinh thái, đa dạng sinh họctài nguyên thiên nhiên [2][3] do con người gây ra trực tiếp hoặc gián tiếp, bao gồm cả sự nóng lên toàn cầu,[4] suy thoái môi trường (như axit hóa đại dương [5]), tuyệt chủng hàng loạtmất đa dạng sinh học,[6][7][8][9] khủng hoảng sinh tháisụp đổ sinh thái. Việc thay đổi môi trường để phù hợp với nhu cầu của xã hội đang gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng, và chúng trở nên tồi tệ hơn khi vấn đề quá tải dân số tiếp tục tăng.[10][11] Một số hoạt động của con người gây thiệt hại (trực tiếp hoặc gián tiếp) cho môi trường trên phạm vi toàn cầu bao gồm tăng dân số,[12][13] tiêu thụ quá mức, khai thác quá mức, ô nhiễmphá rừng. Một số vấn đề, bao gồm sự nóng lên toàn cầu và mất đa dạng sinh học có nguy cơ tồn tại đối với loài người,[14][15]tình trạng quá đông dân gây ra những vấn đề đó.[16][17][18]

Thuật ngữ anthropogen chỉ định một hiệu ứng hoặc đối tượng do hoạt động của con người. Thuật ngữ này lần đầu tiên được sử dụng theo nghĩa kỹ thuật của nhà địa chất người Nga Alexey Pavlov, và nó được sử dụng lần đầu tiên bằng tiếng Anh do nhà sinh thái học người Anh Arthur Tansley để chỉ ảnh hưởng của con người đến các cộng đồng thực vật cao trào.[19] Nhà khoa học khí quyển Paul Crutzen đã giới thiệu thuật ngữ " Anthropocene " vào giữa những năm 1970.[20] Thuật ngữ này đôi khi được sử dụng trong bối cảnh phát thải ô nhiễm được tạo ra từ hoạt động của con người kể từ khi bắt đầu Cách mạng Nông nghiệp nhưng cũng được áp dụng rộng rãi cho tất cả các tác động lớn của con người đối với môi trường.[21] Nhiều hành động được thực hiện bởi con người góp phần vào môi trường nóng được bắt nguồn từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch từ nhiều nguồn khác nhau, như: điện, ô tô, máy bay, sưởi ấm không gian, sản xuất hoặc phá hủy rừng.[22]

Quá tải dân số[sửa | sửa mã nguồn]

Dân số loài người từ 10000 BCE đến 2000 CE, với sự gia tăng theo cấp số nhân kể từ thế kỷ thứ mười tám.[23]

David Attenborough mô tả mức độ dân số của con người trên hành tinh là một bội số của tất cả các vấn đề môi trường khác.[24] Năm 2013, ông mô tả loài người là "một bệnh dịch trên Trái đất" cần được kiểm soát bằng cách hạn chế sự gia tăng dân số.[25]

Một số nhà sinh thái học sâu sắc, chẳng hạn như nhà tư tưởng cấp tiến và nhà chính trị học Pentti Linkola, coi dân số quá mức là mối đe dọa đối với toàn bộ sinh quyển.[26] Năm 2017, hơn 15.000 nhà khoa học trên thế giới đã đưa ra cảnh báo thứ hai cho nhân loại, khẳng định rằng sự gia tăng dân số nhanh chóng của con người là "động lực chính đằng sau nhiều mối đe dọa sinh thái và thậm chí xã hội".[27]

Sự tiêu thụ quá mức của con người[sửa | sửa mã nguồn]

Biểu đồ được xuất bản bởi NASA mô tả mức độ CO2 từ 400.000 năm qua.[28]

Tiêu dùng quá mức là tình huống sử dụng tài nguyên đã vượt qua khả năng bền vững của hệ sinh thái. Nó có thể được đo lường bằng dấu chân sinh thái, một phương pháp kế toán tài nguyên so sánh nhu cầu của con người đối với hệ sinh thái với lượng hệ sinh thái vật chất có thể làm mới. Ước tính chỉ ra rằng nhu cầu hiện tại của nhân loại cao hơn 70% [29] so với tốc độ tái sinh của tất cả các hệ sinh thái của hành tinh cộng lại. Một mô hình quá mức của việc tiêu thụ quá mức dẫn đến suy thoái môi trường và sự mất mát cuối cùng của các cơ sở tài nguyên.

