Châu lục

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Châu lục hay châu là một khái niệm của địa chính trị. Nó là tổ hợp lớn về đất đai, trên đó có nhiều quốc gia với các phần diện tích thuộc cả đại lục lẫn các đảo xung quanh (nếu có). Ngày xưa, theo quan niệm, ông bà ta hay nói: 5 châu 4 bể, nghĩa là 5 châu lục gồm Á, Âu, Phi, Mỹ và Úc ( Châu Đại Dương). Tuy nhiên đó chỉ là quan niệm xưa, ngày nay, trong một số sách giáo khoa hay tham khảo dưới tên nxb Việt Nam và đa phần các quốc gia trên thế giới đều công nhận rằng trên thế giới có 6 Châu là Á, Âu, Phi, Mỹ, Úc và Nam Cực. Trong đó Châu Nam Cực là nơi có dân số thứ thớt nhất vì nó ở vùng Cực Nam thế giới và có 4 đại dương như trên. Thế nhưng, theo chính phủ Hoa Kỳ và đây cũng là quy ước của các hiệp hội địa lý quốc tế, cũng là quy ước đang được Liên Hợp Quốc công nhận đến hiện tại: Thế giới có đến 7 châu lục và 5 đại dương. Theo đó, Châu Mĩ được chia thành 2 châu lục mới là Châu Bắc Mĩ (Gồm các nền kinh tế lớn như Mĩ, Canada, Greenland, Puerto Rico,...) và Châu Nam Mĩ (Gồm các nước Mehico, Brazil, đa phần là các khu rừng nhiệt đới), và cộng thêm châu Á, Âu, Phi, Úc và Nam Cực. 5 đại dương là Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương , Bắc Băng Dương và cuối cùng là Nạm Băng Dương. Vậy nên, trong các loại SGK in từ năm 2016 trở lại, tất cả đều ghi là 5 hoặc 6 châu và 4 biển. Riêng sách Tiếng Anh in từ 2016 trở lên thì đều ghi là 7 châu 5 biển: Asia, Europe, Africa, South America, North America, Australia và Antarctica. Trong một số chương trình trí tuệ Việt Nam có thể công nhận 6 Châu 4 Bể, nhưng trên trường Quốc Tế, họ lại chỉ công nhận 7 Châu 5 Bể. Hoặc ta cũng thường thấy những người nước ngoài nói " Hello, I'm ... from South America" hoặc "Hi, my name is ... I'm from North America". Ngoài ra, một số nước trên thế giới lại quan niệm có 6 Châu là Á-Âu ( do 2 châu nhìn tranh bản đồ không có ranh giới), Phi, Bắc Mĩ, Nam Mĩ, Úc và Nam Cực.

Từ nguyên[sửa | sửa mã nguồn]

Châu lục hay châu là từ gốc Hán-Việt (tiếng Trung giản thể: 洲陆, phồn thể: 洲陸), trong đó lục (陆/陸) có nghĩa là vùng đồng bằng cao ráo, đất liền hay trên bộ (với ý nghĩa khi nói về phương thức đi lại) và châu (洲) nghĩa là vùng đất liền lớn.

Phân biệt[sửa | sửa mã nguồn]

Tuy nhiên, hiện nay có một sự lộn xộn trong cách hiểu và dùng từ giữa lục địađại lục với châu lục. Đại lục và lục địa đều là các khái niệm của địa lý tự nhiên, đại lục là mảng đất liền lớn trong khi lục địa là mảng đất liền nhưng không chỉ rõ là có quy mô về diện tích lớn hay nhỏ. Ví dụ, các đảo như Greenland với diện tích khoảng 2.166.086 km² hay Madagascar với diện tích khoảng 587.040 km² là các lục địa khi xét về mặt địa lý tự nhiên, nhưng không thể coi là đại lục. Các đảo đó cũng không bao giờ được coi là châu lục. Châu lục là khái niệm của địa chính trị và nó mang ý nghĩa chính trị, lịch sử nhiều hơn như định nghĩa trong bài.

Số lượng các châu lục[sửa | sửa mã nguồn]

Có nhiều cách phân chia các châu lục khác nhau:

Các kiểu phân chia
Continents vide couleurs.png
Bản dồ màu chỉ ra các châu lục. Các màu gần giống nhau thể hiện các khu vực có thể gộp lại hay phân chia ra.
7 châu lục
[1][2][3][4][5][6]
    Bắc Mỹ     Nam Mỹ     Châu Nam Cực     Châu Phi     Châu Âu     Châu Á     Châu Đại Dương
6 châu lục
[2][7][8]
    Bắc Mỹ     Nam Mỹ     Châu Nam Cực     Châu Phi        Đại lục Á Âu     Châu Úc
5 châu lục
[9][10][11]
       Châu Mỹ (không tính)     Châu Phi     Châu Âu     Châu Á     Châu Đại Dương

Diện tích và dân số[sửa | sửa mã nguồn]

Tên Diện tích (km²) Dân số ước tính
2002
Phần trăm trên
tổng dân số
thế giới
Đại lục Phi-Á Âu 84.360.000 5.400.000.000 86%
Đại lục Á-Âu 53.990.000 4.510.000.000 72%
Châu Á 43.810.000 3.800.000.000 60%
Châu Mỹ 42.330.000 886.000.000 14%
Châu Phi 30.370.000 890.000.000 14%
Bắc Mỹ 24.490.000 515.000.000 8%
Nam Mỹ 17.840.000 371.000.000 6%
Châu Nam Cực 13.720.000 1.000 0,00002%
Châu Âu 10.180.000 710.000.000 11%
Châu Đại Dương 9.010.000 33.552.994 0,6%
Úc-New Guinea 8.500.000 30.000.000 0.5%
Lục địa Úc 7.600.000 21.000.000 0.3%

Tổng diện tích toàn bộ các châu lục là 148.647.000 km², chiếm khoảng 29,05% diện tích bề mặt Trái Đất.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ The World - Continents, Atlas of Canada
  2. ^ a ă "Continent". Encyclopædia Britannica. 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.
  3. ^ World, National Geographic - Xpeditions Atlas. 2006. Washington, DC: National Geographic Society.
  4. ^ The New Oxford Dictionary of English. 2001. New York: Oxford University Press.
  5. ^ "Continent". MSN Encarta Online Encyclopedia 2006.
  6. ^ "Continent". McArthur, Tom, ed. 1992. The Oxford Companion to the English Language. New York: Oxford University Press; p. 260.
  7. ^ "Continent". The Columbia Encyclopedia. 2001. New York: Columbia University Press - Bartleby.
  8. ^ "Continent". McGraw-Hill Concise Encyclopedia of Earth Science (extracted from online McGraw-Hill Encyclopedia of Science and Technology). 2005. New York: McGraw-Hill Professional; pp. 136-7.
  9. ^ The Olympic symbols. International Olympic Committee. 2002. Lausanne: Olympic Museum and Studies Centre. The five rings of the Olympic flag represent the five inhabited, participating continents (Africa, America, Asia, Europe, and Oceania); thus, Antarctica is excluded from the flag. Also see Association of National Olympic Committees: [1] [2] [3] [4] [5]
  10. ^ Océano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial, "Continente", page 392, 1730. ISBN 84-494-0188-7
  11. ^ Los Cinco Continentes (The Five Continents), Planeta-De Agostini Editions, 1997. ISBN 84-395-6054-0