Tác động chung của nhân loại đối với hành tinh bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, không chỉ là số lượng người thô. Lối sống của họ (bao gồm sự sung túc tổng thể và sử dụng tài nguyên) và ô nhiễm mà họ tạo ra (bao gồm cả vết carbon) đều quan trọng như nhau. Năm 2008, Thời báo New York tuyên bố rằng cư dân của các quốc gia phát triển trên thế giới tiêu thụ tài nguyên như dầu mỏ và kim loại với tốc độ gần gấp 32 lần so với những người đang phát triển, chiếm phần lớn dân số loài người.[30]

Giảm lượng khí thải carbon của một người cho các hành động khác nhau.

Những ảnh hưởng của dân số quá mức được kết hợp với tiêu dùng quá mức. Theo Paul R. Ehrlich, phát biểu năm 2017:

Các nước phương Tây giàu có hiện đang hút tài nguyên của hành tinh và phá hủy hệ sinh thái của nó với tốc độ chưa từng thấy. Chúng ta muốn xây dựng đường cao tốc trên khắp Serengeti để có thêm khoáng chất đất hiếm cho điện thoại di động của chúng ta. Chúng ta lấy tất cả cá từ biển, phá hủy các rạn san hô và đưa carbon dioxide vào khí quyển. Chúng ta đã kích hoạt một sự kiện tuyệt chủng lớn [... ] Một dân số thế giới khoảng một tỷ người sẽ có tác động toàn diện cho cuộc sống. Điều này có thể được hỗ trợ trong nhiều thiên niên kỷ và duy trì cuộc sống của con người nhiều hơn trong dài hạn so với sự tăng trưởng không kiểm soát hiện tại của chúng tôi và triển vọng sụp đổ đột ngột [... ] Nếu mọi người tiêu thụ tài nguyên ở cấp độ Hoa Kỳ - đó là điều mà thế giới khao khát - bạn sẽ cần thêm bốn hoặc năm Trái đất. Chúng ta đang phá hỏng các hệ thống hỗ trợ sự sống của hành tinh chúng ta. [31]

Nền văn minh của loài người đã gây ra sự mất mát 83% của tất cả các động vật có vú hoang dã và một nửa thực vật.[31] Những con gà trên thế giới có trọng lượng gấp ba lần tất cả các loài chim hoang dã, trong khi gia súc và lợn được thuần hóa vượt trội hơn tất cả các động vật có vú hoang dã với tỷ lệ gấp 14 lần.[32][33] Tiêu thụ thịt toàn cầu được dự đoán sẽ tăng hơn gấp đôi vào năm 2050, có thể lên tới 76%, khi dân số toàn cầu tăng lên hơn 9 tỷ, đây sẽ là động lực đáng kể của mất đa dạng sinh học và tăng phát thải GHG.[34][35]

Xem thẻm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Climate Science Special Report - Fourth National Climate Assessment (NCA4), Volume I, Executive Summary”. U.S. Global Change Research Program. This assessment concludes, based on extensive evidence, that it is extremely likely that human activities, especially emissions of greenhouse gases, are the dominant cause of the observed warming since the mid-20th century. For the warming over the last century, there is no convincing alternative explanation supported by the extent of the observational evidence. In addition to warming, many other aspects of global climate are changing, primarily in response to human activities. Thousands of studies conducted by researchers around the world have documented changes in surface, atmospheric, and oceanic temperatures; melting glaciers; diminishing snow cover; shrinking sea ice; rising sea levels; ocean acidification; and increasing atmospheric water vapor. 
  2. ^ Sahney, S., Benton, M.J. and Ferry, P.A. (2010). “Links between global taxonomic diversity, ecological diversity and the expansion of vertebrates on land”. Biology Letters 6 (4): 544–547. PMC 2936204. PMID 20106856. doi:10.1098/rsbl.2009.1024. 
  3. ^ Hawksworth, David L.; Bull, Alan T. (2008). Biodiversity and Conservation in Europe. Springer. tr. 3390. ISBN 978-1402068645. 
  4. ^ Cook, John (ngày 13 tháng 4 năm 2016). “Consensus on consensus: a synthesis of consensus estimates on human-caused global warming”. Environmental Research Letters 11 (4): 048002. Bibcode:2016ERL....11d8002C. doi:10.1088/1748-9326/11/4/048002. The consensus that humans are causing recent global warming is shared by 90%–100% of publishing climate scientists according to six independent studies  Đã bỏ qua tham số không rõ |doi-access= (trợ giúp)
  5. ^ “Increased Ocean Acidity”. Epa.gov. United States Environmental Protection Agency. Ngày 30 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2017. Carbon dioxide is added to the atmosphere whenever people burn fossil fuels. Oceans play an important role in keeping the Earth's carbon cycle in balance. As the amount of carbon dioxide in the atmosphere rises, the oceans absorb a lot of it. In the ocean, carbon dioxide reacts with seawater to form carbonic acid. This causes the acidity of seawater to increase. 
  6. ^ Leakey, Richard and Roger Lewin, 1996, The Sixth Extinction: Patterns of Life and the Future of Humankind, Anchor, ISBN 0-385-46809-1
  7. ^ Humans Are Causing the Sixth Mass Extinction in the Earth's History, Says Study. Vice. ngày 23 tháng 6 năm 2015. See also: Ceballos, Gerardo; Ehrlich, Paul R.; Barnosky, Anthony D.; Garcia, Andrés; Pringle, Robert M.; Palmer, Todd M. (2015). “Accelerated modern human–induced species losses: Entering the sixth mass extinction”. Science Advances 1 (5): e1400253. Bibcode:2015SciA....1E0253C. PMC 4640606. PMID 26601195. doi:10.1126/sciadv.1400253. 
  8. ^ Pimm, S. L.; Jenkins, C. N.; Abell, R.; Brooks, T. M.; Gittleman, J. L.; Joppa, L. N.; Raven, P. H.; Roberts, C. M.; Sexton, J. O. (ngày 30 tháng 5 năm 2014). “The biodiversity of species and their rates of extinction, distribution, and protection” (PDF). Science 344 (6187): 1246752. PMID 24876501. doi:10.1126/science.1246752. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2016. The overarching driver of species extinction is human population growth and increasing per capita consumption. 
  9. ^ Ceballos, Gerardo; Ehrlich, Paul R; Dirzo, Rodolfo (ngày 23 tháng 5 năm 2017). “Biological annihilation via the ongoing sixth mass extinction signaled by vertebrate population losses and declines”. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 114 (30): E6089–E6096. PMC 5544311. PMID 28696295. doi:10.1073/pnas.1704949114. 
  10. ^ Stockton, Nick (ngày 22 tháng 4 năm 2015). “The Biggest Threat to the Earth? We Have Too Many Kids”. Wired.com. Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2017. 
  11. ^ Ripple, William J.; Wolf, Christopher; Newsome, Thomas M; Barnard, Phoebe; Moomaw, William R (ngày 5 tháng 11 năm 2019). “World Scientists' Warning of a Climate Emergency”. BioScience. doi:10.1093/biosci/biz088. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2019. Still increasing by roughly 80 million people per year, or more than 200,000 per day (figure 1a–b), the world population must be stabilized—and, ideally, gradually reduced—within a framework that ensures social integrity. There are proven and effective policies that strengthen human rights while lowering fertility rates and lessening the impacts of population growth on GHG emissions and biodiversity loss. These policies make family-planning services available to all people, remove barriers to their access and achieve full gender equity, including primary and secondary education as a global norm for all, especially girls and young women (Bongaarts and O’Neill 2018).  Đã bỏ qua tham số không rõ |hdl-access= (trợ giúp)
  12. ^ Perkins, Sid (ngày 11 tháng 7 năm 2017). “The best way to reduce your carbon footprint is one the government isn't telling you about”. Science. Truy cập ngày 29 tháng 11 năm 2017. 
  13. ^ Nordström, Jonas; Shogren, Jason F.; Thunström, Linda (ngày 15 tháng 4 năm 2020). “Do parents counter-balance the carbon emissions of their children?”. PLOS One 15 (4). doi:10.1371/journal.pone.0231105. It is well understood that adding to the population increases CO2 emissions.  Đã bỏ qua tham số không rõ |doi-access= (trợ giúp)
  14. ^ “New Climate Risk Classification Created to Account for Potential "Existential" Threats”. Scripps Institution of Oceanography. Scripps Institution of Oceanography. Ngày 14 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2017. A new study evaluating models of future climate scenarios has led to the creation of the new risk categories catastrophic and unknown to characterize the range of threats posed by rapid global warming. Researchers propose that unknown risks imply existential threats to the survival of humanity. 
  15. ^ Phil Torres (ngày 11 tháng 4 năm 2016). “Biodiversity loss: An existential risk comparable to climate change”. Thebulletin.org. Taylor & Francis. Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2017. 
  16. ^ “Human Population Growth and Climate Change”. Center for Biological Diversity. Center for Biological Diversity. Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2017. 
  17. ^ “Human Population Growth and Extinction”. Center for Biological Diversity. 
  18. ^ “Human population numbers as a function of food supply” (PDF). Russel Hopfenburg, David Pimentel, Duke University, Durham, NC, USA;2Cornell University, Ithaca, NY, USA. Human population growth has typically been seen as the primary causative factor of other ecologically destructive phenomena. Current human disease epidemics are explored as a function of population size. That human population growth is itself a phenomenon with clearly identifiable ecological/biological causes has been overlooked. Here, human population growth is discussed as being subject to the same dynamic processes as the population growth of other species. Contrary to the widely held belief that food production must be increased to feed the growing population, experimental and correlational data indicate that human population growth varies as a function of food availability. By increasing food production for humans, at the expense of other species, the biologically determined effect has been, and continues to be, an increase in the human population. Understanding the relationship between food increases and population increases is proposed as a necessary first step in addressing this global problem. Resistance to this perspective is briefly discussed in terms of cultural bias in science. 
  19. ^ Bampton, M. (1999) "Anthropogenic Transformation" in Encyclopedia of Environmental Science, D. E. Alexander and R. W. Fairbridge (eds.), Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, The Netherlands, ISBN 0412740508.
  20. ^ Crutzen, Paul and Eugene F. Stoermer. "The 'Anthropocene'" in International Geosphere-Biosphere Programme Newsletter. 41 (May 2000): 17–18
  21. ^ Scott, Michon (2014). “Glossary”. NASA Earth Observatory. Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2008. 
  22. ^ Trenberth, Kevin E (ngày 2 tháng 10 năm 2018). “Climate change caused by human activities is happening and it already has major consequences”. Journal of Energy & Natural Resources Law (bằng tiếng Anh) 36 (4): 463–481. ISSN 0264-6811. doi:10.1080/02646811.2018.1450895. 
  23. ^ “Graphic: The relentless rise of carbon dioxide – Climate Change: Vital Signs of the Planet”. Climate Change: Vital Signs of the Planet. 
  24. ^ “People and Planet speech”. Royal Society of Arts. 
  25. ^ David Attenborough – Humans are plague on Earth Error in Webarchive template: Empty url.. The Telegraph. ngày 22 tháng 1 năm 2013.
  26. ^ Pentti Linkola, "Can Life Prevail?", Arktos Media, 2nd Revised ed. 2011. pp. 120–121. ISBN 1907166637.
  27. ^ Ripple WJ, Wolf C, Newsome TM, Galetti M, Alamgir M, Crist E, Mahmoud MI, Laurance WF (ngày 13 tháng 11 năm 2017). “World Scientists' Warning to Humanity: A Second Notice”. BioScience 67 (12): 1026–1028. doi:10.1093/biosci/bix125.  Đã bỏ qua tham số không rõ |doi-access= (trợ giúp)
  28. ^ “Graphic: The relentless rise of carbon dioxide – Climate Change: Vital Signs of the Planet”. Climate Change: Vital Signs of the Planet. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2018. 
  29. ^ “Open Data Platform”. Data.footprintnetwork.org. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2018. 
  30. ^ Diamond, Jared: (2008-01-02). "What's Your Consumption Factor?" Error in Webarchive template: Empty url. The New York Times
  31. ^ Carrington, Damian (ngày 21 tháng 5 năm 2018). “Humans just 0.01% of all life but have destroyed 83% of wild mammals – study”. TheGuardian.com. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2018. 
  32. ^ Seth Borenstein (ngày 21 tháng 5 năm 2018). “Humans account for little next to plants, worms, bugs”. APNews.com. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2018. 
  33. ^ Pennisi, Elizabeth (ngày 21 tháng 5 năm 2018). “Plants outweigh all other life on Earth”. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2018. 
  34. ^ Best, Steven (2014). The Politics of Total Liberation: Revolution for the 21st Century. Palgrave Macmillan. tr. 160. ISBN 978-1137471116. By 2050 the human population will top 9 billion, and world meat consumption will likely double. 
  35. ^ Devlin, Hannah (ngày 19 tháng 7 năm 2018). “Rising global meat consumption 'will devastate environment'. The Guardian. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2018.